Việc mở rộng tỉ lệ sở hữu nước ngoài lên mức 49% tại một số ngân hàng là bước tiến rất lớn trong bối cảnh hiện nay. Dù vậy, không phải ngân hàng nào cũng đủ điều kiện và hấp dẫn nhà đầu tư quốc tế. Trong cuộc cạnh tranh mới, đâu là cái tên được giới đầu tư ngoại “nhắm” tới?
Khi giới hạn cũ là 30% vốn điều lệ đối với tổng sở hữu của tất cả nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng Việt Nam. Mới đây, Nghị định 69/2025/NĐ‑CP đã ghi nhận một bước đổi mới đáng chú ý khi cho phép các ngân hàng thương mại cổ phần (không phải ngân hàng thương mại nhà nước chiếm đa số vốn) là “ngân hàng tiếp nhận” trong quá trình sáp nhập, mua lại ngân hàng yếu kém, được nâng mức giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư ngoại lên tới 49% vốn điều lệ.
Theo đó, việc nâng trần này đã tạo điều kiện cho các ngân hàng sáp nhập, mua lại có thể huy động vốn ngoại mạnh hơn, cải thiện năng lực tái cơ cấu, bên cạnh các ưu đãi khác như chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng lớn hơn, giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Đồng thời, mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào hệ thống ngân hàng, với quyền sở hữu lớn hơn, tầm ảnh hưởng lớn hơn của các nhà đầu tư, một bước tiến trong quá trình mở cửa thị trường tài chính Việt Nam.
Các chuyên gia của WB nhận định: “Nếu được thực thi đồng bộ, chính sách này có thể giúp Việt Nam thu hút thêm 3 đến 5 tỷ USD vốn ngoại vào khu vực ngân hàng trong 3 năm tới, đồng thời tạo sức lan tỏa sang thị trường chứng khoán và trái phiếu.”
Ảnh minh họa
Để chính sách phát huy hiệu quả, cần giải quyết ba vấn đề then chốt: Minh bạch thông tin và xếp hạng tín nhiệm ngân hàng; Cơ chế rõ ràng về thời hạn 49%; Ổn định tỷ giá và chính sách tiền tệ, bởi dòng vốn ngoại chỉ thực sự bền vững khi môi trường vĩ mô ổn định, lạm phát kiểm soát tốt.
Tuy vậy, cũng cần lưu ý là mức 49% không áp dụng cho tất cả ngân hàng mà chỉ cho nhóm ngân hàng tiếp nhận. Và sau khi quá trình tái cấu trúc kết thúc, việc mua thêm cổ phần bị hạn chế đến khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài rơi xuống dưới 30%. Vì vậy, đặt trong bối cảnh này, câu hỏi đặt ra cho nhà đầu tư ngoại là: Nhà đầu tư sẽ chọn ngân hàng nào để đặt cược “room 49%” này?
Tiêu chí để mắt tới của các nhà đầu tư ngoại, ngân hàng nào sẽ hấp dẫn khối ngoại
Để nhà đầu tư ngoại cân nhắc chọn ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh mở rộng sở hữu lên 49%, có thể xem xét các tiêu chí sau:
Trước tiên là việc cân nhắc về tình trạng vốn, room sở hữu hiện tại và khả năng mở rộng. theo đó, ngân hàng phải còn dư “khung” sở hữu nước ngoài để có thể tiếp nhận thêm vốn ngoại. Nếu ngân hàng đã gần/full 30% thì lợi thế ít hơn.
Tiếp đến là trạng thái tái cấu trúc và hưởng ưu đãi, vì chỉ những ngân hàng đang tiếp nhận ngân hàng yếu mới được nâng trần lên 49%. Như HDBank, VPBank, MBBank, Vietcombank được nhắc tới. Bên cạnh đó là Tình hình tài chính, sức khỏe ngân hàng, thị phần, lợi nhuận, chất lượng tài sản. Đây được xem là một trong những yếu tố mà nhà đầu tư ngoại xem xét rất kỹ càng khi đầu tư.
Ngoài ra, vấn đề liên quan đến kế hoạch và chiến lược hợp tác chiến lược/khách hàng ngoại. Khả năng hội nhập quốc tế, chuyển đổi số, ngân hàng số, quản trị quốc tế, rủi ro pháp lý và tuân thủ.
Nếu nhìn tổng thể, HDBank là cái tên được giới đầu tư quốc tế quan tâm nhiều nhờ dư địa room lớn. MBBank đứng thứ hai với lợi thế quy mô, trong khi VPBank vẫn là thương hiệu mạnh dù room còn hạn chế. Bên cạnh đó, các ngân hàng tầm trung như SHB, OCB, VIB cũng có thể trở thành điểm đến tiềm năng nếu chủ động xin nới trần. Trong khi các ngân hàng như Techcombank, ACB, TPBank sẽ là “đích ngắm” đầu tiên với chiến lược tăng trưởng rõ ràng.
Các ngân hàng quốc doanh trong quá trình cổ phần hóa sâu như VietinBank, BIDV hay Vietcombank dù còn dư địa lớn, nhưng việc tăng tỷ lệ sở hữu ngoại còn phụ thuộc vào lộ trình thoái vốn Nhà nước. Tuy nhiên, đây sẽ là nhóm hấp dẫn nhất, bởi các nhà đầu tư Nhật, Hàn và châu Âu vốn chuộng ngân hàng có quy mô tài sản lớn, ổn định. Đặc biệt là các ngân hàng tiên phong về số hóa và tín dụng xanh, bởi các nhà đầu tư ESG (đầu tư bền vững) hiện đặc biệt quan tâm đến ngân hàng có định hướng chuyển đổi số – tín dụng xanh – quản trị bền vững.
Chuyên gia HSBC Việt Nam cho rằng: “Các định chế tài chính toàn cầu có xu hướng chọn ngân hàng gắn với chính sách quốc gia, ít rủi ro pháp lý và có vai trò hệ thống.”
Chính sách nâng sở hữu ngoại lên 49% là bước ngoặt trong hành trình hội nhập tài chính của Việt Nam. Nó không chỉ tạo điều kiện cho dòng vốn quốc tế chảy mạnh hơn mà còn buộc hệ thống ngân hàng trong nước phải nâng chuẩn quản trị, minh bạch và hiệu quả. Song cơ hội chỉ thực sự thuộc về những ai biết chọn đúng ngân hàng, đúng thời điểm và đúng chiến lược. Trong bối cảnh cạnh tranh mới, các nhà đầu tư ngoại không chỉ “mua cổ phần”, mà còn mua lấy niềm tin vào một thị trường đang vươn lên mạnh mẽ, nơi ngân hàng Việt đang từng bước khẳng định vị thế khu vực./.
Hải Bình