Ba tháng cuối năm, giá vàng còn động lực lập đỉnh mới?

Sau khi giảm hơn 20% từ vùng giá kỷ lục, vàng đang đứng trước hai lực kéo trái chiều: nhu cầu trú ẩn và mua vào của các ngân hàng trung ương vẫn lớn, nhưng lãi suất cao, lợi suất trái phiếu Mỹ và tâm lý thận trọng có thể khiến thị trường khó tái hiện cơn sốt cuối năm 2025.

Nhịp tăng mạnh khó lặp lại nguyên vẹn

Thị trường vàng thế giới vừa trải qua một giai đoạn biến động hiếm thấy. Sau khi lập đỉnh 5.589 USD/ounce vào tháng 1/2026, giá kim loại quý liên tục điều chỉnh, có thời điểm lùi về khu vực 4.000 USD/ounce trong tháng 6 và tháng 7.

Cuối tháng 8, giá vàng bất ngờ bật lên khoảng 4.600 USD/ounce sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố kế hoạch mở rộng chương trình mua lại trái phiếu Kho bạc. Tuy nhiên, đà phục hồi không kéo dài. Bước sang đầu tháng 9, lợi suất trái phiếu Mỹ tăng trở lại đã kéo vàng xuống dưới 4.400 USD/ounce.

So với đỉnh tháng 1, giá vàng đã giảm khoảng 1.200 USD/ounce, tương đương 22%. Dù vậy, nếu tính từ vùng 3.415 USD/ounce của đầu tháng 9/2025, kim loại quý vẫn tăng khoảng 27% sau một năm. Điều này cho thấy vàng đã rời xa đỉnh nhưng mặt bằng giá hiện tại vẫn cao hơn đáng kể so với cùng kỳ.

Theo bộ phận Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của UOB, hai yếu tố chính khiến vàng mất đà sau khi lập kỷ lục.

Thứ nhất là làn sóng đầu cơ theo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội đã suy yếu. Sau một thời gian giá liên tục đi lên, một bộ phận nhà đầu tư cá nhân bắt đầu chốt lời. Việc Trung Quốc siết chặt những hình thức đầu cơ vàng trực tuyến quá mức cũng làm giảm một nguồn cầu từng đóng vai trò đáng kể đối với thị trường.

Thứ hai là diễn biến xung đột tại Iran. Thông thường, bất ổn địa chính trị sẽ làm tăng nhu cầu trú ẩn vào vàng. Tuy nhiên, khi xung đột ảnh hưởng mạnh tới nguồn cung năng lượng, nhiều ngân hàng trung ương phải ưu tiên ổn định thanh khoản và ứng phó với áp lực lạm phát thay vì tiếp tục đẩy mạnh tích lũy vàng.

Nghịch lý này cho thấy không phải mọi biến động địa chính trị đều lập tức đẩy giá vàng tăng. Nếu giá dầu leo thang, áp lực lạm phát trở lại có thể khiến các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao lâu hơn. Khi lợi suất trái phiếu tăng, sức hấp dẫn tương đối của một tài sản không sinh lãi như vàng sẽ suy giảm.

Đây cũng là khác biệt lớn so với ba tháng cuối năm 2025. Thời điểm đó, kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bắt đầu nới lỏng chính sách tiền tệ ngày càng rõ ràng, tạo lực đẩy mạnh cho dòng tiền tìm đến vàng. Còn hiện nay, hướng đi của lãi suất Mỹ khó đoán hơn, trong khi thị trường vẫn phải cân nhắc nguy cơ Fed tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thận trọng.

Bởi vậy, khả năng giá vàng tăng một mạch và liên tục lập đỉnh mới như cuối năm trước không phải là kịch bản dễ xảy ra. Sau cú tăng mạnh rồi giảm sâu, tâm lý nhà đầu tư cũng đã thay đổi. Dòng tiền ngắn hạn sẽ thận trọng hơn, trong khi hoạt động chốt lời có thể xuất hiện ngay khi giá phục hồi đến những vùng cao.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa vàng đã hết động lực. Những lo ngại liên quan tới triển vọng tài khóa của Mỹ, quy mô nợ công, sự ổn định của đồng USD và các điểm nóng địa chính trị vẫn hỗ trợ nhu cầu nắm giữ tài sản an toàn.

Nếu căng thẳng tại Iran không leo thang thành một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, các ngân hàng trung ương, nhất là tại châu Á và các nền kinh tế mới nổi, có thể quay trở lại chiến lược tăng dự trữ vàng. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã đẩy mạnh mua vào trong quý II khi giá lùi về vùng 4.000 USD/ounce, cho thấy lực cầu chính thức vẫn hiện diện ở những nhịp giảm sâu.

Theo UOB, khu vực quanh 4.000 USD/ounce có thể là vùng đáy tạm thời của giá vàng. Ngân hàng này dự báo kim loại quý đạt khoảng 4.500 USD/ounce trong quý IV/2026, tăng lên 4.800 USD/ounce trong quý I/2027, 5.100 USD/ounce vào quý II và 5.400 USD/ounce trong quý III/2027.

Dự báo trên cho thấy triển vọng trung hạn vẫn tích cực, nhưng quỹ đạo tăng nhiều khả năng diễn ra theo từng bước thay vì một cơn bùng nổ trong thời gian ngắn. Đáng chú ý, mục tiêu 4.500 USD/ounce của UOB trong quý IV chỉ cao hơn không nhiều so với mặt bằng đầu tháng 9. Điều này hàm ý dư địa tăng trong ba tháng cuối năm có thể không lớn, trừ khi xuất hiện biến cố mới đủ mạnh để thay đổi kỳ vọng lãi suất và dòng tiền trú ẩn.

Một kịch bản thận trọng hơn là giá vàng tiếp tục dao động trong khoảng 4.200–4.500 USD/ounce. Ngưỡng 4.000 USD/ounce đóng vai trò vùng hỗ trợ, còn khu vực 4.500–4.600 USD/ounce có thể trở thành vùng cản khi nhà đầu tư tranh thủ chốt lời.

Các dự báo của những tổ chức tài chính quốc tế cũng có độ chênh lệch khá lớn. Điều này phản ánh mức độ khó đoán của thị trường sau giai đoạn giá tăng quá nhanh. Thay vì chỉ nhìn vào một con số dự báo, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời chính sách của Fed, lợi suất trái phiếu Mỹ, sức mạnh của đồng USD, giá dầu, hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương và dòng vốn vào các quỹ ETF vàng.

Giá trong nước còn chịu sức ép từ chênh lệch mua - bán

Tại Việt Nam, giá vàng đang vận động cùng chiều thế giới nhưng mức độ tăng, giảm không hoàn toàn tương đồng. Ngày 11/9, giá vàng miếng SJC tại một số doanh nghiệp lớn được niêm yết quanh mức 142–145 triệu đồng/lượng, giảm 1,6 triệu đồng ở cả hai chiều so với phiên trước.

DOJI cũng đưa giá vàng miếng về mức 142–145 triệu đồng/lượng. Bảo Tín Mạnh Hải niêm yết ở mức 142,4–146,4 triệu đồng/lượng. Tại Bảo Tín Minh Châu, vàng Rồng Thăng Long và nhẫn tròn trơn được giao dịch quanh mức 142,4–146,4 triệu đồng/lượng.

Giá vàng nhẫn SJC loại 1–5 chỉ giảm về 141,5–144,5 triệu đồng/lượng. Chênh lệch giữa giá mua và bán phổ biến khoảng 3 triệu đồng/lượng, có nơi lên tới 4 triệu đồng/lượng.

Diễn biến này nối dài nhịp điều chỉnh của thị trường trong nước. Cuối tháng 8, vàng miếng SJC từng vượt 150 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra, nhưng sau đó liên tục giảm và lùi về khoảng 145 triệu đồng/lượng.

Nhìn bề ngoài, việc giá giảm sâu từ đỉnh có thể tạo cảm giác đây là thời điểm thuận lợi để mua vào. Tuy nhiên, khoảng cách mua - bán ở mức 3–4 triệu đồng/lượng đồng nghĩa người mua lập tức chịu một khoản lỗ tương ứng ngay sau giao dịch. Giá phải tăng thêm khoảng 2–3% mới có thể bù được phần chênh lệch này.

Với người mua 1 lượng vàng, khoản chênh ban đầu có thể là 3–4 triệu đồng. Nếu mua 5 lượng, số tiền cần bù lên tới 15–20 triệu đồng; mua 10 lượng, mức chênh có thể đạt 30–40 triệu đồng. Vì vậy, chỉ dự đoán đúng xu hướng tăng của vàng chưa chắc đã bảo đảm có lãi nếu biên độ tăng không đủ lớn.

Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa vàng vật chất trong nước và giá vàng thế giới. Nhà đầu tư trong nước không chỉ đối mặt với biến động quốc tế mà còn chịu ảnh hưởng của cung - cầu vàng miếng, nguồn cung trên thị trường, tỷ giá và chính sách quản lý. Có những thời điểm giá thế giới tăng không nhiều nhưng giá trong nước tăng mạnh hơn; ngược lại, khi thị trường đảo chiều, giá bán có thể giảm nhanh trong khi khoảng cách mua - bán vẫn bị nới rộng.

Trong ba tháng cuối năm, nhu cầu vàng thường tăng khi bước vào mùa cưới và giai đoạn chuẩn bị cho các dịp lễ, Tết. Yếu tố mùa vụ có thể hỗ trợ giá, nhưng khó trở thành động lực duy nhất để tạo nên một đợt bùng nổ kéo dài. Khi mặt bằng giá đã ở mức rất cao, sức mua trang sức và tích trữ của người dân cũng có thể bị hạn chế.

Với người đang nắm giữ vàng từ vùng giá thấp, giai đoạn cuối năm có thể là thời điểm tiếp tục quan sát và cân nhắc chốt lời từng phần nếu thị trường tiến gần các vùng cản. Đối với người có ý định mua mới, việc xuống tiền dồn dập khi giá tăng nóng tiềm ẩn rủi ro lớn hơn so với mua từng phần trong những nhịp điều chỉnh.

Chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu nhiều lần lưu ý rằng vàng là tài sản có biến động mạnh, không tạo ra dòng tiền định kỳ như tiền gửi hay trái phiếu. Người mua cần sử dụng nguồn vốn nhàn rỗi, xác định thời gian nắm giữ dài hơn và tránh vay tiền để đầu tư. Cảnh báo này càng đáng lưu ý trong bối cảnh giá vàng đang đứng ở vùng cao và khoảng cách mua - bán còn lớn.

Triển vọng trung hạn của vàng vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu dự trữ của các ngân hàng trung ương, những bất ổn địa chính trị và lo ngại về sức khỏe tài khóa của nhiều nền kinh tế lớn. Nhưng trong ngắn hạn, đường đi của giá sẽ không bằng phẳng. Lãi suất Mỹ, lợi suất trái phiếu và hoạt động chốt lời có thể tạo ra những nhịp điều chỉnh mạnh ngay cả khi xu hướng dài hạn vẫn tích cực.

Ba tháng cuối năm vì thế có thể tiếp tục là giai đoạn sôi động của thị trường vàng, nhưng khả năng lặp lại nguyên vẹn cơn sốt cuối năm 2025 không cao. Cơ hội vẫn còn, song lợi nhuận sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào thời điểm mua, mức chênh lệch giao dịch và khả năng chịu đựng biến động của từng nhà đầu tư.

Hải Nam