Vàng và tài sản mã hóa đang trở thành hai “mặt trận” mới trong chiến lược mở rộng của các ngân hàng, bên cạnh hệ sinh thái vốn đã phủ rộng ở các lĩnh vực như chứng khoán, quản lý quỹ, bảo hiểm và mua bán nợ.
Mảng ngân hàng đầu tư ngày càng phình to
Từ ngày 10/10, Nghị định 232/2025/NĐ-CP về quản lý thị trường vàng chính thức có hiệu lực, mở đường cho các ngân hàng tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này. Ông Phạm Quang Thắng, Phó Tổng giám đốc Techcombank cho biết, ngay sau khi Thông tư hướng dẫn được ban hành, Techcombank sẽ lập tức xin phép Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng.
Ngân hàng này hiện đã tìm kiếm đối tác quốc tế, nghiên cứu chế tác vàng miếng mang thương hiệu Techcombank, đồng thời chuẩn bị hạ tầng trong nước như nhân sự, kho bãi, quy trình nhập và phân phối và hệ thống bán lẻ. Ngoài kênh chi nhánh, Techcombank còn định hướng phát triển nền tảng số cho phép người dân mua bán vàng trực tuyến.
Tương tự, ACB cũng đang chờ Thông tư hướng dẫn để đăng ký tham gia sản xuất, kinh doanh vàng miếng. Hiện có 8 ngân hàng đủ điều kiện tham gia “cuộc chơi” này gồm: Vietcombank, VPBank, Techcombank, BIDV, MB, VietinBank, Agribank và ACB đều có vốn điều lệ trên 50.000 tỷ đồng.
Không dừng lại ở vàng, các ngân hàng còn đẩy mạnh mở rộng sang lĩnh vực tài sản mã hóa. Tính đến cuối tháng 9/2025, hàng loạt ngân hàng đã góp mặt trong các công ty cổ phần sàn giao dịch tài sản mã hóa như: LPBank (LPEX), HDBank (HDEX), VPBank (CAEX), Techcombank (TCEX) và MB (ký kết hợp tác kỹ thuật với Dunamu, là đơn vị vận hành Upbit, sàn tiền điện tử lớn nhất Hàn Quốc).
Trước đó, các ngân hàng liên tục củng cố hệ sinh thái bằng việc thành lập các công ty con trong lĩnh vực chứng khoán, bảo hiểm, mua bán nợ, quản lý quỹ… Nhiều nhà băng như MB, HDBank, VPBank đã chuyển sang mô hình quản trị kiểu tập đoàn để điều phối và khai thác hiệu quả hơn nguồn lực trong hệ sinh thái.
Ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB cho biết, sau hai năm áp dụng cơ chế điều hành theo mô hình tập đoàn, hiệu quả kinh doanh của các công ty thành viên tăng rõ rệt, đóng góp khoảng 9% lợi nhuận toàn hệ thống.
Theo lãnh đạo MB, việc mở rộng sang lĩnh vực tài sản số là bước đi tất yếu, nhằm mang đến cho hơn 33 triệu khách hàng hệ sinh thái tài chính toàn diện từ ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu, chứng chỉ quỹ cho đến tài sản số trong tương lai.
Vàng và tài sản mã hóa đang trở thành hai “mặt trận” mới trong chiến lược mở rộng của các ngân hàng.
Ngăn rủi ro lan truyền sang ngân hàng mẹ
Nếu trước đây, nguồn thu của các ngân hàng chủ yếu đến từ hoạt động tín dụng truyền thống thì vài năm gần đây, mảng ngân hàng đầu tư đã vươn lên mạnh mẽ, chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng doanh thu và lợi nhuận. Hệ sinh thái ngân hàng càng mở rộng, hiệu quả kinh doanh càng tăng, nhưng rủi ro cũng theo đó phình to.
Hiện phần lớn ngân hàng chỉ công bố 4–5 công ty con chính thức, song thực tế lại có hàng chục doanh nghiệp “liên quan” khác. Thông qua mạng lưới này, các ngân hàng phân phối hàng loạt sản phẩm tài chính, từ đầu tư, bảo hiểm, đến quản lý tài sản trong đó không ít sản phẩm có cấu trúc phức tạp, tiềm ẩn rủi ro cao.
Trên thị trường, nhiều ngân hàng đang hợp tác với các công ty mua bán nợ, công ty quản lý tài sản… tung ra sản phẩm tương tự tiền gửi tiết kiệm. Những đơn vị này thường được giới thiệu là “sân sau” của ngân hàng, nhưng về mặt pháp lý lại hoàn toàn độc lập. Do đó, nếu xảy ra rủi ro, ngân hàng có thể không phải chịu trách nhiệm pháp lý, còn người gửi tiền hoặc nhà đầu tư là bên gánh thiệt.
Những vụ việc liên quan đến bảo hiểm liên kết đầu tư hay trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua đã cho thấy mức độ rủi ro của các sản phẩm trong hệ sinh thái ngân hàng. Sự cố tại SCB là một ví dụ điển hình cho nguy cơ rủi ro lan truyền khi mối liên kết giữa các đơn vị tài chính không được kiểm soát chặt.
Chính vì vậy, song song với việc mở rộng hoạt động, việc phòng ngừa rủi ro lây lan từ công ty con sang ngân hàng mẹ trở thành yêu cầu cấp bách. Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng Dự thảo Thông tư về trình tự, thủ tục nhận diện, đánh giá, phòng ngừa và hạn chế rủi ro có tính hệ thống trong lĩnh vực tiền tệ – tài chính – ngân hàng.
Theo Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng hiện có xu hướng đa dạng hóa hoạt động bằng cách lập công ty con trong các lĩnh vực như bảo hiểm, chứng khoán, cho thuê tài chính, tư vấn đầu tư hay quản lý quỹ. Sự liên thông này vừa giúp mở rộng thị phần, vừa khiến nguy cơ rủi ro lan truyền trong hệ thống ngân hàng – tài chính tăng cao, đặc biệt khi dòng vốn, lợi ích và trách nhiệm giữa công ty mẹ, con chưa được tách bạch rõ ràng.
Đáng lo ngại hơn, mối liên kết chặt chẽ nhưng thiếu minh bạch giữa các đơn vị cùng hệ sinh thái có thể trở thành “kẽ hở” cho các hành vi gian lận tài chính. Nếu cơ quan quản lý không kịp thời giám sát và nhận diện, hệ quả có thể là sự đổ vỡ dây chuyền, gây tổn hại nghiêm trọng tới sự ổn định của hệ thống tài chính và sức khỏe của nền kinh tế.
Thanh Cao