Phở – món ăn từng gắn với những gánh hàng rong trên vỉa hè Hà Nội – ngày nay đã trở thành một biểu tượng của ẩm thực Việt Nam trên bản đồ thế giới. Từ một món ăn bình dân, phở đã đi qua hành trình hơn một thế kỷ để được vinh danh và yêu thích ở khắp năm châu. Một hành trình của hương vị, bản sắc và niềm tự hào dân tộc.
Gánh phở rong và ký ức Hà Nội xưa
Không ai biết chính xác phở ra đời từ khi nào, nhưng phần lớn các tài liệu đều cho rằng phở xuất hiện vào đầu thế kỷ 20 tại vùng Nam Định và Hà Nội. Khi ấy, phở được bán rong, những gánh hàng với nồi nước dùng nghi ngút khói, vài chiếc bát sành, bó rau thơm và mấy miếng thịt bò thái mỏng.
Trong khung cảnh phố cổ buổi sáng, tiếng rao “Ai phở không…” vang lên khắp các ngõ nhỏ. Một bát phở thời ấy đơn sơ mà tinh tế: nước dùng trong, ngọt từ xương, bánh phở mềm, thịt bò tươi, điểm chút hành lá. Hương vị ấy không chỉ nuôi dưỡng cái bụng, mà còn gieo vào lòng người một thứ tình cảm đặc biệt – một nét văn hóa, một phần ký ức.
Từ Hà Nội đến Sài Gòn – Phở Nam hóa và biến tấu
Năm 1954, sau Hiệp định Genève, dòng người di cư từ Bắc vào Nam mang theo cả những gánh phở. Tại Sài Gòn, phở tiếp tục phát triển theo khẩu vị miền Nam: nước dùng đậm đà, ngọt hơn; đi kèm nhiều rau thơm như húng quế, giá đỗ, chanh, tương… Từ đó, phở không chỉ là món ăn sáng, mà trở thành lựa chọn mọi lúc, mọi nơi từ bữa sáng vội đến đêm khuya đói lòng.
Các thương hiệu phở như Phở Hòa Pasteur, Phở Tàu Bay, Phở Dậu… dần định hình phong cách phở Sài Gòn, đưa món ăn này trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đô thị phương Nam.
Ra biển lớn: Phở và cộng đồng Việt toàn cầu
Ảnh minh họa
Sau năm 1975, làn sóng người Việt ra nước ngoài tiếp tục mang theo phở. Từ những tiệm nhỏ phục vụ người Việt tại Mỹ, Pháp, Úc…, phở dần chinh phục thực khách quốc tế bằng hương vị độc đáo và sức quyến rũ khó cưỡng. Giới truyền thông phương Tây không tiếc lời ngợi khen: CNN từng xếp phở vào danh sách “50 món ngon nhất thế giới”, New York Times gọi đó là “món súp làm dịu lòng người xa quê”.
Ngày nay, đi đến bất kỳ thành phố lớn nào – từ Paris, Tokyo đến New York hay Melbourne – người ta dễ dàng bắt gặp biển hiệu “Phở” trên các con phố. Từ phở truyền thống đến phở biến tấu với wagyu, truffle hay chay tịnh, món ăn này đã trở thành cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và thế giới.
Ngày phở và niềm tự hào dân tộc
Năm 2018, báo Tuổi Trẻ khởi xướng Ngày của Phở 12/12, như một lời tôn vinh món ăn quốc hồn quốc túy. Các hoạt động tôn vinh phở không chỉ tổ chức tại Việt Nam, mà còn lan ra cộng đồng người Việt toàn cầu.
Phở không chỉ là món ăn. Đó là biểu tượng của bản sắc dân tộc, là sợi dây kết nối người Việt xa xứ với quê hương, là cách chúng ta kể cho thế giới nghe một phần câu chuyện Việt Nam bằng hương vị.
Từ gánh hàng rong trên vỉa hè đến thực đơn các nhà hàng Michelin, phở đã đi qua một hành trình dài với bao đổi thay và sáng tạo. Nhưng dù ở đâu, bát phở vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi: sự tinh tế, dung dị, đầy nhân văn của văn hóa ẩm thực Việt.
Và trong làn khói nghi ngút bốc lên từ bát phở nóng, người ta không chỉ thấy hương thơm – mà còn thấy cả tình quê, ký ức và niềm tự hào.
Đình Sáng