Bước sang quý IV/2025, thị trường tiền tệ Việt Nam chứng kiến nhiều biến động ngắn hạn về lãi suất và tỷ giá, song vẫn nằm trong vùng kiểm soát nhờ sự điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh giữa tháng 10 rồi nhanh chóng hạ nhiệt, trong khi tỷ giá chính thức ổn định và tỷ giá tự do biến động trái chiều.
Thanh khoản hệ thống ổn định trở lại sau giai đoạn tăng nhiệt
Theo báo cáo thị trường tiền tệ tháng 10 của Công ty Chứng khoán MB (MBS), lãi suất liên ngân hàng có thời điểm chạm ngưỡng 6,1% – mức cao nhất trong hai tháng – trước khi giảm mạnh về 4,5% vào cuối tháng. Nguyên nhân chính đến từ hoạt động hút ròng thanh khoản mạnh mẽ của NHNN trong nửa đầu tháng, với tổng giá trị hơn 58.300 tỷ đồng, khiến chi phí vốn ngắn hạn tạm thời tăng.
Tuy nhiên, trước áp lực thanh khoản tăng, NHNN đã kịp thời đảo chiều chính sách, bơm ròng trở lại thông qua kênh OMO (nghiệp vụ thị trường mở). Cụ thể, trong ngày 22/10, NHNN thực hiện phiên bơm ròng 46.000 tỷ đồng – mức cao thứ ba kể từ đầu năm – giúp giải tỏa căng thẳng vốn ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng.
Thanh khoản thị trường mở (Đơn vị: Nghìn tỷ VND)
Tính chung trong tháng, NHNN bơm tổng cộng 283.800 tỷ đồng, trong khi lượng vốn đáo hạn đạt 244.500 tỷ đồng, tương ứng bơm ròng hơn 39.300 tỷ đồng. Nhờ đó, lãi suất qua đêm hạ nhanh về 4,5%, các kỳ hạn 1 tuần – 1 tháng ổn định quanh 5 – 5,2%, phản ánh thanh khoản toàn hệ thống đã trở lại trạng thái cân bằng.
Theo MBS, diễn biến này cho thấy NHNN vẫn kiểm soát tốt nguồn cung tiền, đảm bảo thị trường không rơi vào tình trạng thiếu hụt thanh khoản kéo dài – yếu tố then chốt giúp duy trì ổn định lãi suất và tỷ giá trong giai đoạn cuối năm.
Lãi suất huy động nhích nhẹ do nhu cầu vốn tăng mạnh theo chu kỳ
Song song với diễn biến trên thị trường liên ngân hàng, mặt bằng lãi suất huy động tại các ngân hàng thương mại (NHTM) tư nhân đã tăng nhẹ trong những tuần đầu quý IV.
Trong số 18 ngân hàng được MBS theo dõi, có 6 ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất, tập trung ở các kỳ hạn 6 – 12 tháng. LPBank hiện là đơn vị có mức lãi suất 12 tháng cao nhất, đạt 6,1%/năm. Trung bình, lãi suất kỳ hạn 3 tháng của nhóm NHTM tư nhân ở mức 4,1%, còn kỳ hạn 12 tháng tăng lên 5,34% – cao hơn 15 điểm cơ bản so với đầu năm. Trong khi đó, nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn giữ mặt bằng ổn định hơn, quanh 4,7%/năm. Sự điều chỉnh nhẹ của lãi suất huy động được lý giải bởi nhu cầu vốn tăng mạnh vào cuối năm, khi tín dụng bước vào chu kỳ cao điểm giải ngân.
Theo NHNN, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tính đến ngày 30/10 đã tăng 15% so với cuối năm 2024, và có thể đạt 19–20% vào cuối năm 2025 – mức tăng cao nhất trong ba năm trở lại đây.
MBS nhận định, việc lãi suất huy động chỉ tăng nhẹ trong khi tín dụng mở rộng mạnh cho thấy thanh khoản hệ thống vẫn duy trì ổn định, đồng thời phản ánh định hướng chính sách tiền tệ linh hoạt, hỗ trợ tăng trưởng nhưng vẫn kiểm soát rủi ro lạm phát.
Tỷ giá trái chiều, Fed tiếp tục là biến số ảnh hưởng ngắn hạn
Một điểm đáng chú ý khác là biến động trái chiều trên thị trường ngoại hối trong tháng 10. Cụ thể, tỷ giá trung tâm và tỷ giá liên ngân hàng tiếp tục xu hướng giảm, trong khi tỷ giá trên thị trường tự do lại bật tăng mạnh. Tính đến cuối tháng 10, tỷ giá liên ngân hàng giảm 0,4% so với tháng trước, về mức 26.307 VND/USD, còn tỷ giá trung tâm giảm 0,8% xuống 25.093 VND/USD.
Đồng nội tệ được hỗ trợ nhờ chênh lệch lãi suất VND – USD duy trì dương (trên 4%), cùng các biện pháp can thiệp linh hoạt của NHNN – bao gồm bán USD kỳ hạn 180 ngày (có hủy ngang) cho các tổ chức tín dụng có trạng thái ngoại tệ âm với giá 26.550 VND/USD, giúp giảm áp lực cung cầu ngoại tệ trong ngắn hạn.
Ngược lại, tỷ giá trên thị trường tự do tăng 4,7% trong tháng, lên mức 27.825 VND/USD, tương đương +8,1% từ đầu năm. Nguyên nhân chính đến từ chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế nới rộng, khiến nhu cầu nắm giữ USD trên thị trường phi chính thức gia tăng.
Trước tình hình này, NHNN đã có văn bản gửi Bộ Công an, Bộ Công Thương và Thanh tra Chính phủ để phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong cung ứng dịch vụ ngoại hối, nhằm đảm bảo trật tự và ổn định tỷ giá.
Ở góc độ quốc tế, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục là yếu tố chi phối chính sách tiền tệ toàn cầu. Trong tháng 10, Fed cắt giảm thêm 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất về vùng 3,75–4%, mức thấp nhất trong ba năm qua – đồng thời mở ra kỳ vọng giảm thêm một lần nữa trong tháng 12.
Theo công cụ CME FedWatch Tool, thị trường định giá xác suất 75% cho khả năng Fed sẽ tiếp tục hạ lãi suất, nâng tổng mức giảm cả năm lên 75 điểm cơ bản.
Nếu kịch bản này xảy ra, áp lực tỷ giá USD/VND sẽ hạ nhiệt đáng kể, đồng thời tạo điều kiện cho NHNN Việt Nam duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng, hỗ trợ tín dụng và tăng trưởng kinh tế trong những tháng cuối năm.
Nhìn tổng thể, thị trường tiền tệ Việt Nam bước vào quý IV/2025 với nhiều tín hiệu tích cực. Mặc dù lãi suất huy động có xu hướng tăng nhẹ do nhu cầu vốn mùa vụ, mặt bằng lãi suất chung vẫn ở mức thấp so với trung bình nhiều năm. Hoạt động bơm – hút thanh khoản linh hoạt của NHNN, cùng tỷ giá chính thức được điều tiết ổn định, tiếp tục giúp củng cố niềm tin thị trường.
Theo nhóm nghiên cứu MBS, “môi trường lãi suất thấp, thanh khoản dồi dào và chính sách điều hành chủ động của NHNN sẽ tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, ổn định tỷ giá và tạo nền tảng cho kinh tế vĩ mô trong năm 2026.”
Trung Anh