Sự chậm lại của ngành tạp hóa hiện đại không chỉ do sự thay đổi sở thích của người tiêu dùng mà còn do việc hạn chế mở rộng cửa hàng bởi các nhà bán lẻ đang cố gắng cân bằng giữa tăng trưởng và lợi nhuận, thậm chí đã có một số nhà bán lẻ phải cắt giảm nhiều cửa hàng để bù đắp chi phí.
Chi tiêu cho hàng tạp hóa hiện đại, bao gồm cả kênh trực tuyến đã chậm lại ở các thị trường phát triển nhanh nhất tại châu Á do sự phát triển của mạng lưới tạp hóa hiện đại “không theo kịp” với các kênh khác trong bối cảnh đại dịch, dẫn đến thị phần bị sụt giảm.
Trong một báo cáo mới cập nhật, tổ chức tư vấn quản lý toàn cầu McKinsey, cho biết người tiêu dùng ở Ấn Độ, Indonesia, Philippines và Việt Nam vẫn ưa chuộng hàng tạp hóa truyền thống do sự tiện lợi và gần gũi.
Theo McKinsey, sự chậm lại của ngành tạp hóa hiện đại không chỉ do sự thay đổi sở thích của người tiêu dùng mà còn do việc hạn chế mở rộng cửa hàng bởi các nhà bán lẻ đang cố gắng cân bằng giữa tăng trưởng và lợi nhuận. Tại các thị trường này, việc áp dụng các kênh như trực tuyến vẫn còn thấp do mức độ thâm nhập kỹ thuật số hạn chế (ví dụ ở Ấn Độ) hoặc có ít người chơi hơn trên thị trường (như trường hợp ở Việt Nam).
McKinsey dẫn chứng, ở khu vực thành thị của Ấn Độ, cửa hàng tạp hóa truyền thống thống trị doanh số bán hàng tiêu dùng nhanh trong năm kết thúc vào tháng 3 năm 2023, đóng góp 83% vào tổng doanh số bán hàng, trong khi cửa hàng tạp hóa hiện đại chỉ chiếm 8%.
Hệ thống các cửa hàng tạp hóa truyền thống cũng dẫn đầu ở khu vực nông thôn Việt Nam, với 82%, Indonesia là 69%, khu vực thành thị của Việt Nam là 62% và Philippines là 48%.
Trong khi cửa hàng tạp hóa hiện đại chiếm ưu thế ở Malaysia và Thái Lan, và kênh này đóng góp lần lượt 77% và 46% vào tổng doanh thu.
Lý giải về sự tăng trưởng chậm lại trong hệ thống các cửa hàng hiện đại, McKinsey cho rằng xu hướng này ít nhất một phần có thể là do người mua sắm trực tuyến quay trở lại các kênh ngoại tuyến, mạng lưới cửa hàng phân tán và rải khắp các vùng, cung cấp đủ các lựa chọn thuận tiện để người tiêu dùng mua sắm gần nhà.
McKinsey cũng cho rằng các kênh tạp hóa khác như trực tiếp hoặc giao hàng tận nơi đang chứng kiến doanh số tăng trưởng ở một số thị trường chọn lọc như Hàn Quốc và Đài Loan.
Trước bối cảnh chung của thị trường, tại Việt Nam nhiều nhà bán lẻ lớn, nhất là các nhà bán lẻ công nghệ dần trở nên bão hòa và sức mua yếu. Trong đó có các ông lớn bán lẻ như Thế giới Di động và bán lẻ Kỹ thuật số FPT...
Các ông lớn bán lẻ hiện đại về công nghệ của Việt Nam có một năm 2023 kém sắc
Đứng trước nhu cầu và sức mua giảm sút, Thế Giới Di Động đã tích cực bước vào quá trình tái cấu trúc nhằm tinh gọn bộ máy giúp công ty chống chịu trước thị trường đầy biến động. Hồi cuối tháng 12/2023, Thế Giới Di Động đã công bố kết quả kinh doanh với lũy kế 11 tháng, chuỗi thegioididong và Điện máy Xanh có tổng doanh thu đạt 76.700 tỉ đồng, giảm 21% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trước sự sụt giảm về doanh thu, Thế Giới Di Động đang nỗ lực để tái cấu trúc hoạt động của mình. Từ cuối 2023, quá trình tái cấu trúc toàn diện của hãng này vẫn tiếp tục diễn ra trên mọi mặt, từ khối cửa hàng, khối mua hàng, kho vận đến các phòng ban hỗ trợ.
Với các chuỗi thegioididong, Điện máy Xanh và Topzone, công ty đã đóng gần 150 cửa hàng trong tháng 10, 11-2023 và sẽ tiếp tục đóng một số cửa hàng kém hiệu quả.
Tình hình cũng không mấy khả quan với Bán lẻ Kỹ thuật số FPT khi ông lớn này lỗ quý thứ 3 liên tiếp. Doanh thu thuần quý III/2023 đạt 8,236 tỷ đồng, tăng 7% so với cùng kỳ, trong đó có 4,104 tỷ đồng đến từ chuỗi FPT Shop, giảm 21% do mảng ICT tiếp tục khó khăn; còn lại 4,189 tỷ đồng thuộc về chuỗi FPT Long Châu, tăng 64%. Tuy nhiên, doanh thu tài chính giảm mạnh trong khi chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tăng 2 con số đã khiến FRT lỗ ròng 21 tỷ đồng, đánh dấu quý lỗ thứ 3 liên tiếp.
FRT cho biết bị ảnh hưởng kéo dài từ các yếu tố bất lợi của thị trường chung kể từ đầu năm nay, người tiêu dùng vẫn thắt chặt tiêu dùng đối với các mặt hàng không thiết yếu và giá trị cao như điện thoại, laptop… Bên cạnh đó, tình hình cạnh tranh giữa các nhà bán lẻ vẫn diễn ra mạnh mẽ.
Minh Đức