Tín dụng tăng nhanh trong khi huy động vốn chậm và tỷ giá chịu áp lực, song lãi suất cho vay vẫn được giữ ở mức thấp, tạo điều kiện để dòng vốn chảy vào doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ba yếu tố gây sức ép lên mặt bằng lãi suất
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhận định, mặt bằng lãi suất thời gian tới sẽ chịu nhiều sức ép khi lãi suất cho vay đã giảm mạnh trong thời gian qua, trong khi nhu cầu tín dụng gia tăng và huy động vốn ngày càng bị cạnh tranh gay gắt từ các kênh đầu tư khác.
Trong báo cáo gửi Quốc hội về tình hình thực hiện các nghị quyết giám sát và chất vấn lĩnh vực ngân hàng, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết lãi suất và tỷ giá đang đứng trước nhiều áp lực từ các biến động phức tạp của thị trường quốc tế. Riêng lãi suất, có ba yếu tố chính tác động:
Thứ nhất, mặt bằng lãi suất cho vay trong nước đã giảm sâu trong thời gian qua.
Thứ hai, dù xu hướng lãi suất toàn cầu có dấu hiệu hạ nhiệt, song lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn ở mức cao, trong khi chính sách thuế quan mới của Mỹ khiến thị trường tài chính thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường.
Thứ ba, nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng được dự báo tăng mạnh, trong khi huy động vốn của hệ thống tổ chức tín dụng có nguy cơ chậm lại do sự cạnh tranh của các kênh đầu tư khác.
Trên thực tế, mặt bằng lãi suất huy động hiện vẫn ổn định ở mức thấp, dù tín dụng tiếp tục tăng nhanh – ước đến cuối quý III/2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng gần 14%. Riêng nhóm ngân hàng thương mại nhà nước – chiếm hơn 50% thị phần vẫn giữ lãi suất huy động quanh mức 4,7%/năm.
Số liệu công bố cho thấy tín dụng tại nhiều ngân hàng tăng trưởng mạnh. VPBank đạt gần 912.000 tỷ đồng dư nợ hợp nhất, tăng 28,4%; Agribank đạt 1,92 triệu tỷ đồng, với khoảng 65% cho vay phục vụ lĩnh vực “tam nông”; Nam A Bank cũng ghi nhận tăng trưởng tín dụng hơn 17,8%, tương đương hơn 30.000 tỷ đồng.
Lãnh đạo các ngân hàng cho biết, huy động vốn 9 tháng đầu năm tăng gấp 5–6 lần so với cùng kỳ 2024, nhằm đáp ứng nhu cầu tín dụng tăng cao vào quý cuối năm. Đáng chú ý, từ đầu tháng 10, năm ngân hàng gồm GPBank, Vikki Bank, Bac A Bank, NCB và VCBNeo đã chính thức điều chỉnh tăng lãi suất huy động.
Theo Công ty Chứng khoán MBS, việc duy trì lãi suất huy động ở mức thấp dù tín dụng tăng tốc là nhờ thanh khoản hệ thống dồi dào, tạo điều kiện để các ngân hàng giữ lãi suất cho vay ổn định nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tính đến hết tháng 8, lãi suất cho vay bình quân đã giảm thêm 0,56 điểm % so với cuối năm 2024, xuống còn 6,38%/năm.
Tín dụng tăng nhanh trong khi huy động vốn chậm và tỷ giá chịu áp lực, song lãi suất cho vay vẫn được giữ ở mức thấp, tạo điều kiện để dòng vốn chảy vào doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Lãi suất có thể giảm nhẹ, nhưng dư địa không còn nhiều
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự báo tăng trưởng tín dụng năm 2025 có thể đạt 19–20%. Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng phải tiếp tục “bơm vốn” hỗ trợ nền kinh tế, giới chuyên gia cho rằng dư địa giảm lãi suất trong nửa cuối năm nay là rất hạn chế, nhất là khi lãi suất và tỷ giá cùng chịu sức ép lớn.
Từ năm 2023 đến nay, NHNN đã điều hành chính sách tiền tệ theo hướng nới lỏng, liên tục giảm lãi suất điều hành để hạ mặt bằng lãi suất thị trường. Riêng trong năm 2023, cơ quan này đã 4 lần cắt giảm lãi suất, tổng mức giảm 0,5–2%/năm, giúp giảm chi phí vốn vay, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận tín dụng, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Nhờ đó, lãi suất cho vay bình quân toàn hệ thống giảm mạnh trong hai năm gần đây: năm 2023 giảm 1,1%, năm 2024 tiếp tục giảm 1,24%. Các tổ chức tín dụng (TCTD) cũng đã công khai biểu lãi suất cho vay trên website, tăng tính minh bạch và hỗ trợ khách hàng tiếp cận vốn thuận lợi hơn.
Tính đến 30/9/2025, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới của các ngân hàng thương mại chỉ còn 6,54%/năm, thấp hơn 0,4 điểm % so với cuối năm 2024. Cụ thể, BIDV ghi nhận mức 5,48%/năm, VietinBank ở 5,17%/năm, và Agribank khoảng 6,4%/năm.
Dù vậy, NHNN nhận định mặt bằng lãi suất vẫn chịu nhiều áp lực trong thời gian tới. Tuy nhiên, theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý IV/2025 do Vụ Dự báo, Thống kê và Ổn định tiền tệ – tài chính (NHNN) công bố, các TCTD lạc quan rằng thanh khoản hệ thống sẽ tiếp tục cải thiện trong quý IV và cả năm 2025 so với 2024.
Các tổ chức tín dụng dự báo lãi suất huy động VND sẽ duy trì ổn định, trong khi lãi suất cho vay có thể giảm nhẹ ở cả ngắn, trung và dài hạn đến cuối năm 2025. Về tăng trưởng nguồn vốn, các ngân hàng kỳ vọng huy động vốn toàn hệ thống tăng 13,8% trong năm 2025, thấp hơn mức tăng 16,8% của dư nợ tín dụng.
Điều này đồng nghĩa tín dụng tiếp tục đóng vai trò “đầu tàu” trong hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị, Việt Nam cần chuyển dần mô hình tăng trưởng từ dựa vào vốn sang dựa vào năng suất và công nghệ, đồng thời phát triển mạnh thị trường vốn để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng – hướng đi cần thiết để đảm bảo tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
Bình Minh