Lấy ý kiến dự thảo thông tư đánh giá tuân thủ pháp luật của DN xuất nhập khẩu

Sáng ngày 4/12, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Tổng cục Hải quan tổ chức buổi hội thảo lấy ý kiến của các doanh nghiệp về bản dự thảo lần 3 Thông tư quy định tiêu chí đánh giá tuân thủ và tổ chức đánh giá tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu và quá cảnh hàng hóa.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết: "Nền kinh tế Việt Nam ngày càng mở cửa, hiện quy mô kim ngạch xuất nhập khẩu đã lớn gấp đôi GDP của nước ta, các hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng gia tăng mạnh mẽ. Quản lý hải quan do vậy đang đối mặt với các thách thức lớn, thách thức đầu tiên là gia tăng khối lượng công việc khi hàng hoá xuất nhập khẩu gia tăng nhanh chóng cả về khối lượng và tính đa dạng của các loại mặt hàng". 

Chính vì vậy, ông Phòng cho rằng, cách tiếp cận phù hợp là cần áp dụng phương pháp quản lý rủi ro dựa trên đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Có thể xem đây là khâu trọng yếu, để vừa đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước vừa giúp giảm gánh nặng tuân thủ pháp luật cho các nhà xuất nhập khẩu đồng thời giúp nền kinh tế nước nhà thu được lợi ích lớn.

Ông Hoàng Việt Cường - Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Hải quan cho biết, hiện nay, Tổng cục Hải quan đang xây dựng, hoàn thiện Thông tư ban hành cơ chế đánh giá tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu và lấy ý kiến của các đối tượng chịu tác động.

Cũng theo ông Cường, khi thông tư mới được ban hành, thay vì dùng 3 luồng chính là vàng, xanh, đỏ để nói lên mức độ đánh giá của cơ quan hải quan đối với hàng hóa trong quá trình rủi ro thì sẽ phân chia thành 4 bậc khác nhau. 

Cụ thể: Dự thảo Thông tư có 4 mức độ đánh giá sự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, đó là: doanh nghiệp tuân thủ mức 1 nghĩa là doanh nghiệp được cơ quan hải quan đánh giá tuân thủ pháp luật về hải quan ở mức độ cao, tương đương với việc doanh nghiệp chấp hành tốt các quy định của pháp luật và hợp tác với cơ quan hải quan trong việc cung cấp các thông tin cần thiết phục vụ quá trình kiểm tra đánh giá. 

Các mức độ tuân thủ pháp luật giảm dần xuống mức 2, mức 3, trong đó mức 2 là doanh nghiệp được cơ quan hải quan đánh giá tuân thủ pháp luật về hải quan ở mức độ trung bình; mức 3 là doanh nghiệp được cơ quan hải quan đánh giá tuân thủ pháp luật về hải quan ở mức độ thấp còn mức 4 là doanh nghiệp được cơ quan hải quan đánh giá không tuân thủ pháp luật về hải quan.

Trên cơ sở đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, cơ quan hải quan sẽ thực hiện việc áp dụng các chính sách ưu đãi, biện pháp quản lý để đạt được 2 mục tiêu là tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp và kiểm soát, chống buôn lậu hàng giả và gian lận thương mại.  cho rằng việc quy định tiêu chí đánh giá tuân thủ pháp luật và tổ chức đánh giá tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu là việc làm cần thiết trong hoạt động kinh tế đối ngoại.

Ông Vũ Chu Hiền - Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng việc quy định tiêu chí đánh giá tuân thủ pháp luật và tổ chức đánh giá tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu là việc làm cần thiết trong hoạt động kinh tế đối ngoại.

Tuy nhiên, trong dự thảo Thông tư lần này còn chưa nêu rõ trách nhiệm của cơ quan ban hành, nhất là không có quy định chế tài cụ thể đối với những hành vi của các cơ quan này khi thực thi công vụ, ví dụ như khi cơ quan hải quan cưỡng chế sai đối với hoạt động xuất nhập khẩu gây tổn thất cho doanh nghiệp thì sẽ phải chịu trách nhiệm như thế nào.

Dự kiến, sau buổi hội thảo lấy ý kiến lần 3 của cộng đồng doanh nghiệp, ban soạn thảo sẽ tiếp tục điều chỉnh bản dự thảo thông tư để đáp ứng với mong muốn, nguyện vọng của đông đảo các doanh nghiệp đồng thời xây dựng được khung pháp lý vững chắc nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong việc quản lý, thực thi nhiệm vụ trong hoạt động xuất nhập khẩu và quá cảnh hàng hóa.

Mai Loan