12:12 21/11/2026

Luật Nhà ở sửa đổi: Siết điều kiện bán lại nhà ở xã hội, bổ sung nhóm được ưu tiên mua

Luật Nhà ở sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua quy định người mua, thuê mua nhà ở xã hội phải tuân thủ thời hạn và điều kiện cụ thể khi chuyển nhượng, kể cả sau 5 năm sở hữu. Đáng chú ý, người có từ 2 con đẻ trở lên, với con sinh kể từ ngày 1/7/2026, được bổ sung vào nhóm ưu tiên tiếp cận chính sách hỗ trợ nhà ở.

Mở rộng diện ưu tiên, kiểm soát chặt việc chuyển nhượng

Sau thời gian thảo luận, sáng 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Nhà ở sửa đổi với 8 chương, 129 điều. Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, đặt ra một số điều chỉnh đáng chú ý đối với chính sách phát triển và phân phối nhà ở xã hội.

Một trong những nội dung được quan tâm là quy định về chuyển nhượng nhà ở xã hội sau khi người mua, thuê mua đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán. Theo luật mới, trong thời hạn 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua hoặc thuê mua, nếu có nhu cầu bán lại, người dân chỉ được chuyển nhượng cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội hoặc người thuộc diện được hưởng chính sách mua nhà ở xã hội.

Trong đó, mức giá chuyển nhượng trong giai đoạn này không được vượt quá giá bán nhà ở xã hội ghi trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư dự án. Quy định này giới hạn cả đối tượng nhận chuyển nhượng lẫn mức giá giao dịch, thay vì để người mua tự do bán lại theo giá thị trường.

Luật Nhà ở sửa đổi Siết điều kiện bán lại nhà ở xã hội bổ sung nhóm được ưu tiên mua
Mở rộng diện ưu tiên, kiểm soát chặt việc chuyển nhượng.

Sau khi hết thời hạn 5 năm tính từ ngày thanh toán đủ tiền, người mua, thuê mua được phép bán lại nhà ở cho đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội theo quy định của luật, với điều kiện căn nhà đã được cấp Giấy chứng nhận.

Do đó, mốc 5 năm không đồng nghĩa với việc nhà ở xã hội được chuyển sang giao dịch tự do như nhà ở thương mại. Ngay cả sau thời hạn này, người bán vẫn phải lựa chọn người mua thuộc nhóm đủ điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội. Đây là điểm đáng chú ý trong cơ chế quản lý loại hình nhà ở được Nhà nước hỗ trợ.

Bên cạnh điều kiện chuyển nhượng, luật cũng quy định rõ trách nhiệm sử dụng nhà ở xã hội trong thời gian thuê, thuê mua. Người thuê, thuê mua chỉ được sử dụng nhà ở phục vụ mục đích ở cho bản thân và các thành viên trong gia đình. Nếu không còn nhu cầu, người thuê, thuê mua phải chấm dứt hợp đồng và bàn giao lại nhà ở.

Các quy định này cho thấy, chính sách nhà ở xã hội tiếp tục được thiết kế theo hướng gắn quyền tiếp cận với nhu cầu cư trú thực tế. Việc mua, thuê mua không chỉ là một giao dịch bất động sản mà còn đi kèm trách nhiệm sử dụng đúng mục đích và tuân thủ điều kiện chuyển nhượng.

Một điểm khác được luật quy định là xử lý trường hợp bán hoặc cho thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng, không đáp ứng điều kiện theo quy định. Khi phát sinh vi phạm, hợp đồng mua bán hoặc cho thuê mua sẽ vô hiệu; bên mua, thuê mua phải bàn giao lại nhà ở cho chủ đầu tư dự án hoặc đơn vị quản lý nhà ở xã hội.

Nếu người có nghĩa vụ không tự nguyện bàn giao, UBND cấp tỉnh nơi có nhà ở sẽ tổ chức cưỡng chế thu hồi. Quy định này tạo cơ sở pháp lý để xử lý trường hợp sử dụng chính sách sai mục đích, đồng thời bảo đảm quỹ nhà ở xã hội được phân phối đúng nhóm thụ hưởng.

Giải trình về quy định bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo luật đã được rà soát theo hướng hạn chế tối đa hành vi trục lợi chính sách.

Đối với đề xuất nghiên cứu cơ chế cho phép bán lại nhà ở xã hội cho Quỹ nhà ở nếu quỹ có nhu cầu, Chính phủ cho rằng cần cân nhắc mô hình quản lý tài sản công. Theo giải trình, Quỹ nhà ở được thành lập nhằm đầu tư, tạo lập quỹ nhà ở cho thuê thuộc tài sản công. Nếu cho phép quỹ mua lại nhà ở xã hội nằm rải rác trong các dự án có cả sở hữu tư nhân và sở hữu nhà nước, việc quản lý, vận hành có thể trở nên phức tạp, đồng thời làm tăng chi phí.

Vì vậy, Chính phủ đề nghị chỉ cho phép bán lại nhà ở xã hội cho người thuộc đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Người có từ 2 con được đưa vào nhóm ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội

Không chỉ điều chỉnh cơ chế chuyển nhượng, Luật Nhà ở sửa đổi còn bổ sung thứ tự ưu tiên khi thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội. Trong nhóm được ưu tiên trước có người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người có từ 2 con đẻ trở lên mà có con sinh kể từ ngày 1/7/2026 và người độc thân đang nuôi con nhỏ.

Việc bổ sung nhóm người có từ 2 con đẻ trở lên là một điểm mới đáng chú ý trong chính sách phân phối nhà ở xã hội. Theo quy định, nhóm này được xem xét ưu tiên trong quá trình hỗ trợ, bên cạnh các đối tượng chính sách và nhóm có hoàn cảnh cần được hỗ trợ khác.

Tuy nhiên, việc thuộc nhóm ưu tiên không đồng nghĩa đương nhiên được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Người có nhu cầu vẫn phải đáp ứng các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thủ tục xác nhận theo quy định của Chính phủ.

Luật Nhà ở sửa đổi Siết điều kiện bán lại nhà ở xã hội bổ sung nhóm được ưu tiên mua
 Siết điều kiện bán lại nhà ở xã hội, bổ sung nhóm được ưu tiên mua.

Luật quy định người đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội phải chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh, thành phố nơi có dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội. Trường hợp đã có nhà nhưng diện tích thấp hơn mức tối thiểu theo quy định của Chính phủ hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng cách xa địa điểm làm việc theo quy định của UBND cấp tỉnh cũng thuộc diện được xem xét.

Các điều kiện cụ thể về nhà ở, thu nhập, trình tự và thủ tục xác nhận đối tượng được hỗ trợ sẽ do Chính phủ quy định chi tiết. Điều này đồng nghĩa các tiêu chí để xác định người đủ điều kiện tiếp cận chính sách sẽ tiếp tục được hướng dẫn trong văn bản dưới luật.

Một nguyên tắc quan trọng được luật nhấn mạnh là việc hỗ trợ nhà ở xã hội phải bảo đảm công khai, minh bạch, có sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cộng đồng dân cư và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đây là cơ sở để hạn chế tình trạng đăng ký, xét duyệt không đúng đối tượng hoặc lợi dụng chính sách.

Về giá bán và giá thuê mua, luật quy định việc xác định giá phải bảo đảm tính đúng, tính đủ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ. Các khoản được tính gồm chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng nhà ở; chi phí đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của dự án mà chủ đầu tư đã ứng vốn và không thuộc trường hợp được ngân sách nhà nước hoàn trả; lãi vay nếu có; các chi phí hợp lý, hợp lệ và lợi nhuận định mức.

Trong đó, các khoản ưu đãi theo quy định của luật không được tính vào giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội. Cách xác định này nhằm phân định giữa chi phí đầu tư thực tế và phần ưu đãi mà Nhà nước dành cho dự án.

Ở góc độ chính sách phát triển nhà ở, luật hướng đến mục tiêu đa dạng hóa loại hình và phân khúc, đáp ứng khả năng chi trả của người dân. Bên cạnh nhà ở để bán, Nhà nước ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách và có chính sách hỗ trợ nhà ở cho cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước.

Với các quy định mới, chính sách nhà ở xã hội vừa mở rộng thứ tự ưu tiên cho một số nhóm dân cư, vừa đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với việc sử dụng và chuyển nhượng. Khi luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, các quy định hướng dẫn về điều kiện nhà ở, thu nhập và trình tự xét duyệt sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đưa chính sách vào thực tế.

Thiên An