Hồi chuông cảnh báo về vấn nạn phân bón giả, kém chất lượng tại Việt Nam

Mới đây, đường dây kinh doanh hàng nghìn tấn phân bón giả liên tỉnh của cặp vợ chồng giám đốc đã bị Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk triệt phá. Vụ việc này đã dấy lên hồi chuông cảnh báo về nạn sản xuất phân bón giả ngày càng tràn lan, gây nên nhiều thiệt hại cho người nông dân.

Vừa qua, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố các đối tượng: Bùi Minh Chánh (43 tuổi), Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn phân bón quốc tế Hoa Kỳ - VINA (tỉnh Long An); Nguyễn Thị Cẩm My (41 tuổi, vợ ông Chánh), Tổng Giám đốc Công ty CP Thương mại phân bón Nam Dương (tỉnh Bình Định); Võ Thị Hồng Nhung (33 tuổi) và Nguyễn Dương Thịnh (36 tuổi, cùng trú tại tỉnh Bình Định), là kế toán của 2 công ty do ông Chánh và bà My điều hành. Các đối tượng này đã bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi sản xuất, phân phối sản phẩm phân bón giả ra thị trường.

Ngoài ra, vợ chồng ông Chánh, bà My còn đứng ra thành lập bảy công ty thành viên nhằm thuận tiện cho việc quảng cáo, buôn bán nhiều mặt hàng sản phẩm phân bón ra thị trường ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, bao gồm các công ty: Công ty CP Tập đoàn phân bón MONACO, Công ty CP Tập đoàn phân bón AGIUM-CANADA, Công ty CP Tập đoàn phân bón UKRAINE, Công ty CP Tập đoàn phân bón Ngọc Thiên Kim, Công ty CP Tập đoàn phân bón Quốc tế Hòa Kỳ-SRV, Công ty CP Tập đoàn phân bón Quốc tế ISRAEL-CHEMICAL, Công ty CP Tập đoàn phân bón Chín Con Rồng.

Cụ thể, vào đầu năm 2024, qua công tác trinh sát và nắm bắt tình hình, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk phát hiện tình trạng sản xuất, mua bán phân bón giả diễn ra tại một số đại lý kinh doanh trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk cũng như phân phối tại các tỉnh Đắk Nông, Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng, Khánh Hoà, Bình Định, Quảng Nam, Quảng Ngãi, TP Đà Nẵng và TP HCM. Hành vi này nhằm trục lợi bất chính, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cây trồng của người dân. Trước tình hình đó, đơn vị đã báo cáo lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Lắk để xác lập chuyên án đấu tranh.

Sau gần một năm điều tra, xác minh và thu thập chứng cứ, lực lượng trinh sát phát hiện trên thị trường xuất hiện loại phân bón giả mang nhãn hiệu NPK. Sản phẩm này do Công ty Cổ phần Thương mại Phân bón Nam Dương (địa chỉ tại Khu công nghiệp Nhơn Hòa, tỉnh Bình Định) và Công ty Cổ phần Tập đoàn Phân bón Quốc tế Hoa Kỳ - VINA (địa chỉ tại Khu công nghiệp Vĩnh Lộc 2, tỉnh Long An) sản xuất.

Quá trình khám xét trụ sở và kho sản xuất của 2 công ty do vợ chồng Chánh và My làm tổng giám đốc, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk đã thu giữ 10.264 bao ghi nhãn hiệu bên ngoài là các loại phân bón NPK khác nhau với tổng trọng lượng hơn 513 tấn, hơn 4.000 tấn nguyên liệu sản xuất phân bón cùng nhiều giấy tờ, tài liệu, sổ sách có liên quan.

Công an đã làm việc với 32 đại lý phân bón trên địa bàn các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai và Kon Tum, tạm giữ 848,3 tấn các sản phẩm phân bón mà 2 công ty đã sản xuất bán ra thị trường.

Tại cơ quan công an, vợ chồng bà My khai nhận, do giá nguyên liệu Kali tăng cao, nguồn nguyên liệu khan hiếm vì phải nhập khẩu từ nước ngoài nên để giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận, ông bà đã ban hành định mức áp dụng công thức sản xuất phân bón cụ thể đối với từng mã sản phẩm. Trong đó, có những loại phân bón NPK có hàm lượng Kali thấp, có những loại không có hàm lượng Kali.

Sau đó, vợ chồng bà My đã chỉ đạo 2 nhân viên kế toán là Võ Thị Hồng Nhung và Nguyễn Dương Thịnh triển khai. Từ đó, công nhân tiến hành sản xuất phân bón theo định mức đã ban hành và bán ra thị trường với giá bán từ 8.000 đồng đến 13.000 đồng/1kg.

Thượng tá Nguyễn Văn Chuyên, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk chia sẻ với báo chí rằng những năm gần đây, giá cà phê, tiêu, sầu riêng tăng cao nên người dân đầu tư phân bón mạnh. Việc bón phân kém chất lượng, phân giả sẽ ảnh hưởng lớn đến năng suất, chất lượng sản phẩm, gây thiệt hại cho người nông dân. "Chúng tôi kiến nghị làm rõ trách nhiệm các cơ quan chuyên môn để thực trạng sản xuất phân bón giả kéo dài. Đồng thời, đề nghị các đại lý mua phân bón của 2 công ty trên giao nộp cho cơ quan chức năng để xử lý theo quy định", Thượng tá Chuyên nói.

Hiện nay, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam Bùi Minh Chánh và Nguyễn Thị Cẩm My cùng hai kế toán của công ty là Võ Thị Hồng Nhung và Nguyễn Dương Thịnh để tiếp tục điều tra về hành vi “sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón”.

Trước đây, cơ quan chức năng cũng phát hiện nhiều vụ việc tương tự, chẳng hạn như giám đốc và 2 nhân viên Công ty CP phân bón sông Mã (Thanh Hóa) bị khởi tố, bắt giam vì có hành vi sản xuất phân bón giả , phân bón không đảm bảo chất lượng như công bố.

Những vụ việc trên cho thấy tình trạng sản xuất và buôn bán phân bón giả đang diễn biến hết sức phức tạp. Nạn sản xuất và kinh doanh phân bón giả không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế cho nông dân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cây trồng và chất lượng đất đai. Dù cơ quan chức năng đã liên tục phát hiện, xử lý các vụ vi phạm, nhưng tình trạng này vẫn diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Để ngăn chặn triệt để, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ chính quyền, sự hợp tác của doanh nghiệp chân chính và đặc biệt là sự cảnh giác của nông dân trong việc lựa chọn sản phẩm uy tín. Chỉ khi có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ và chế tài xử phạt nghiêm minh, mới có thể đẩy lùi vấn nạn này, bảo vệ nền nông nghiệp phát triển bền vững.

Mai Chi