Dự thảo Nghị định quy định điều kiện thu giữ tài sản bảo đảm cho các khoản nợ xấu đã đặt ra giới hạn pháp lý mới đối với quyền thu giữ của tổ chức tín dụng. Theo đó, nhà ở duy nhất và công cụ lao động chủ yếu của người vay có thể được loại khỏi diện tài sản bị thu giữ nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể.
Dự thảo này được xây dựng nhằm cụ thể hóa Điều 198a của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 96/2025/QH15.
Theo nội dung dự thảo, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ có chức năng mua bán, xử lý nợ sẽ là đối tượng áp dụng chính. Đồng thời, các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan cũng thuộc phạm vi điều chỉnh.
Dự thảo đưa ra khái niệm “nhà ở duy nhất” là công trình xây dựng duy nhất thuộc quyền sở hữu của bên bảo đảm, nơi họ đang ở và sinh sống ổn định, lâu dài hoặc thường xuyên.
Trong khi đó, “công cụ lao động chủ yếu hoặc duy nhất” được hiểu là phương tiện mang lại thu nhập chính hoặc duy nhất cho bên bảo đảm, với mức thu nhập được xác định dựa trên lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.
Về nguyên tắc, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu chỉ được phép thu giữ nếu không phải là nhà ở duy nhất hoặc công cụ lao động chủ yếu của người vay. Trong trường hợp tài sản thuộc các diện trên, việc thu giữ chỉ có thể thực hiện khi đáp ứng đầy đủ điều kiện được quy định tại Điều 198a của Luật Các tổ chức tín dụng.
Nhà ở duy nhất và công cụ lao động chủ yếu của người vay có thể được loại khỏi diện tài sản bị thu giữ nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể.
Khi ký hợp đồng bảo đảm, người vay hoặc cá nhân, pháp nhân thứ ba đứng ra thế chấp có trách nhiệm xác nhận và cam kết rõ ràng tài sản thuộc hay không thuộc diện được bảo vệ. Nếu xác nhận là “nhà ở duy nhất” hoặc “công cụ lao động chủ yếu”, bên bảo đảm phải cung cấp tài liệu chứng minh phù hợp.
Trường hợp không xuất trình được giấy tờ hợp lệ, tài sản mặc nhiên bị coi là không thuộc diện bảo vệ và tổ chức tín dụng có quyền thu giữ trên cơ sở xác nhận, cam kết đã lập. Dự thảo cũng nêu rõ trách nhiệm của bên bảo đảm trong việc đảm bảo tính hợp pháp, chính xác của hồ sơ.
Theo kế hoạch, Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 15/10/2025. Hiện dự thảo đang được công bố để lấy ý kiến rộng rãi từ các tổ chức, cá nhân trước khi trình Chính phủ xem xét ban hành chính thức.
Quang Anh