Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank, HOSE: NAB) hiện có 15 cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên, trong đó có 9 cổ đông tổ chức và 5 cá nhân. Theo công bố ngày 22/08/2024, không có lãnh đạo cấp cao nào của ngân hàng đứng tên sở hữu cổ phần đáng kể, điều này đặt ra câu hỏi về sự kiểm soát thực sự đối với ngân hàng này.
Theo báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm 2024 của Nam A Bank, Chủ tịch HĐQT Trần Ngô Phúc Vũ không sở hữu bất kỳ cổ phần NAB nào. Trong gia đình ông Vũ, chỉ có em trai Trần Ngô Phúc Khoa nắm giữ 29.441 cổ phần, chiếm 0,003% vốn điều lệ. Hai lãnh đạo khác, ông Trần Ngọc Tâm – Phó Chủ tịch HĐQT và ông Trần Khải Hoàn – Thành viên HĐQT kiêm Quyền Tổng Giám đốc, sở hữu lần lượt gần 3,4 triệu cổ phần (0,32%) và hơn 2,95 triệu cổ phần (0,279%).
Ai thực sự sở hữu Nam A Bank?
Tính đến ngày 21/08/2024, cổ đông pháp nhân lớn nhất của Nam A Bank là Công ty TNHH Rồng Thái Bình Dương (Pacific Dragon), nắm giữ hơn 9,4% vốn, tương đương hơn 99,8 triệu cổ phần.
Một số cổ đông cá nhân khác bao gồm ông Nguyễn Quốc Toàn, con trai cố doanh nhân Trần Thị Hường (Tư Hường), sở hữu hơn 3,33% (35,3 triệu cổ phần), ông Nguyễn Văn Hoàng nắm giữ hơn 3,32% (35,1 triệu cổ phần), và bà Nguyễn Thị Xuân Thủy, em gái ông Toàn, sở hữu 2,9% (30,4 triệu cổ phần).
Rồng Thái Bình Dương và gia đình ông Toàn có mối liên quan chặt chẽ. Được thành lập từ năm 1999 với vốn điều lệ 90 tỷ đồng, công ty ban đầu do ông Toàn và em gái ông đứng tên sở hữu gần như toàn bộ vốn. Qua nhiều lần chuyển nhượng và thay đổi cổ đông, Rồng Thái Bình Dương hiện được sở hữu bởi hai cá nhân mới từ năm 2019.
Cơ cấu cổ đông Nam A Bank. Nguồn: Nam A Bank
Ngoài Rồng Thái Bình Dương, còn có các cổ đông lớn khác như CTCP Thương mại Sản xuất Độc lập với 4,096% vốn (hơn 43,3 triệu cổ phần) và CTCP Kim Phong Bảo sở hữu 3,558% vốn (hơn 36,6 triệu cổ phần). Đặc biệt, Công ty Hoàn Vũ Sài Gòn, với tỷ lệ sở hữu 3,067% vốn (gần 32,5 triệu cổ phần), cũng có quan hệ mật thiết với Nam A Bank khi nhiều lần tài trợ cho các hoạt động của ngân hàng này.
Công ty TNHH Hoàn Cầu, một di sản của gia đình bà Tư Hường, cũng có liên quan đến Nam A Bank. Với lịch sử thay đổi cổ đông và lãnh đạo phức tạp, công ty hiện do ông Phan Đình Tân làm Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc, nắm giữ hơn 20 triệu cổ phần NAB, tương đương 1,891% vốn.
Mặc dù các vị trí lãnh đạo cao nhất không nhất thiết sở hữu nhiều cổ phần, nhưng sự phân bổ vốn cho thấy quyền kiểm soát ngân hàng vẫn thuộc về một nhóm cổ đông có liên quan chặt chẽ. Ông Nguyễn Quốc Toàn, gia đình và các đối tác chiến lược như Rồng Thái Bình Dương, Công ty Hoàn Vũ Sài Gòn và Công ty Hoàn Cầu hiện nắm giữ gần 27% vốn điều lệ của ngân hàng.
Sóng gió gia tộc
Nam A Bank từng phải đối mặt với nhiều sóng gió do tranh chấp nội bộ về tài sản. Năm 2016, ông Nguyễn Quốc Toàn, con trai của cố doanh nhân Tư Hường và ông Nguyễn Chấn, đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT của ngân hàng, trong khi em trai ông Toàn, ông Nguyễn Quốc Mỹ, giữ chức Phó Chủ tịch HĐQT. Đến năm 2019, ngân hàng tiếp tục trải qua một giai đoạn bất ổn, trong đó có sự biến động về nhân sự cấp cao.
Tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2019, Nam A Bank đã thông qua kế hoạch niêm yết toàn bộ cổ phiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). Tuy nhiên, trong suốt cả năm, không có bất kỳ động thái cụ thể nào được thực hiện để tiến hành niêm yết.
Năm 2019, Nam A Bank gần như dành phần lớn thời gian để giải quyết những tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu cổ phần giữa các cổ đông sáng lập. Cùng năm đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án hình sự về tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" để điều tra về việc ông Nguyễn Chấn (chồng của cố doanh nhân Tư Hường - người sáng lập Nam A Bank và Tập đoàn Hoàn Cầu) bị chiếm đoạt cổ phần, cổ phiếu và vốn góp tại Nam A Bank cũng như các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hoàn Cầu.
Nam A Bank từng phải đối mặt với nhiều sóng gió do tranh chấp nội bộ về tài sản.
Quyết định khởi tố được đưa ra sau khi cơ quan điều tra xác minh các đơn tố giác từ ông Nguyễn Chấn và một số người liên quan về việc bị ông Nguyễn Quốc Toàn, lúc đó là Chủ tịch HĐQT Nam A Bank và con trai ông Chấn, cấu kết với một số người khác để lạm dụng tín nhiệm và chiếm đoạt tài sản với tổng giá trị ước tính khoảng 30.000 tỷ đồng.
Sau khi nhận được thông báo từ cơ quan điều tra, vào ngày 22/06/2019, Nam A Bank đã phát hành thông cáo báo chí liên quan đến quyết định khởi tố vụ án tranh chấp tài sản thừa kế trong gia đình ông Nguyễn Chấn, cha ruột của ông Nguyễn Quốc Toàn, Chủ tịch HĐQT Nam A Bank thời điểm đó.
Nam A Bank cho biết, tranh chấp này đã kéo dài nhiều năm trong nội bộ gia đình ông Chấn sau khi bà Tư Hường. Thông cáo của ngân hàng cũng khẳng định rằng đây là các tranh chấp dân sự liên quan đến cổ phiếu Nam A Bank và không liên quan đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Trong thời gian diễn ra tranh chấp, ông Nguyễn Quốc Toàn đã ủy quyền cho một Phó Chủ tịch thường trực đảm nhận toàn bộ công việc quản lý và sau đó tuyên bố từ nhiệm để tập trung giải quyết các mâu thuẫn nội bộ gia đình, nhằm tránh gây ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng.
Quay trở lại vụ tranh chấp, vì vụ án này, C01 đã yêu cầu tạm ngừng việc chuyển nhượng cổ phần của Nam A Bank đứng tên các cá nhân và tổ chức được cơ quan điều tra chỉ định. Trong quá trình điều tra, ngân hàng đáng lẽ phải phân tách các cổ phiếu bị phong tỏa và tạm dừng giao dịch để chờ xử lý theo quy định pháp luật, nhưng thông tin cho biết Nam A Bank đã niêm yết toàn bộ 389 triệu cổ phiếu trên sàn giao dịch.
Đến đầu năm 2021, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định tạm đình chỉ điều tra vụ án "lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" nêu trên. Nguyên nhân tạm đình chỉ được đưa ra là do quá trình điều tra xác định, khối tài sản tranh chấp thuộc sở hữu của vợ chồng ông Nguyễn Chấn và bà Trần Thị Hường khi bà Hường còn sống chưa có di chúc phân chia, và việc phân chia tài sản thừa kế theo pháp luật chưa được thực hiện.
Quang Vũ