Lan truyền tin giả - Tiền mất, tội mang

Lan truyền tin giả không chỉ gây hoang mang dư luận, bôi nhọ danh dự cá nhân và tổ chức, mà còn là hành vi vi phạm pháp luật với mức phạt có thể khiến bất kỳ ai phải “đứng hình”. Đừng để sự bất cẩn trên mạng xã hội thành vết đen cuộc đời.

Trong thời đại số, mạng xã hội vốn là kênh lan tỏa thông tin nhanh chóng và mạnh mẽ, nhưng cũng đang trở thành “mảnh đất” cho những kẻ lợi dụng để tung tin giả. Chỉ với vài cú nhấp chuột, những tiêu đề giật gân, hình ảnh cắt ghép hay câu chuyện bịa đặt có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, gieo rắc hoang mang và gây hậu quả khôn lường. Nhưng “lưới trời lồng lộng”, những kẻ tung tin giả rồi cũng phải đối mặt với hậu quả pháp lý nghiêm khắc.

“Nghe kể” cũng thành tin thất thiệt

Cuối tháng 7 vừa qua, khi nhiều xã miền tây tỉnh Nghệ An đang gồng mình chống chọi với lũ lụt do ảnh hưởng của bão số 3, một tin đồn thất thiệt đã khiến hàng nghìn người dân thêm một phen hoảng loạn.

Cụ thể, vào chiều ngày 27/7, thông tin “thủy điện Bản Vẽ bị vỡ” lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội đã khiến nhiều người dân xã Tương Dương bỏ chạy tán loạn lên các khu vực cao để sơ tán. Người lớn bế trẻ nhỏ, người già được con cháu cõng trên lưng, tất cả đều trong trạng thái vô cùng sợ hãi.

Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng vào cuộc điều tra và xác định thủ phạm là tài khoản Facebook “Lô Thanh S.”. Chủ tài khoản này, Lô Thanh S. (sinh năm 1998, trú tại xã Yên Thắng, tỉnh Nghệ An) thừa nhận vào thời gian trên đang ở nhà người thân tại khối Hòa Nam (xã Tương Dương, tỉnh Nghệ An) thì nghe một số người hô hoán đập thủy điện bị vỡ nên đã ngay lập tức phát video trực tiếp để cảnh báo mà không kiểm chứng. Dù sau đó đã tự gỡ bài viết, nhưng hành vi thiếu kiểm chứng này của S. đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý người dân đang trong vùng lũ lụt.

Tương tự, vào ngày 30/7, một người phụ nữ tên N. đã đăng tải lên Facebook cá nhân câu chuyện về cháu B. đi làm, sau khi uống một chai nước sâm thì bị "đưa qua biên giới trái phép và tỉnh dậy ở Campuchia". Nội dung bài viết nhanh chóng lan truyền và khiến dư luận hoang mang.

Tuy nhiên, cơ quan chức năng thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh đã nhanh chóng xác minh và khẳng định không có trường hợp nào như tin đồn. Người phụ nữ này sau đó đã thừa nhận thông tin đăng tải chỉ là “nghe kể” lại từ cháu B. và chưa hề kiểm chứng.

Mục đích đăng bài của cô chỉ là muốn cảnh báo mọi người và kêu gọi cơ quan chức năng vào cuộc, nhưng sự thiếu trách nhiệm của cô đã vô tình làm lan truyền một thông tin sai sự thật, gây nhiễu loạn thông tin.

Không chỉ dừng lại ở những tin đồn vô căn cứ, nhiều người còn cố tình tạo ra những thông tin sai lệch để định hướng dư luận, thu hút tương tác nhằm phục vụ mục đích kinh doanh.

Mới đây, Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh Nghệ An đã xử phạt một trường hợp đăng tải thông tin giả mạo trên TikTok. Cụ thể, tài khoản TikTok “P.T.C” đã đăng tải hình ảnh Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa kèm theo nội dung được cho là phát biểu của ông về sự bất công trong chi trả tiền lương của các ngành nghề. Bài viết này nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt thích và bình luận, gây ra dư luận trái chiều, phức tạp.

Qua điều tra, chủ tài khoản là ông H.T.B. (41 tuổi, trú tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An) thừa nhận đã lấy hình ảnh của đại biểu Quốc hội, sau đó tự biên soạn nội dung và chèn vào để người đọc lầm tưởng đây là phát ngôn chính thức. Ông B. cho biết mục đích của việc làm này là để tạo diễn đàn tranh luận, tăng tương tác cho tài khoản cá nhân để bán hàng.

Mức phạt và chế tài pháp luật cần biết

Trên thực tế, chúng ta không thể phủ nhận sự bùng nổ của mạng xã hội đã tạo ra một kênh thông tin nhanh chóng và tiện lợi cho mọi người. Tuy nhiên, mặt trái của nó là việc thông tin sai lệch có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân. Để đối phó với vấn đề này, pháp luật Việt Nam đã có những quy định xử phạt cụ thể, bao gồm cả chế tài hành chính, dân sự và hình sự, nhằm kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi tung tin giả.

Chia sẻ với Thương Trường về vấn đề này, Luật sư Hoàng Tùng (Văn phòng luật sư Trung Hòa, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, việc những thông tin chưa được kiểm chứng, sai sự thật được lan truyền nhanh chóng không chỉ gây hoang mang, lo lắng cho những người thiếu hiểu biết mà còn là nguy cơ gây mất niềm tin, giá trị đạo đức và nguy hiểm hơn là dẫn dụ tới vi phạm pháp luật.

Theo đó, tại Điều 8 Luật An ninh mạng 2018 nghiêm cấm hành vi “thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế – xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước…”. Do đó,  những hành vi tung tin như “vỡ đập thủy điện” hay “mở nắp chai nước thì đã sang Campuchia” nếu không có cơ sở xác thực đều có thể bị xử lý.”

Căn cứ theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, việc lan truyền thông tin sai sự thật trên mạng xã hội có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Đối với các trường hợp vi phạm trên trang thông tin điện tử, mức phạt có thể cao hơn, từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Với điều kiện, hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Luật sư Tùng cho biết thêm, đối với các hành vi tung tin giả gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự, an toàn xã hội, hoặc gây thiệt hại lớn về kinh tế, tài sản, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như: Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông (căn cứ Điều 288 Bộ luật Hình sự); Tội làm nhục người khác (căn cứ Điều 155 Bộ luật Hình sự); Tội vu khống (căn cứ Điều 156 Bộ luật Hình sự); Tội gây rối trật tự công cộng (căn cứ Điều 318 Bộ luật Hình sự).

Các yếu tố cấu thành tội phạm có thể bao gồm mục đích xấu như như kích động bạo lực, gây chia rẽ, phá hoại... với quy mô lan truyền rộng rãi và hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người khác

Ông Tùng cũng nhấn mạnh: "Các nền tảng có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Mức phạt có thể lên đến hàng chục triệu đồng đối với các hành vi vi phạm như cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân."

Đối với những cá nhân bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lệch trên mạng: Trước tiên, hãy xác minh lại tính chính xác của thông tin; nếu thông tin sai lệch gây ảnh hưởng nghiêm trọng, hãy thông báo cho các cơ quan chức năng, cung cấp đầy đủ bằng chứng và thông tin liên quan để các cơ quan chức năng có thể xử lý.

Nếu thông tin sai lệch đã lan truyền rộng rãi, có thể sử dụng các kênh truyền thông của mình để đính chính thông tin và bảo vệ uy tín. Có thể hợp tác với các cơ quan báo chí, truyền thông uy tín để đưa tin chính xác về sự việc. Ngoài ra, việc chia sẻ thông tin chính thống và minh bạch trên mạng xã hội cũng là một cách hiệu quả để đối phó với tin giả.

Với những quy định pháp luật rõ ràng, cùng sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, nền tảng mạng xã hội và ý thức của mỗi cá nhân, chúng ta có thể từng bước đẩy lùi tin giả, xây dựng một không gian mạng an toàn và lành mạnh.

MaI Lan