Theo dự báo, thị trường thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam sẽ đạt khoảng 16,4 tỷ USD trong năm 2022. Trong khi đó, hàng loạt cửa hàng hiện hữu của nhiều thương hiệu lớn buộc phải đóng cửa do chi phí thuê mặt bằng tăng cao, nhiều doanh nghiệp bán lẻ trực tiếp kinh doanh thua lỗ thì thương mại điện tử trở thành cứu tinh của ngành bán lẻ.
Chi phí thuê mặt bằng tăng cao
Theo báo cáo 6 tháng của Công ty Tư vấn Bất động sản Jones Lang Lasalle Việt Nam cho thấy giá thuê mặt bằng bán lẻ ở TP HCM bình quân khoảng 41,7 USD/m2/tháng, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm trước. Còn ở Hà Nội, giá thuê thuần tại các trung tâm thương mại trọng điểm ở trung tâm và ngoài trung tâm hiện đã lên 63,6 USD/m2/tháng và 29,3 USD/m2/tháng. Nguyên nhân chủ yếu do năm ngoái, đại dịch bùng phát, giãn cách xã hội kéo dài nên nhiều chủ đầu tư trung tâm thương mại, chủ mặt bằng bán lẻ đã có chính sách giảm mạnh giá thuê để hỗ trợ người kinh doanh.
Đại diện Công ty Nghiên cứu Thị trường Collier Việt Nam đánh giá phân khúc bất động sản bán lẻ cải thiện đáng kể từ quý II/2022 và đang tiếp tục ghi nhận nhiều biến chuyển tích cực. Sau dịch, hoạt động xây dựng được đẩy nhanh tiến độ, dự kiến sẽ mang lại nguồn cung dồi dào cho thị trường mặt bằng bán lẻ trong thời gian tới. Giá thuê mặt bằng bán lẻ khắp cả nước cũng sẽ tăng đáng kể trong thời gian tới.
Các khảo sát đều cho thấy, tỉ lệ lấp đầy mặt bằng bán lẻ tại các TTTM lớn ở TP.HCM đã phục hồi, giá thuê mặt bằng tăng cao.
Thị trường bán lẻ TP HCM cũng được đánh giá nhộn nhịp nhất cả nước với dự án chuỗi siêu thị mới Nova Market. Giá thuê trung bình hiện lên tới 105 USD/m2/tháng tại khu vực trung tâm thành phố, dự kiến tăng thêm từ 3%-5% từ nay tính đến năm 2023. Tại Hà Nội, mô hình bán lẻ mới "Life-Design Mall" xuất hiện ở Vincom Mega Mall Smart City đã bổ sung 68.000 m2 diện tích cho thuê vào thị trường.
Giá thuê mặt bằng tại Hà Nội cũng được dự đoán tăng từ 1%-1,5%. Tại Đà Nẵng, không có nguồn cung mới nào được ghi nhận, tuy nhiên giá thuê vẫn có xu hướng tăng nhẹ so với quý trước nhờ mở cửa du lịch.
Doanh nghiệp bán lẻ gặp khó
Việc giá thuê mặt bằng tăng cao đã phần nào ảnh hưởng đến hoạt động bán lẻ của các doanh nghiệp. Theo thống kế đến sáng 25/9, thông tin trên website bán hàng Bách Hóa Xanh cho thấy, chuỗi bán lẻ bách hóa này chỉ còn 1.738 cửa hàng hoạt động trên toàn quốc, giảm đi 402 cửa hàng chỉ trong hơn 4 tháng vừa qua. Bên cạnh các cửa hàng đã đóng, còn nhiều cửa hàng của Bách Hóa Xanh tại TP.HCM đang đẩy mạnh hoạt động giảm giá 50%, thanh lý hàng hóa để đóng cửa.
Chia sẻ với báo chí gần đây, đại diện Bách Hóa Xanh cho biết, trong cuộc khảo sát hồi tháng 5, chỉ có hơn 50% trong tổng số 2.140 cửa hàng trên toàn quốc hoạt động hiệu quả. Vị đại diện này cũng cho biết, sau khi đóng hàng loạt các cửa hàng không chất lượng, Bách Hóa Xanh vẫn sẽ hoạt động bình thường, hoạt động mua bán không có nhiều thay đổi. Bách Hóa Xanh kỳ vọng đạt doanh thu bình quân 1,3 tỷ đồng/cửa hàng, phát triển mạnh kênh online cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động.
Cùng chung cảnh ngộ này, hàng loạt thương hiệu bán lẻ nổi tiếng cũng phải đóng cửa hàng loạt cửa hàng, tái cơ cấu, đẩy mạnh bán hàng online để bù lỗ, tăng trưởng hơn. Đơn cử như Pharmacity. Dù đặt mục tiêu doanh thu 1,5 tỷ USD vào năm 2025 với 5.000 cửa hàng hiện hữu, nhưng thời gian gần đây, hãng dược phẩm này liên tục báo lỗ.
Năm 2019, Pharmacity báo lỗ sau thuế 265,7 tỉ đồng. Trong nửa đầu năm 2020, mức lỗ sau thuế của đơn vị này là 194,2 tỉ đồng. Năm 2021, doanh thu Pharmacity đạt 3.567 tỉ đồng, tăng gấp đôi so với năm 2020. Pharmacity tiết lộ bắt đầu có lãi từ tháng 7/2021, theo chỉ số EBITDA (thu nhập trước thuế, lãi vay và khấu hao).
Ông lớn trên thị trường thuốc đã "phình to" chỉ trong thời gian ngắn với khoảng 2.000 cửa hàng trên khắp toàn quốc. Tuy nhiên, thời gian gần đây, thương hiệu này liên tục đóng cửa hàng trăm nhà thuốc hoạt động không hiệu quả để tái cơ cấu và đẩy mạnh bán hàng trực tuyến.
Thương mại điện tử “cứu cánh” thị trường
Trong bối cảnh chi phí thuê mặt bằng khu vực trung tâm các thành phố lớn tăng cao, cũng như căng thẳng địa chính trị và lạm phát gây ảnh hưởng, việc hàng loạt thương hiệu lớn đóng cửa hàng hiện hữu là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn đang có những điểm sáng rất tích cức, với vị cứu tinh mang tên thương mại điện tử.
Theo Tổng cục Du lịch, tổng doanh thu bán lẻ và dịch vụ trong 6 tháng đầu năm 2022 tăng 27,3% so với cùng kỳ năm ngoái khi đạt khoảng 117 tỉ USD. Lượng khách quốc tế tăng 7 lần với con số 600.000 người. Đáng chú ý là các thương hiệu quốc tế nhìn thấy cơ hội khi liên tục "tấn công" vào các khu trung tâm thương mại lớn sau hơn 2 năm "đóng băng" vì đại dịch. Điều này đã giúp tỷ lệ lấp đầy mặt bằng kinh doanh, trung tâm thương mại tăng cao.
Năm 2021, Covid-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thương mại và dịch vụ của Việt Nam nói riêng và toàn cầu nói chung. Tăng trưởng âm của một số ngành dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn đã làm giảm mức tăng chung của khu vực dịch vụ và toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử Việt Nam vẫn giữ tốc độ tăng trưởng ổn định. Với mức tăng trưởng 20%, có thể thấy, trong suốt 7 năm qua, thương mại điện tử Việt Nam luôn giữ được tốc độ tăng trưởng từ 16-30%.
Cụ thể, nếu như năm 2015, thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam mới chỉ đạt 5 tỷ USD, tăng 23% so với năm trước thì đến năm 2018, con số này đã đạt mức 8,06 tỷ USD (tăng 30% so với năm 2017). Sang năm 2019, thương mại điện tử Việt Nam chính thức vượt mốc 10 tỷ USD, đạt 11,8 tỷ USD vào năm 2020, tiếp tục tăng lên 13,7 tỷ USD vào năm 2021.
Ước tính, số lượng người tiêu dùng mua sắm trực tuyến ở Việt Nam lần đầu tiên có thể sẽ chạm mốc 60 triệu. Giá trị mua sắm trực tuyến của một người dùng sẽ tiếp tục tăng mạnh, dự báo sẽ đạt 260- 285 USD/người trong năm nay. Tỷ trọng doanh thu thương mại điện tử (B2C) so với tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước sẽ vượt mốc 7% của năm 2021, đạt từ 7,2%- 7,8%.
Với 75% người dân sử dụng Internet, Việt Nam có 74,8% người người dùng internet tham gia mua sắm trực tuyến. Quần áo, giày dép, mỹ phẩm; thiết bị đồ dùng gia đình; đồ công nghệ và điện tử; sách, hoa, quà tặng và thực phẩm… là những loại hàng hóa dịch vụ được người tiêu dùng lựa chọn mua sắm trực tuyến nhiều nhất. Điện thoại di động tiếp tục là phương tiện chủ yếu thường được người tiêu dùng sử dụng để đặt hàng trực tuyến (chiếm 91%).
Mức tăng trưởng thương mại điện tử của Việt Nam được các hãng dự báo sẽ tiếp tục bùng nổ trong những năm tới và sẽ cán mốc 39 tỷ USD vào năm 2025, đứng thứ 2 sau Indonesia (104 tỷ USD), ngang bằng Singapore. Tổng doanh thu kinh tế Internet Việt Nam đến năm 2025 dự báo đạt mức 57 tỷ USD, chỉ đứng sau Indonesia. Việt Nam cũng có tỷ lệ người tiêu dùng mua sắm trực tuyến cao thứ 2 trong khu vực, chỉ sau Singapore.
Cùng với đó, theo Báo cáo “Digital 2022 global overview report” của We are social & Hootsuite, tỷ lệ người dùng internet mua sắm hàng tuần Việt Nam đứng thứ 11 trong số các quốc gia (58,2%), ngang bằng với mức trung bình toàn cầu, cao hơn Mỹ, Australia, Pháp, Nhật Bản, Đức nhưng thấp hơn Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Philippines, Ấn Độ, Indonesia và Anh.
Trong toàn khu vực Đông Nam Á, Báo cáo “Kinh tế khu vực Đông Nam Á năm 2021” của Google, Temasek và Bain & Company dự báo doanh thu thương mại điện tử sẽ tăng từ 120 tỷ USD vào năm 2021 lên mốc 234 tỷ USD vào năm 2025. Dự báo giá trị mua sắm trực tuyến trung bình của người tiêu dùng trực tuyến sẽ tiếp tục tăng mạnh mẽ, từ mức 381 USD/người năm 2021 lên 671 USD/người vào năm 2026. Với tỷ lệ 49%, người tiêu dùng mua sắm trực tuyến ở Việt Nam chỉ đứng sau Singapore (53%), cao hơn Indonesia và Malaysia.
Hồng Quang