Doanh nghiệp ngày nay ngày càng ưu tiên hợp tác với các nghệ sĩ, người nổi tiếng, đặc biệt là những cá nhân có sức ảnh hưởng lớn trên các nền tảng trực tuyến (KOLs, KOC), nhằm quảng bá và giới thiệu sản phẩm, hàng hóa. Đây đã trở thành một phương thức truyền thông phổ biến, mang lại hiệu quả cao trong việc tiếp cận và thuyết phục người tiêu dùng.
Vụ việc Quang Linh Vlogs và Hằng Du Mục bị khởi tố về hành vi quảng cáo sai sự thật liên quan đến sản phẩm kẹo rau củ Kera đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường quản lý hoạt động quảng bá sản phẩm của các cá nhân có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội.
Cơ quan chức năng xác định hai cá nhân trên vi phạm các tội danh “Sản xuất hàng giả là thực phẩm” và “Lừa dối khách hàng” theo Điều 193 và Điều 198 Bộ luật Hình sự.
Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, hành vi mua sắm của người tiêu dùng bị chi phối đáng kể bởi các nội dung quảng bá, giới thiệu sản phẩm từ KOLs (Key Opinion Leaders) và KOCs (Key Opinion Consumers).
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp KOLs, KOCs vì lợi nhuận đã cố tình hoặc vô ý quảng bá các sản phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng và làm xói mòn niềm tin xã hội.
Nhằm siết chặt quản lý trong lĩnh vực này, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã bổ sung nhiều quy định mới, xác định rõ trách nhiệm của cá nhân có ảnh hưởng khi tham gia hoạt động quảng cáo.
Thời gian tới, cơ quan chức năng thời tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các hành vi cung cấp thông tin không đúng sự thật hoặc gây nhầm lẫn,
Theo đó, các KOLs, KOCs khi nhận tài trợ, hợp tác với doanh nghiệp để giới thiệu hàng hóa, dịch vụ sẽ được xác định là bên thứ ba cung cấp thông tin cho người tiêu dùng, và phải tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định pháp luật.
Cụ thể, theo hướng dẫn của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, các KOLs, KOCs có trách nhiệm:
Cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, khách quan về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, cũng như các chương trình đánh giá, xếp hạng (nếu có); Yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp tài liệu, bằng chứng để kiểm chứng tính xác thực của nội dung quảng bá; Chịu trách nhiệm liên đới nếu thông tin quảng cáo sai lệch, gây nhầm lẫn hoặc thiệt hại cho người tiêu dùng, trừ trường hợp chứng minh đã thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm tra theo quy định; Minh bạch trong việc công bố mối quan hệ tài trợ, hợp tác với đơn vị cung cấp sản phẩm, dịch vụ.
Đáng chú ý, không chỉ cá nhân có ảnh hưởng, mà cả các doanh nghiệp hợp tác với KOLs, KOCs cũng phải thực hiện nghĩa vụ thông báo trước và công khai với người tiêu dùng về mối quan hệ hợp tác này.
Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch trong thông tin và giúp người tiêu dùng có cơ sở nhận diện rõ ràng giữa nội dung quảng cáo và nội dung đánh giá độc lập.
Đại diện Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, thời gian tới cơ quan này sẽ đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong cộng đồng sáng tạo nội dung, đồng thời tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các hành vi cung cấp thông tin không đúng sự thật hoặc gây nhầm lẫn, nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và duy trì sự minh bạch trên thị trường.
Giới chuyên gia nhận định, trong kỷ nguyên số, khi niềm tin trở thành yếu tố then chốt trong hành vi tiêu dùng, trách nhiệm của KOLs, KOCs không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là cam kết đạo đức nghề nghiệp. Sự thiếu cẩn trọng trong phát ngôn, sự mập mờ trong hợp tác thương mại có thể khiến hình ảnh cá nhân bị tổn hại nghiêm trọng, đồng thời kéo theo hệ lụy pháp lý không nhỏ.
Thanh Cao