Ngay tại khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai và cửa khẩu Hà Khẩu (Trung Quốc), hàng loạt đối tượng ngang nhiên ngồi dọc vỉa hè mời chào khách đổi tiền Việt – Nhân dân tệ. Hoạt động “ngân hàng đen” diễn ra công khai, bất chấp pháp luật, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người dân và thách thức công tác quản lý ngoại hối.
Tình trạng đổi ngoại tệ trái phép đang trở thành vấn đề nhức nhối tại khu vực cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Chỉ cần bước ra khu vực vỉa hè trước cửa khẩu quốc tế Lào Cai hoặc cửa khẩu Hà Khẩu (Trung Quốc), người dân và du khách dễ dàng bắt gặp hàng loạt đối tượng ngồi dọc đường, công khai mời chào đổi tiền Việt Nam đồng (VND) sang Nhân dân tệ (NDT) và ngược lại.
"Ngân hàng di động" ngồi dọc vỉa hè, ngay trước cửa khẩu quốc tế Lào Cai.
Theo ghi nhận của phóng viên Thương Trường, trong khi tỷ giá chính thức VND – NDT hiện ở mức 3.700 đồng, các đối tượng rao bán mức giá đổi từ VND sang NDT là 3.800 - 3.850 đồng, nếu đổi nhiều - từ 1000 NDT sẽ được "khuyến mại" 50 - 70 đồng/ NDT. Ngược lại, nếu khách có nhu cầu đổi từ NDT sang VND, mức giá đổi sẽ là 3.750 - 3.800 đồng. Dù mức chênh lệch khá cao so với ngân hàng nhưng lượng khách tìm đến vẫn không ngớt.
Anh N.Q.T. (33 tuổi), một người dân thường xuyên qua lại biên giới chia sẻ: “Dù đắt hơn chút nhưng đổi ở đây nhanh chóng, không phải khai báo mục đích sử dụng tiền như ở ngân hàng. Đôi khi gấp gáp công việc nên mình chọn cách này cho tiện.”
Điều đáng nói, chỉ cách cửa khẩu khoảng 300 mét có một chi nhánh ngân hàng chính thức nhưng hầu như không thấy bóng dáng khách du lịch vào đổi tiền.
Theo chia sẻ của một người phụ nữ chuyên đổi tiền tại khu vực cửa khẩu, nguồn NDT chủ yếu được gom từ những người Việt sang Trung Quốc buôn bán, và làm thuê. Nhờ lượng khách qua lại biên giới rất lớn, “chợ đen” ngoại tệ tại đây hoạt động như một thị trường ngầm khổng lồ, gần như ngoài tầm kiểm soát của cơ quan chức năng.
Ngay trên mặt đường Nguyễn Huệ, có một đại lý đổi ngoại tệ nhưng cũng chẳng có khách đổi tiền.
Trên thực tế, hệ thống pháp luật về quản lý ngoại hối tại Việt Nam đã được ban hành từ lâu, nhưng hoạt động mua bán ngoại tệ chui tại khu vực cửa khẩu rõ ràng đang đi ngược quy định hiện hành. Pháp lệnh Quản lý ngoại hối (năm 2005, sửa đổi 2013) đã quy định rõ: Mọi giao dịch phải được thực hiện tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được cấp phép. Nếu vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định số 88/2019/NĐ-CP, với mức phạt hành chính có thể lên tới 100 triệu đồng. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Hoạt động “ngân hàng đen” công khai tại cửa khẩu không chỉ là vấn đề quản lý thị trường, mà còn thách thức an ninh tài chính quốc gia. Nếu không có biện pháp quyết liệt, hiện tượng này có thể lan rộng, làm méo mó thị trường ngoại hối, thất thu ngân sách Nhà nước và tạo kẽ hở cho tội phạm xuyên biên giới.
Các cơ quan chức năng cần tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm những điểm đổi tiền trái phép, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, khách du lịch hiểu rõ rủi ro và hậu quả pháp lý của việc giao dịch với “ngân hàng đen”.
Mai Lan