Dự báo lãi suất đi ngang đang mở ra kỳ vọng sau thời gian tăng mạnh. Tuy nhiên, ngay cả khi ngân hàng ngừng nâng lãi suất tiền gửi, chi phí huy động vốn vẫn có thể tiếp tục tăng, khiến khả năng giảm lãi cho người vay chưa đến ngay.
Lãi suất đứng lại, chi phí vốn chưa chắc ngừng tăng
Sau nhiều đợt điều chỉnh, diễn biến lãi suất đang được theo dõi không chỉ ở khả năng tăng thêm, mà còn ở thời điểm người vay có thể được giảm bớt gánh nặng. Những đánh giá từ lãnh đạo ngân hàng cho thấy kỳ vọng ổn định đã xuất hiện, nhưng nền tảng để lãi suất giảm bền vững vẫn còn những điểm cần chờ đợi.
Một trong những sức ép nằm ở khoảng cách giữa nhu cầu cho vay và khả năng thu hút tiền gửi. Khi tín dụng mở rộng nhanh hơn nguồn vốn huy động, ngân hàng phải tìm thêm tiền để đáp ứng nhu cầu giải ngân, đồng thời bảo đảm cân đối kỳ hạn và an toàn hoạt động. Cuộc cạnh tranh giữ người gửi tiền vì thế khó hạ nhiệt ngay, dù biểu lãi suất có thể ít biến động hơn trước.
Tại SHB, theo nội dung trao đổi với nhà đầu tư được cung cấp, bà Ngô Thu Hà, Tổng giám đốc ngân hàng, cho biết nhà băng đã dự báo xu hướng tăng lãi suất tiền gửi từ cuối năm trước và chủ động huy động ở nhiều kỳ hạn. Việc chuẩn bị nguồn vốn sớm giúp ngân hàng có thêm khả năng cân đối chi phí khi thị trường thay đổi.
Đối với các khoản vay, việc điều chỉnh gần đây chủ yếu diễn ra ở nhóm áp dụng lãi suất thả nổi, được xác định lại theo chu kỳ. Trong khi đó, ngân hàng vẫn duy trì những chương trình ưu đãi dành cho các lĩnh vực như hạ tầng, tín dụng xanh, nông nghiệp, nông thôn.
Điều này cho thấy cùng trong một ngân hàng, diễn biến lãi suất có thể khác nhau giữa từng nhóm khách hàng. Một khoản vay thuộc chương trình ưu đãi có thể được giữ mức thấp, còn khoản vay đã hết ưu đãi hoặc đến kỳ điều chỉnh vẫn chịu tác động từ mặt bằng chi phí vốn cao hơn.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Phạm Như Ánh, Tổng giám đốc MB, từng nhận định mặt bằng lãi suất những tháng cuối năm có khả năng đi ngang, song sự ổn định này chủ yếu gắn với định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước, chưa đồng nghĩa thanh khoản toàn hệ thống đã trở nên dồi dào. cafef.vn
Điểm đáng chú ý là lãi suất tiền gửi ngừng tăng chưa chắc giúp chi phí huy động bình quân của ngân hàng lập tức đứng lại.
Chẳng hạn, một khoản tiền gửi được ngân hàng huy động từ trước với mức lãi thấp nay đến hạn. Nếu khách hàng tái tục theo mặt bằng hiện tại cao hơn, ngân hàng phải trả thêm chi phí cho khoản vốn đó, dù biểu lãi suất mới không thay đổi. Quá trình thay thế nguồn vốn cũ bằng nguồn vốn có giá cao hơn có thể tiếp diễn qua nhiều kỳ đáo hạn.
Đây cũng là sức ép được lãnh đạo MB đề cập khi đánh giá triển vọng kinh doanh. Để chủ động nguồn lực, ngân hàng sử dụng thêm các kênh huy động bên cạnh tiền gửi khách hàng, gồm trái phiếu quốc tế và giấy tờ có giá. cafef.vn
Vì vậy, người vay có thể phải trải qua một khoảng chờ giữa thời điểm lãi suất huy động chững lại và thời điểm chi phí khoản vay thực sự giảm. Khoảng chờ dài hay ngắn phụ thuộc vào cơ cấu nguồn vốn, khả năng tiết giảm chi phí và chính sách định giá tín dụng của từng ngân hàng.
Dự báo lãi suất đi ngang đang mở ra kỳ vọng sau thời gian tăng mạnh.
Muốn giảm lãi vay, cần khơi thông dòng tiền
Sự khác nhau trong đánh giá của các ngân hàng cũng phản ánh thực tế thanh khoản không phân bổ đồng đều. Một nhà băng có lượng tiền gửi thanh toán lớn, nguồn khách hàng ổn định sẽ có điều kiện cân đối khác với ngân hàng phải huy động nhiều tiền gửi kỳ hạn dài để đáp ứng kế hoạch cho vay.
Bởi vậy, những thời điểm lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để khẳng định mọi ngân hàng đều đã giảm được áp lực nguồn vốn. Thị trường liên ngân hàng chủ yếu hỗ trợ nhu cầu vốn giữa các tổ chức tín dụng; còn nguồn tiền gửi ổn định từ dân cư, doanh nghiệp vẫn có vai trò quan trọng đối với hoạt động cho vay.
Một đợt thiếu hụt vốn ngắn hạn có thể được hỗ trợ bằng công cụ điều hành. Nhưng để giảm lãi suất cho vay bền vững, hệ thống cần nguồn vốn có quy mô, kỳ hạn và chi phí phù hợp với nhu cầu tín dụng.
Trong bài toán ấy, tiến độ giải ngân đầu tư công là một yếu tố đáng theo dõi. Khi nguồn tiền được thanh toán cho nhà thầu, đơn vị cung ứng và người lao động, dòng vốn có thêm điều kiện đi vào hoạt động kinh tế và quay trở lại hệ thống ngân hàng qua các tài khoản. Tuy nhiên, mức độ hỗ trợ thanh khoản còn phụ thuộc vào tiến độ thực hiện, nhu cầu sử dụng tiền và các dòng vốn đối ứng.
Đây cũng là lý do triển vọng lãi suất năm 2027 chưa dễ xác định. Nếu nhu cầu vay tiếp tục mở rộng trong khi tiền gửi tăng chậm, ngân hàng vẫn phải cạnh tranh để thu hút vốn. Ngược lại, khi dòng tiền lưu chuyển thuận lợi hơn và nguồn huy động cải thiện, điều kiện giảm lãi suất sẽ rõ hơn.
Ngoài nguồn vốn trong nước, tỷ giá, lạm phát và diễn biến quốc tế cũng có thể ảnh hưởng đến dư địa điều hành. Áp lực giá cả hoặc ngoại hối gia tăng sẽ khiến việc hỗ trợ lãi suất phải được cân nhắc cùng mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.
Với các ngân hàng, giảm lãi cho vay trong lúc chi phí huy động còn cao đồng nghĩa phải chấp nhận sức ép lên phần thu nhập từ chênh lệch lãi suất. Khả năng chia sẻ với khách hàng vì thế phụ thuộc thêm vào hiệu quả vận hành, nguồn thu dịch vụ và chất lượng tín dụng.
Tuy nhiên, khó khăn về chi phí vốn cũng đặt ra yêu cầu các nhà băng công khai, giải thích rõ cơ chế điều chỉnh lãi suất. Người vay cần biết khoản vay được tính theo lãi suất tham chiếu nào, cộng biên độ bao nhiêu và điều chỉnh vào thời điểm nào. Một thông báo lãi suất mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi khách hàng hiểu được số tiền phải trả và có thời gian chuẩn bị.
Đối với người mua nhà, mua ô tô hay doanh nghiệp vay vốn kinh doanh, điều quan trọng nhất vẫn là chi phí thực tế của khoản vay. Lãi suất huy động đi ngang có thể giúp giảm bớt lo ngại về những đợt tăng tiếp theo, nhưng chưa đủ để người vay điều chỉnh ngay kế hoạch tài chính theo hướng nhẹ gánh hơn.
Kỳ vọng lãi suất chạm đỉnh vì thế cần được kiểm chứng bằng sự cải thiện của nguồn tiền gửi, chi phí vốn và lãi suất áp dụng cho khách hàng. Khi những yếu tố ấy cùng chuyển biến, tín hiệu ổn định mới có thể đi vào từng kỳ trả nợ, giúp người dân và doanh nghiệp thực sự giảm bớt áp lực.
Thanh Cao