Hệ thống ngân hàng đã giảm lãi suất huy động và cho vay, nhưng chi phí vốn bất động sản vẫn ở mức cao, trong khi áp lực trái phiếu đáo hạn tiếp tục gia tăng. Dòng tiền vào thị trường vì thế khó có thể phục hồi đồng đều.
Lãi suất ngân hàng đã 'hạ nhiệt' - Ảnh minh họa
Nghịch lý giữa giảm lãi suất và chi phí vốn
Sau giai đoạn mặt bằng lãi suất chịu nhiều sức ép, những động thái điều chỉnh gần đây của hệ thống ngân hàng đang mở ra kỳ vọng giảm chi phí vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, đối với thị trường bất động sản, khả năng tiếp cận vốn vẫn là bài toán phức tạp hơn nhiều so với việc giảm một vài điểm phần trăm lãi suất.
Theo thông tin từ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), tính đến đầu tháng 11/2026, cả 46/46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động, trong khi 22 ngân hàng giảm lãi suất cho vay. Tín dụng toàn hệ thống đến cuối tháng 10 tăng khoảng 12%.
Trước đó, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết các ngân hàng đã giảm 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ sáu tháng trở lên. Lãi suất cho vay phát sinh mới bình quân cuối tháng 10 giảm khoảng 0,2-0,5 điểm phần trăm so với giữa tháng.
TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
Đặc biệt, hơn 20 ngân hàng đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi với mức giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2 điểm phần trăm/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Những diễn biến này cho thấy cơ quan điều hành đang nỗ lực tạo điều kiện giảm chi phí vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, thị trường và doanh nghiệp bất động sản vẫn phải đối diện với mặt bằng lãi suất cao hơn nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Theo số liệu được TS. Cấn Văn Lực trình bày tại diễn đàn BĐS 2026, lãi suất cho vay bất động sản phổ biến khoảng 11-13%/năm, trong khi lãi suất trái phiếu doanh nghiệp bất động sản ở mức 12-13%/năm.
Đáng chú ý, lãi suất vay mua nhà tại nhiều ngân hàng trong thời gian ưu đãi phổ biến 8,5-11%/năm, sau đó có thể chuyển sang mức thả nổi 13-15%/năm, tùy từng tổ chức tín dụng và điều kiện hợp đồng.
Khoảng cách giữa lãi suất ưu đãi ban đầu và lãi suất sau ưu đãi khiến người mua nhà phải tính toán kỹ hơn về khả năng trả nợ dài hạn. Đây cũng là nguyên nhân khiến giao dịch bất động sản suy giảm dù nguồn cung được cải thiện. Khi giá nhà đã ở mức cao, việc sử dụng vốn vay với lãi suất thả nổi lớn sẽ làm tăng đáng kể tổng chi phí sở hữu tài sản.
Áp lực đáo hạn và kỳ vọng vốn dài hạn
Một vấn đề khác đáng chú ý là sự phụ thuộc của doanh nghiệp bất động sản vào tín dụng ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp. Theo tham luận của TS. Cấn Văn Lực, đến hết tháng 8/2026, dư nợ tín dụng bất động sản đạt khoảng 5,21 triệu tỷ đồng, tương đương 25,4% tổng dư nợ nền kinh tế. Tuy nhiên, cơ cấu tín dụng cho thấy sự phân hóa rõ rệt: tín dụng kinh doanh bất động sản tăng 19,6% so với đầu năm, trong khi tín dụng nhà ở chỉ tăng khoảng 1,02%.
Điều này cho thấy dòng vốn ngân hàng đang tập trung nhiều hơn vào hoạt động kinh doanh, phát triển dự án, thay vì tăng trưởng tương ứng ở nhóm khách hàng vay mua nhà. Ở kênh trái phiếu, giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp bất động sản trong 10 tháng năm 2026 đạt khoảng 159.000 tỷ đồng, theo số liệu VBMA được trích dẫn trong tham luận.
Tuy nhiên, áp lực thanh toán vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Theo TS. Cấn Văn Lực, năm 2027 có khoảng 282.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn, trong đó nhóm bất động sản chiếm 45,7%. Riêng hai tháng cuối năm 2026 còn khoảng 46.700 tỷ đồng đáo hạn, với tỷ trọng bất động sản chiếm 60,2%.
Những khoản nợ đến hạn trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa phục hồi đồng đều có thể tạo sức ép lên dòng tiền của doanh nghiệp, đặc biệt là các chủ đầu tư đang triển khai nhiều dự án cùng lúc.
Ở chiều chính sách, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số giải pháp nhằm hỗ trợ dòng vốn cho lĩnh vực ưu tiên. Trong đó, Công văn 4551/NHNN-CSTT ngày 29/5/2026 cho phép loại trừ phần dư nợ tăng thêm đối với nhà ở xã hội và khu công nghiệp, khu chế xuất khỏi dư nợ tín dụng bất động sản khi kiểm soát tăng trưởng tín dụng trong năm 2026. Thông tư 25/2026/TT-NHNN cũng điều chỉnh tỷ lệ vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn lên 40%, từ mức 30% trước đó.
Đây là những động thái có thể tạo thêm dư địa cho dòng vốn trung và dài hạn. Tuy nhiên, việc nới điều kiện nguồn vốn không đồng nghĩa với việc ngân hàng sẽ mở rộng tín dụng thiếu kiểm soát. Năng lực tài chính, chất lượng tài sản bảo đảm, tính pháp lý của dự án và khả năng trả nợ vẫn là những tiêu chí quan trọng.
Về kỳ vọng lãi suất, VNBA trong bản tin tuần đầu tháng 11 lưu ý khả năng Fed và ECB có thể tăng lãi suất vào tháng 12/2026, trong bối cảnh áp lực lạm phát và diễn biến kinh tế quốc tế còn phức tạp. Điều này cho thấy dư địa giảm lãi suất trong nước vẫn chịu ảnh hưởng từ tỷ giá, dòng vốn quốc tế và yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô.
Do đó, kỳ vọng hợp lý không phải là một đợt giảm lãi suất sâu và nhanh, mà là xu hướng điều chỉnh có chọn lọc, tùy thuộc khả năng kiểm soát lạm phát, thanh khoản hệ thống và chất lượng tín dụng.
Đối với doanh nghiệp bất động sản, bài toán quan trọng trong giai đoạn tới không chỉ là tìm kiếm khoản vay mới mà còn phải cơ cấu lại nguồn vốn, giảm đòn bẩy, kiểm soát tiến độ đầu tư và đa dạng hóa kênh huy động. Khi vốn không còn rẻ và dễ tiếp cận như trước, khả năng quản trị dòng tiền sẽ trở thành yếu tố quyết định sức chống chịu của doanh nghiệp.
Phượng Hòa