Trong 6 tháng đầu năm 2023, bức tranh lợi nhuận của rất nhiều ngân hàng được cho là ảm đạm. Nguyên nhân là do tăng trưởng tín dụng thấp, biên lãi thu thuần và nợ xấu như “hòn đá tảng” đang đè nặng.
Lợi nhuận giảm sút
Cho đến ngày 22/7 có tới 11/27 ngân hàng niêm yếu trên sàn chứng khoán đã có báo cái tài chính hoặc ước tính kết quả kinh doanh quý II và 6 tháng đầu năm 2023.
Thêm vào đó, việc triển khai các chính sách, gói hỗ trợ lãi suất cho vay và giảm phí, lệ phí trong bối cảnh lãi suất đầu vào huy động tăng cao đã ảnh hưởng một phần đến biên lãi ròng (NIM) của ngân hàng. Do vậy, thu nhập lãi của ngân hàng giảm.
ABBank có lợi nhuận giảm 94%, nợ xấu 61% lên 3.820 tỷ đồng trong Quý II/2023
Lợi nhuận trước thuế Quý II/2023 của Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) chỉ đạt 67 tỷ đồng, giảm tới 94% so với cùng kỳ. Theo đó, lũy kế 6 tháng, lợi nhuận của ngân hàng ở mức 679 tỷ đồng, giảm 59% so với cùng kỳ.
Lợi nhuận trước thuế Quý II/2023 của Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) chỉ đạt 67 tỷ đồng, giảm tới 94% so với cùng kỳ.
Theo BCTC hợp nhất Quý II/2023 của ABBank, tại ngày 30/6/2023, tổng tài sản ABBank đạt 154.447 tỷ đồng, tăng 18,7%. Dư nợ cho vay khách hàng tăng 2,5% lên 84.020 tỷ đồng. Tiền gửi khách hàng tăng 4%, đạt 87.481 tỷ đồng.
Chi phí dự phòng rủi ro tăng mạnh là một trong những nguyên nhân khiến lợi nhuận của ABBank giảm mạnh. Chi phí này trong Quý II/2023 là 698 tỷ đồng, gấp 4 lần cùng kỳ và lũy kế 6 tháng là 814 tỷ, gấp 3,7 lần.
Điểm sáng trong kết quả kinh doanh của ABBank là lãi thuần từ hoạt động dịch vụ, tăng 92% và đạt 288 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh cốt lõi – thu nhập lãi thuần sụt giảm 13% xuống 1.566 tỷ đồng.
Mới đây, TPBank đã công bố báo cáo tài chính quý II/2023 với lợi nhuận trước thuế giảm 25% so với cùng kỳ, đạt 1.618 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế giảm gần 11%, đạt gần 3.400 tỷ đồng, thấp hơn so với mức 3.788 tỷ đồng của cùng kỳ năm ngoái. Như vậy, con số này cũng chưa đạt 50% kế hoạch so với mức lợi nhuận cả năm dự kiến của TPBank trong năm 2023 là 8.700 tỷ đồng.
Chất lượng nợ vay là điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh tài chính quý II của TPBank. Số dư nợ xấu tại TPBank trong quý II/2023 đã tăng vọt 188% lên 3.913 tỷ đồng trong đó nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) tăng gấp 5,6 lần lên 2.146,8 tỷ đồng trong khi đầu năm con số này chỉ là hơn 385 tỷ đồng. Nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) của TPBank cũng tăng mạnh 142% (gần gấp 2,5 lần) lên gần 1.130 tỷ đồng. Do đó, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng tăng mạnh từ mức 0,84% vào đầu năm lên 2,21%.
Trước tình hình này, TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế BIDV cho rằng, năm 2023 là năm khó khăn, thách thức hơn với nền kinh tế và ngân hàng. Lợi nhuận ngành ngân hàng năm 2023 dự báo sẽ tăng ở mức thấp hơn (khoảng 13-15%).
Ông Lực cho rằng, nguyên nhân của việc lợi nhuận tăng thấp chính là do tăng trưởng kinh tế thấp hơn dẫn tới nhu cầu tín dụng chậm lại, ảnh hưởng tới nguồn thu từ tín dụng; biên lãi ròng (NIM) của các TCTD chịu áp lực do mặt bằng lãi suất cho vay và huy động có xu hướng giảm trong năm 2023; thu nhập từ dịch vụ và kinh doanh ngoại hối sẽ chậm lại do chính sách miễn phí chuyển tiền số, thanh toán số được duy trì và tỷ giá cơ bản ổn định hơn.
Nợ xấu đang đè nặng
Các ngân hàng không chỉ chịu áp lực về tăng trưởng lợi nhuận mà còn bị nợ xấu đè nặng. Đơn cử như tại TPBank, nợ xấu hết quý II/2023 của nhà băng này tăng mạnh gần gấp 3 lần so với đầu năm, lên 3.912 tỷ đồng. Trong đó, nợ dưới tiêu chuẩn tăng gấp hơn 5,5 lần lên 2.146 tỷ đồng; nợ nghi ngờ cũng tăng gần gấp 2,5 lần, lên gần 1.130 tỷ đồng.
PGBank nợ xấu cũng tăng thêm gần 12,7% sau 6 tháng, đưa tỷ lệ nợ xấu tại nhà băng này lên mức 2,77% tính đến giữa năm 2023.
Với khối ngân hàng thương mại nhà nước, đến thời điểm này chưa nhà băng nào công bố báo cáo tài chính, song nợ xấu cũng được dự báo sẽ “xấu thêm”.
Theo tiết lộ của ông Nguyễn Thanh Tùng, Tổng Giám đốc Vietcombank, đến hết tháng 6/2023, tỷ lệ nợ xấu ở mức 0,85%. Con số này mặc dù ở mức thấp nhất hệ thống, song so với thời điểm cuối năm 2022 thì đã có sự nhích lên (cuối năm 2022, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ của Vietcombank khoảng 0,68%).
Lãnh đạo Agribank cho biết áp lực gia tăng trong thời gian tới là rất lớn.
Tại Agribank, Chủ tịch HĐTV - ông Phạm Đức Ấn cho biết, ngân hàng đã kéo giảm tỷ lệ nợ xấu từ 8,1% xuống chỉ còn 1,86% trong giai đoạn 2016-2020. Tuy nhiên, những năm gần đây, tỷ lệ này đã tăng trở lại khi các doanh nghiệp hoạt động cầm chừng, quy mô sản xuất bị thu hẹp, tồn kho tăng cao, cạn kiệt nguồn thu, khó khăn trong trả nợ ngân hàng.
"Thực tế tỷ lệ nợ xấu của Agribank thời điểm 30/6/2023 đã tăng lên đúng bằng thời điểm kết thúc cơ cấu lại giai đoạn 2016-2020 và áp lực gia tăng trong thời gian tới là rất lớn" - Chủ tịch Agribank cho biết.
Việc nợ xấu nhiều ngân hàng vẫn tăng mạnh trong bối cảnh NHNN cho phép các ngân hàng cơ cấu thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, cho thấy thực trạng đầy lo lắng.
Theo NHNN, tính tới 30/6/2023, đã có trên 18.800 lượt khách hàng được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ. Tổng dư nợ gốc lãi được cơ cấu giữ nguyên nhóm nợ là gần 62.500 tỷ đồng.
Điều này cho thấy nợ xấu tiềm ẩn có thể được đẩy về tương lai sẽ còn cao hơn con số thực tế hiện nay khá nhiều. Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú từng thừa nhận, 6 tháng đầu năm, có thể nợ xấu nội bảng chưa cao nhưng nợ có nguy cơ tiềm ẩn ở một số ngân hàng đang nhen nhóm. Điều này luôn đặt ra vấn đề cho an toàn hệ thống.
Các chuyên gia dự báo rủi ro nợ xấu có thể tăng trở lại vào cuối năm 2023, trong năm 2024 và có sự phân hóa. Cụ thể, nhóm ngân hàng chất lượng tài sản tốt sẽ ghi nhận nợ xấu, nợ tái cơ cấu kiểm soát ở mức vừa phải; nhóm ngân hàng có tỷ trọng cho vay bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp cao, nhưng tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp có thể đối mặt rủi ro nợ xấu, áp lực trích lập tăng cao trong năm 2024.
Quang Anh