Liên kết vùng cần chuyển từ những chương trình kết nối đơn thuần sang hình thành các chuỗi giá trị, tạo đơn hàng, dự án đầu tư và giá trị kinh tế thực cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào liên kết vùng
Theo ông Phan Tấn Đạt - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP Hồ Chí Minh, các công trình giao thông liên vùng đang và sẽ làm thay đổi đáng kể cấu trúc kinh tế của khu vực phía Nam. Đối với doanh nghiệp, mỗi giờ di chuyển được rút ngắn không đơn thuần là một giờ tiết kiệm, mà còn giúp giảm chi phí logistics, tăng vòng quay hàng hóa, mở rộng thị trường lao động và tạo thêm cơ hội đầu tư.
Bên cạnh kết nối hạ tầng, kết nối thị trường cũng ngày càng đóng vai trò quan trọng. Các chương trình kết nối cung - cầu giữa TP Hồ Chí Minh và các địa phương đã giúp nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận hệ thống phân phối, thị trường và đối tác mới.
Thực tế, sản phẩm của Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng có cơ hội đi vào thị trường TP Hồ Chí Minh; doanh nghiệp thành phố đầu tư trở lại các địa phương; thương mại điện tử và chuyển đổi số mở thêm những kênh phân phối mới. Đây chính là điều doanh nghiệp mong muốn nhìn thấy từ liên kết vùng đó là từ một cuộc gặp gỡ trở thành một cơ hội, từ một cơ hội trở thành một hợp đồng và từ một hợp đồng trở thành một dự án đầu tư.
Cùng với đó, liên kết về công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng ngày càng rõ nét. Trong giai đoạn phát triển mới, liên kết vùng không chỉ là kết nối đường bộ, đường thủy, cảng biển mà còn phải kết nối dữ liệu, công nghệ, vốn, tri thức và con người.
Các chương trình kết nối cung - cầu giữa TP Hồ Chí Minh và các địa phương đã giúp nhiều doanh nghiệp kết nối
Những vấn đề trên được phản ánh qua Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 do Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam triển khai trên toàn quốc, nhiều vấn đề doanh nghiệp đặt ra không còn là câu chuyện riêng của từng địa phương mà đòi hỏi cách tiếp cận liên tỉnh, liên ngành và liên vùng.
Tại Phiên Bàn tròn kết nối nội lực cấp miền khu vực miền Nam ngày 21/8/2026 tại TP Hồ Chí Minh, các ý kiến được sàng lọc thành 5 nhóm bài toán lớn là thống nhất dữ liệu và cơ chế theo dõi kiến nghị; tổ chức logistics theo chuỗi hàng hóa; phát triển nhà cung ứng và liên kết thị trường; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ nâng cấp về công nghệ, tiêu chuẩn, chuyển đổi xanh và vốn; liên kết nguồn nhân lực, kỹ năng và năng lực quản trị.
Tuy nhiên, hợp tác thời gian qua vẫn tập trung nhiều vào xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch; chưa hình thành nhiều chương trình, dự án liên vùng có quy mô lớn và các chuỗi giá trị liên kết bền vững. Vai trò chủ động của cộng đồng doanh nghiệp trong đề xuất và hình thành các dự án hợp tác liên vùng cũng chưa thật sự rõ nét.
Từ thực tiễn VPSF 2026, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề nghị 3 chuyển dịch từ kết nối hạ tầng sang kết nối chuỗi giá trị, từ hỗ trợ rời rạc sang nâng cấp năng lực doanh nghiệp theo kết quả đầu ra và từ ghi nhận kiến nghị sang theo dõi đến kết quả, có đầu mối, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng. Trong đó, “hợp lực công - tư” cần được hiểu rộng hơn việc huy động vốn. Nhà nước mở đường bằng thể chế, quy hoạch, hạ tầng và dữ liệu; doanh nghiệp đóng góp vốn, công nghệ, năng lực vận hành và thị trường; các tổ chức Hội làm cầu nối, tập hợp nhu cầu và theo dõi việc thực hiện.
Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Hội Doanh nhân trẻ TP Hồ Chí Minh đề xuất 3 nhóm giải pháp. Cụ thể xây dựng mạng lưới doanh nhân trẻ liên kết kinh tế phía Nam; hình thành cơ chế phối hợp thường xuyên giữa Hội Doanh nhân trẻ TP Hồ Chí Minh với Hội Doanh nhân trẻ các tỉnh, thành khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
Mạng lưới không chỉ dừng ở giao lưu, kết nghĩa hay tổ chức hội nghị, mà mỗi năm lựa chọn một số bài toán kinh tế cụ thể để cùng giải quyết, từ nông nghiệp - thực phẩm, công nghiệp hỗ trợ, logistics đến công nghệ, du lịch, chuyển đổi xanh và xuất khẩu.
Hợp tác cần hướng tới tạo đơn hàng và giá trị thực thông qua các nhóm ngành liên vùng, kết nối giao thương dựa trên nhu cầu mua - bán thực tế, xúc tiến thương mại nội khối và cùng tiếp cận thị trường quốc tế. Thước đo cuối cùng là số hợp đồng được ký, dự án được hình thành và giá trị kinh tế được tạo ra.
Tại Phiên VPSF ở Đồng Nai, Hội Doanh nhân trẻ TP Hồ Chí Minh, Tây Ninh và Đồng Nai đã ký thỏa thuận hợp tác liên vùng. Bước tiếp theo là đưa các thỏa thuận vào vận hành với danh mục công việc chung, đầu mối chịu trách nhiệm và kết quả định lượng được.
Hình thành các chuỗi giá trị doanh nghiệp liên vùng
Tiếp theo, ông Đạt cho rằng xây dựng “Bản đồ năng lực doanh nhân trẻ phía Nam”. Một điểm nghẽn của kết nối doanh nghiệp hiện nay là chưa biết đầy đủ “ai đang có gì và ai đang cần gì”.
Một doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long có thể cần công nghệ chế biến mà doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh đang sở hữu, doanh nghiệp công nghiệp tại Đông Nam Bộ có thể cần nhà cung cấp mà doanh nghiệp tại Cần Thơ, Vĩnh Long hay Cà Mau có khả năng đáp ứng. Tuy nhiên, hai bên chưa có cơ chế để tìm thấy nhau. “Bản đồ năng lực” được đề xuất xoay quanh 4 câu hỏi: "Tôi sản xuất gì? Tôi cần mua gì? Tôi muốn đầu tư gì? Tôi có thể hợp tác gì?".
Từ nền tảng dữ liệu chung, công nghệ và AI có thể được ứng dụng để kết nối doanh nghiệp chủ động, chính xác hơn, chuyển từ mạng lưới dựa trên quen biết sang kết nối giao thương dựa trên dữ liệu và nhu cầu thực.
Xa hơn, nền tảng này có thể hỗ trợ phát triển nhà cung ứng phía Nam, trong đó doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI, hệ thống phân phối và chủ đầu tư công bố nhu cầu, tiêu chuẩn; doanh nghiệp nhỏ được đánh giá khoảng cách, hỗ trợ nâng chuẩn rồi kết nối đơn hàng.
Doanh nghiệp các tỉnh, thành giao lưu kết nối
Bên cạnh đó, theo ông, hình thành các chuỗi giá trị doanh nghiệp liên vùng. Nếu nhìn toàn bộ khu vực như một không gian kinh tế thống nhất, các địa phương có những lợi thế bổ trợ rõ ràng. TP Hồ Chí Minh mạnh về tài chính, công nghệ, thương mại, dịch vụ và thị trường; Đông Nam Bộ mạnh về công nghiệp, sản xuất, logistics, cảng biển; Đồng bằng sông Cửu Long có thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, thực phẩm và kinh tế xanh.
Một sản phẩm nông nghiệp có thể được sản xuất tại Đồng bằng sông Cửu Long, chế biến bằng công nghệ của doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh, sử dụng thiết bị, bao bì và dịch vụ công nghiệp hỗ trợ của doanh nghiệp Đông Nam Bộ, đi qua hệ thống logistics, cảng biển của vùng và đến thị trường trong nước, quốc tế.
Trước mắt, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề xuất lựa chọn từ 3-5 chuỗi giá trị liên vùng để thí điểm, có doanh nghiệp đầu tàu, sự đồng hành của chính quyền và kết quả đo lường cụ thể. Mỗi chuỗi có thể hình thành một “liên minh thực thi” gồm doanh nghiệp đầu tàu, doanh nghiệp nhỏ, ngân hàng, cơ sở đào tạo, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.
Riêng với logistics, cần nhìn theo hành lang hàng hóa từ vùng nguyên liệu - điểm gom - kho lạnh - khu công nghiệp - cảng, sân bay, cửa khẩu; đồng thời xác định rõ phần việc Nhà nước kiến tạo và phần việc doanh nghiệp đầu tư, vận hành.
TP Hồ Chí Minh làm nền tảng kết nối của cả vùng
Trong không gian phát triển mới, TP Hồ Chí Minh không chỉ đóng vai trò trung tâm kinh tế mà cần tiến thêm một bước để trở thành nền tảng kết nối của cả vùng. Đó là kết nối vốn của thành phố với các dự án của địa phương, kết nối công nghệ với sản xuất, kết nối sản phẩm với thị trường, kết nối startup với doanh nghiệp lớn và kết nối doanh nghiệp trong toàn vùng với thị trường quốc tế.
Vai trò trung tâm không có nghĩa là tập trung tất cả nguồn lực về TP Hồ Chí Minh. Ngược lại, TP Hồ Chí Minh mạnh lên khi cả vùng mạnh lên và một vùng kinh tế phía Nam mạnh sẽ tạo ra một TP Hồ Chí Minh có sức cạnh tranh quốc tế cao hơn.
Theo đó, vai trò “đầu tàu” của Hội Doanh nhân trẻ TP Hồ Chí Minh cũng cần được hiểu là tạo nền tảng để các Hội và doanh nghiệp trong vùng kết nối nhanh hơn, mở rộng thị trường và cùng giải quyết những bài toán mà một địa phương riêng lẻ khó có thể giải quyết.
Nếu giai đoạn vừa qua là “chính quyền kết nối chính quyền”, thì giai đoạn tới cần tiến thêm một bước: “chính quyền kiến tạo không gian - doanh nghiệp tạo ra giá trị”.
Nguyễn Trang