Họa sĩ Đoàn Nguyên: Tự xé mình để cảm xúc phun thành màu

Đoàn Nguyên bước ra từ một cơn mơ rách nát, vẽ như tự xé mình để cảm xúc phun thành màu. Trong những vụ nổ nội tâm và vết rạn thiêng liêng ấy, tranh của anh hiện ra dị dạng, dữ dội, như linh hồn luôn giằng xé giữa mê sảng và thức tỉnh.

Đoàn Nguyên bước ra từ một cơn mơ rách nát, nơi màu đỏ không chỉ là máu mà còn là tiếng thở dốc của những linh hồn bị bỏ quên trong lớp sơn dày đặc như thịt.

Người ta bảo anh điên, nhưng đó là thứ điên của kẻ bị cảm xúc nuốt chửng, của kẻ nhìn thế giới bằng một con mắt trần gian và một con mắt mọc sâu trong vô thức, nơi những cơn bão tâm trí không bao giờ chịu ngủ. Mỗi lần anh vẽ là mỗi lần anh như rạch từng thớ thịt của mình lên toan, như thể từng vệt cọ là một nhát cắt để máu cảm xúc phun thành sắc màu, loang ra, thối rữa rồi hồi sinh theo cách không giống bất kỳ ai.

Trong “Sen nổ”, bông sen của anh không nở mà bùng vỡ. Nó không dịu dàng, không thanh khiết, không bước ra từ ao đầm buổi sớm mà từ vực sâu của một trái tim bị bóp nghẹt. Những cánh sen bị xé toạc, hằn những lớp màu thô bạo như tiếng gầm thét dồn nén hàng chục năm. Nhìn bức tranh, người ta có cảm giác đang chứng kiến trái tim bị rút khỏi lồng ngực rồi bóp mạnh cho đến khi từng mảnh văng ra, bật máu, bật lửa. Đó không còn là hoa; đó là vết thương đang mở miệng hét vào mặt thế giới.

Đến “Phật rạn”, cảm giác rùng mình càng trườn sâu vào xương tủy. Gương mặt Phật nứt, vỡ, những đường nứt chạy dọc như vết chân chim của nỗi đau thiêng liêng bị bóc trần. Vầng hào quang không tỏa sáng mà xoắn lại, đứt gãy, như thể đang cố giữ lấy chút bình yên cuối cùng trước khi sụp đổ. Đây không phải Phật hiền từ của kinh sách, mà là Phật của một linh hồn đã đi qua vực thẳm, đã chứng kiến ranh giới giữa thánh khiết và hoang tàn bị nghiền nát ngay trong chính mình. Đó là bức chân dung của một đức tin bị thử lửa, của sự sụp đổ lặng lẽ nhưng ám ảnh.

“Giấc mơ vặn mình” lại là một cơn ngột ngạt khác. Những hình nhân méo mó xoắn lấy nhau như đang cố thoát khỏi một lớp da quá chật, một bóng tối quá đặc. Màu chồng lên màu, lèn lại thành từng mảng nặng trĩu, đặc đến mức người ta tưởng chỉ cần cạy lớp sơn lên là sẽ chạm vào một nỗi sợ nguyên thủy đang rên rỉ bên dưới. Những đường cọ quật xuống như vết móng tay cào vào thành hầm tối, để lại những vệt loang như ký ức bị nghiền nát rồi trộn lẫn vào nhau.

Trong căn phòng tối nồng mùi rượu, sơn và hơi thở phù phiếm của những cơn say, Đoàn Nguyên xoay trở, quằn quại, hét lên với khoảng trống. Những ai từng chứng kiến anh sáng tác đều thừa nhận: đó không phải một buổi vẽ, mà là một nghi lễ man dại. Có lúc anh ném cả thùng sơn vào toan, có lúc úp khuôn mặt lên tranh, để lại những dấu vết nhòe nhoẹt như ký ức đang bị ai đó bóp nát trong đầu. Người ta chẳng thể phân biệt đâu là mồ hôi, đâu là nước mắt, đâu là run rẩy của một linh hồn bị siết chặt đến nghẹt thở.

Có khi anh uống sơn, thứ chất lỏng độc đặc quánh, như thể muốn hòa bản thể mình vào màu sắc, để mỗi bức tranh đều mang theo một phần cơ thể, một chút ADN của hoang dại. Anh sống như chứng tích của một cuộc chiến không có chiến trường, một cuộc chiến trong tâm tưởng, nơi cảm xúc giãy giụa như binh lính bị thương. Đầu tóc anh bết lại, quần áo rách tươm, cơ thể dính đầy sơn như một kẻ vừa bước ra từ trận đánh cuối cùng của chính mình. Nhưng từ sự tàn phá đó lại mọc lên những tác phẩm đầy ám lực, có sức hút kỳ lạ như một vết thương đẹp.

Đoàn Nguyên không vẽ để bán tranh; anh bán từng mảng linh hồn để được vẽ. Mỗi lần đặt cọ lên toan là một lần anh bị xé làm đôi: một nửa chìm trong im lặng tê dại, một nửa gào thét đến tận đáy vũ trụ. Trong sự phân mảnh ấy, nghệ thuật của anh được sinh ra dị dạng, run rẩy, sống động giống hệt chính con người anh: điên, dị, say, và mãi mãi giằng xé.

Quang Anh