Hoạt động vận chuyển hành khách: Bát nháo “xe dù, bến cóc”

Câu chuyện “xe dù, bến cóc” và hiệu quả, hiệu lực công tác quản lý các phương tiện vận tải hành khách vốn không mới nhưng chưa bao giờ hết nóng. Đặc biệt, trước những động thái xử lý quyết liệt của các cơ quan chức năng đối với một số nhà xe ở khu vực phía Nam, như: Thành Bưởi, Phương Trang, thì một lần nữa vấn đề lại được “xới” lên ngay tại Thủ đô Hà Nội.

Xe hợp đồng vẫn ngang nhiên đón, trả khách dọc đường

Sau nhiều ngày đi ghi nhận thực tế, phóng viên Thương trường khẳng định tại hầu hết các quận nội thành Hà Nội đều có tình trạng xe hợp đồng trá hình, vận chuyển hành khách không có hợp đồng, đón trả khách ở bất kỳ đâu theo yêu cầu của khách. Phương tiện chủ yếu được các doanh nghiệp, các nhà sử dụng là xe Limousine (loại xe 16 chỗ đã được hoán cải chỉ còn 10 chỗ, gồm cả ghế của lái xe).

Để xác thực, phóng viên Thương Trường đã gọi điện đặt chỗ theo số tổng đài của rất nhiều nhà xe Limousine chạy tuyến Hà Nội đi các tỉnh, như: Nam Định, Thái Bình, Hải Dương, Bắc Giang, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Kạn… và tất cả các yêu cầu đặt chỗ đều nhanh chóng được nhân viên trực tổng đài xác nhận đặt chỗ thành công. Với các tuyến ngắn (khoảng 100km), nhân viên sẽ hướng dẫn khách đến văn phòng của nhà xe hoặc đứng đợi tại bất cứ điểm nào mà xe của nhà xe đi qua, còn với các tuyến dài (trên 100km), khách hàng chỉ cần báo địa chỉ, nhà xe sẽ có xe 4 chỗ ngồi (gọi là xe gom) đến đón tận nơi để đưa đến điểm tập trung của nhà xe (thường là các bãi xe tại khu vực ngoại thành).

Một điểm chung của các nhà xe này là, khách hàng chỉ cần gọi điện đặt chỗ, báo địa chỉ, không cần thông báo họ tên. Khi lên xe, hầu hết khách hàng, kể cả khách lẻ (không đặt chỗ theo đoàn) đều không được nhà xe yêu cầu ký hợp đồng vận chuyển hoặc xác nhận đặt chỗ dưới bất cứ hình thức nào. Tuy nhiên, cũng có một số nhà xe “cẩn thận” hơn khi yêu cầu hành khách thông báo họ tên, số điện thoại khi gọi đặt xe và yêu cầu ký vào một bản danh sách đính kèm hợp đồng vận chuyển khi khách hàng lên xe.

Đặt chỗ và đi thực tế trên 3 chuyển xe chạy tuyền Hà Nội – Thái Nguyên và Hà Nội – Bắc Giang và Hà Nội – Thái Bình (xin không nêu tên nhà xe), phóng viên ghi nhận, với xe chạy tuyến Hà Nội – Thái Nguyên, phóng viên được thông báo chọn bất cứ địa điểm đón nào trên trục đường Nguyễn Trãi – Láng – Võ Chí Công và sân bay Nội Bài. Trên hành trình từ đường Nguyễn Trãi đến đến cầu Nhật Tân, xe này liên tục dừng, đón khách dọc các tuyến đường nói trên. Còn với xe chạy tuyến Hà Nội – Bắc Giang, sau khi đặt chỗ, thông báo ngày giờ khởi hành và địa chỉ, phóng viên được đón bởi một xe ô tô 4 chỗ để đưa đề điểm tập kết nằm trên đường Thạch Bàn, quận Long Biên. Tại đây, phóng viên được xắp xếp lên xe Limousine để khởi hành đi Bắc Giang. Điểm trả khách là trước cổng công viên Hoàng Hoa Thám, Thành phố Bắc Giang. Tương tự, với chuyển xe chạy tuyến Hà Nội – Thái Bình với hành trình từ khu vực phố Trần Thái Tông, quận Cầu Giấy, theo các tuyến đường Phạm Hùng, Khuất Duy Tiến, Nguyễn Xiển… lái xe liên tục dừng, đỗ tại nhiều điểm không chỉ để đón khách một cách “vô tư” mà còn nhận hàng gửi của người có nhu cầu, tuy nhiên, cũng có một số điểm tập trung gom khách, như: điểm đón xe buýt trước nút giao Phạm Hùng – Trần Duy Hưng – Láng Hòa Lạc – Khuất Duy Tiến; điểm đón xe buýt gần ngõ 13 Khuất Duy Tiến; điểm đón xe buýt đầu đường Nguyễn Xiển và trước sảnh khách sạn Mường Thanh Linh Đàm.

Điểm chung giữa các nhà xe mà phóng viên đã đặt chỗ và trải nghiệm thực tế chuyến đi là, không nhà xe nào yêu cầu phóng viên phải ký hợp đồng khi lên xe, đồng thời, lý giải cho việc thoải mái dừng đón khách trên đường, lái xe của các nhà xe thản nhiên chia sẻ rằng, nhà xe đã “báo” các cơ quan chức năng về tuyến đường sẽ di chuyển qua.

Tình trạng dừng đỗ, đón trả khách sai quy định của loại hình xe Limousine không chỉ đã phá vỡ hoạt động vận tải hành khách tuyến cố định, gây tình trạng ùn tắc giao thông mà còn là nguy cơ lớn gây nên tình trạng mất an toàn giao thông, nhất là vào các khung giờ cao điểm, giờ tan tầm của Thủ đô.

Trong khi đó, Luật Giao thông đường bộ năm 2008; Nghị định 10/2020/NĐ-CP Quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô và Thông tư 12/2020/TT-BGTVT Quy định về tổ chức, quản lý hoạt động vận tải bằng xe ô tô và dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ quy định, Đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng:

- Chỉ được ký hợp đồng vận chuyển với người thuê vận tải có nhu cầu thuê cả chuyến xe bao gồm cả thuê người lái xe; Đơn vị kinh doanh vận tải hành khách chỉ được đón, trả khách theo đúng địa điểm trong hợp đồng vận chuyển đã ký kết; Không được đón khách, gom khách ngoài danh sách đính kèm theo hợp đồng đã ký do đơn vị kinh doanh vận tải cung cấp; không được ấn định hành trình, lịch trình cố định để phục vụ cho nhiều hành khách hoặc nhiều người thuê vận tải khác nhau; không được xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách đi xe, không được bán vé hoặc thu tiền đối với từng hành khách đi xe dưới mọi hình thức.

- Không được đón, trả khách thường xuyên lặp đi lặp lại hàng ngày tại trụ sở chính, văn phòng đại diện, trụ sở chi nhánh hoặc tại một địa điểm cố định khác do đơn vị kinh doanh vận tải hợp tác kinh doanh; đơn vị kinh doanh vận tải thuê.

Bến cóc tràn lan

Không chỉ dừng, đỗ, đón, trả khách sai quy định, mà rất nhiều nhà xe còn đặc văn phòng tại khu vực nội thành Hà Nội hoặc lập các “bến cóc” tại các quận ngoại thành. Điển hình như tại khu vực quận Cầu Giấy, cụ thể là các tuyến đường Tú Mỡ, Nguyễn Quốc Trị, Đinh Núp, Thọ Tháp, Mạc Thái Tông và phía sau siêu thị BigC Thăng Long,… hàng ngày, có cả trăm xe Limousine của nhiều nhà xe khác nhau, dù có đầy đủ thương hiệu nhận diện, phù hiệu Xe hợp đồng, số điện thoại dừng, đỗ để đón khách, hình thành các “bến cóc” ngay tại các khoảng trống lớn bên đường. Ghi nhận của phóng viên tại khu vực này tập trung chủ yếu các nhà xe chạy tuyến Hà Nội đi các tỉnh, như: Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định, Thái Bình,... Trong khi đó, trên địa bàn quận Thành Xuân, Đống Đa, tập trung tại một số địa điểm trên đường Nguyễn Trãi, Trường Chinh, Láng… là các điểm tập kết của một số nhà xe chạy tuyến Hà Nội đi Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng. Cũng rất “đông vui”, tại nhiều tuyến đường trên địa bàn các quận Hà Đông, Hoàng Mai, Hoàn Kiếm… có hàng chục nhà xe, hàng trăm xe Limousine gắn mác "xe hợp đồng" tập trung đón, trả khách bất kể giờ giấc, đặc biệt, một số nhà xe đã thuê lại các khu đất rộng tại địa bàn các quận ngoại thành để lập bến, làm nơi tập trung hành khách do các xe chung chuyển (xe 4 chỗ ngồi) đưa đến trước khi đưa khách lên xe Limuosine để bắt đầu hành trình.

Đáng chú còn phải kể đến tuyến phố Trần Quang Khải, vốn là tuyến đường có lưu lượng giao thông rất lớn, xong thường xuyên tập trung rất nhiều xe (gồm cả các xe Limousine và xe khách trên 30 chỗ ngồi, xe khách giường nằm) chạy các tuyến dài từ Hà Nội đi Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên… Theo xác nhận của một lái xe khách giường nằm 54 chuyên đưa, đón khách tuyến Hà Nội – Sa Pa, tuyến phố này là điểm tập trung chính của nhà xe mà anh này đang lái thuê. Khung giờ đón khách được các nhà xe khéo léo lựa chọn thường từ 4 – 6 giờ sáng và sau 21 giờ tối hàng ngày.

Cũng đã trở thành “bến cóc” từ khá lâu, tại khu vực đường Tây Trà và Đền Lừ (quận Hoàng Mai), hàng ngày có hàng chục xe khách, xe Limousin tập trung đón, hàng trả, tấp nập như những bến xe đúng nghĩa, mặc dù theo quy hoạch của ngành Giao thông, những khu vực này không có bến xe nào.

Đặc biệt hơn, trên Đại lộ Chu Văn An, thời gian gân đây đã trở thành khu vực tập trung không chỉ xe Limuosine mà còn có sự góp mặt của rất nhiều xe khách đường dài, xe tải, hình thành hàng loạt 'bến cóc' ngang nhiên được giao nhận, vận chuyển hành khách, hàng hóa trái phép một cách công khai.

Cùng đó, ở những khu vực khác trên địa bàn Hà Nội, nhiều nhà xe còn lợi dụng các bãi, khu đất trống, thậm chí cả công viên (Công viên Thống Nhất, công viên Cầu Giấy, Công viên Nghĩa Đô, các khu đất xung quanh công viên Yên Sở,…), khu vực bệnh viên K Tân Triều… để lập thành nơi tập kết xe limousine, bến cóc đón trả khách, nhận, trả hàng gây mất an ninh, trật tự, an toàn giao thông.

Kỳ II: "Điểm mặt" những nhà xe phạm luật

Hoàng Châu