Ngân hàng tăng tốc cuộc đua giành thị phần bảo hiểm

Ngày càng nhiều ngân hàng không chỉ dừng lại ở mô hình hợp tác bancassurance, mà đang chủ động chuyển hướng sang tự thành lập và sở hữu công ty bảo hiểm riêng. Xu hướng này phản ánh kỳ vọng rằng bảo hiểm sẽ không chỉ là động lực tăng trưởng trong ngắn hạn, mà còn tạo ra nguồn thu ổn định và bền vững về lâu dài.

Lối đi riêng đang định hình rõ rệt

Trước tiềm năng phát triển còn rất lớn của thị trường bảo hiểm, nhiều ngân hàng đang cho thấy tham vọng lấn sâu vào lĩnh vực này như một mảnh ghép chiến lược trong hệ sinh thái tài chính.

Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) vừa công bố việc Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ thương (TCLife) chính thức được Bộ Tài chính cấp giấy phép hoạt động.

Đây là bước tiến tiếp theo sau khi Techcombank thành lập Công ty Cổ phần Bảo hiểm Phi nhân thọ Techcom vào tháng 10 năm 2024, đánh dấu sự hiện diện của ngân hàng tại cả hai mảng bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ.

Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ này cung cấp đa dạng sản phẩm, từ bảo hiểm tài sản, hàng hóa vận chuyển, hàng không, xe cơ giới đến các nghiệp vụ bảo hiểm sức khỏe.

Techcombank hiện nắm giữ 80% vốn tại TCLife, tương ứng 1.040 tỷ đồng, trong khi phần còn lại thuộc về các công ty trong hệ sinh thái Vingroup. Với công ty bảo hiểm phi nhân thọ, ngân hàng đang sở hữu 68% cổ phần. Điều này cho thấy định hướng rõ ràng của Techcombank trong việc chủ động kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị thay vì phụ thuộc vào các đối tác phân phối như trước.

Không chỉ Techcombank, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cũng lên kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ với vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng trong năm nay.

Trong khi đó, PGBank đang nghiên cứu phương án góp vốn hoặc mua cổ phần tại một doanh nghiệp bảo hiểm như một bước đi chiến lược nhằm mở rộng nguồn thu và gia tăng kết nối dịch vụ trong hệ sinh thái khách hàng.

Trên thực tế, nhiều ngân hàng lớn tại Việt Nam đã và đang sở hữu tỷ lệ chi phối tại các công ty bảo hiểm. Agribank nắm hơn 52% cổ phần tại Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (ABIC), MB sở hữu gần 70% tại Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội (MIC), BIDV là cổ đông lớn tại BIC và đồng thời hợp tác lập liên doanh BIDV MetLife. VietinBank cũng thành lập Tổng Công ty Bảo hiểm VietinBank (VBI) từ nguồn vốn nội bộ.

Việc chuyển dịch từ mô hình hợp tác chiến lược sang sở hữu trực tiếp công ty bảo hiểm cho phép các ngân hàng kiểm soát toàn diện hành trình khách hàng, từ thiết kế sản phẩm phù hợp với từng phân khúc, đến ứng dụng công nghệ và dữ liệu để số hóa quy trình, cá nhân hóa trải nghiệm. Khi đó, bảo hiểm không chỉ là một sản phẩm bán kèm, mà trở thành phần gắn liền với các nhu cầu tài chính và sinh hoạt hàng ngày của người dùng trong hệ sinh thái ngân hàng.

Tại Đại hội cổ đông thường niên năm 2025, ông Bùi Hải Quân, Phó Chủ tịch HĐQT VPBank – khẳng định việc thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ là một mắt xích không thể thiếu trong hành trình phát triển thành tập đoàn tài chính toàn diện.

Trước đây, Techcombank từng có hơn một thập kỷ hợp tác chiến lược với Manulife trong phân phối bảo hiểm nhân thọ, thu về hàng nghìn tỷ đồng từ hoa hồng và phí trả trước. Tuy nhiên, những thay đổi trong mô hình kinh doanh và các vấn đề phát sinh liên quan đến chất lượng tư vấn đã khiến nguồn thu này giảm sút nghiêm trọng.

Tháng 10 năm 2024, Techcombank chính thức chấm dứt hợp tác độc quyền với Manulife và hoàn tất việc hoàn trả 1.800 tỷ đồng để kết thúc thỏa thuận phân phối. Đây được xem là bước đi dứt khoát, thể hiện quyết tâm của ngân hàng trong việc tự chủ và định hình chiến lược dài hạn với mảng bảo hiểm là một trụ cột doanh thu ngoài lãi đầy tiềm năng trong tương lai.

Dư địa tăng trưởng dài hạn vẫn rất lớn

Tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư cá nhân mới đây, ban lãnh đạo Techcombank nhấn mạnh rằng thị trường bảo hiểm Việt Nam, dù từng trải qua giai đoạn đầy thách thức trong vài năm gần đây, vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai.

Việt Nam đang ở trong thời kỳ dân số vàng với hơn một nửa dân số trong độ tuổi lao động. Tuy vậy, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm nhân thọ còn tương đối thấp, chỉ tương đương 1,2% GDP.

Trong khi đó, nền kinh tế đang trên đà phục hồi, tăng trưởng GDP năm 2024 đạt 7,09% và dự báo năm 2025 có thể lên tới 8%. So với mặt bằng chung của các quốc gia đang phát triển, tỷ lệ phí bảo hiểm nhân thọ trên GDP của Việt Nam vẫn ở mức khá khiêm tốn (1,2% so với 2,9%), song dự báo sẽ đạt 1,5% vào năm 2030.

Một tín hiệu tích cực là thị trường bảo hiểm nhân thọ đã bắt đầu có những chuyển biến rõ rệt sau giai đoạn tái cấu trúc. Trong nửa đầu năm nay, tổng doanh thu phí toàn thị trường đạt khoảng 72.094 tỷ đồng, tăng 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, doanh thu từ phí khai thác mới đạt 13.048 tỷ đồng, tăng 8,6%. Số lượng hợp đồng có hiệu lực trên thị trường hiện đạt khoảng 11,7 triệu hợp đồng. Những con số này cho thấy niềm tin của người dân vào giá trị bảo vệ dài hạn mà bảo hiểm mang lại đang dần được khôi phục, bất chấp những biến động của thị trường hay tâm lý người tiêu dùng.

Nắm bắt xu hướng đó, nhiều ngân hàng đang chủ động tái cơ cấu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bảo hiểm. Mục tiêu không chỉ là đa dạng hóa nguồn thu mà còn để phát triển các sản phẩm gắn sát với nhu cầu khách hàng, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh doanh trong dài hạn.

Techcombank đặt nhiều kỳ vọng vào công ty bảo hiểm TCLife. Theo kế hoạch, đơn vị này có thể bắt đầu có lãi từ năm thứ ba với lợi nhuận ròng khoảng 605 tỷ đồng. Sau sáu năm hoạt động, Techcombank kỳ vọng TCLife sẽ đạt mức lợi nhuận ròng 1.195 tỷ đồng, tương ứng với tỷ suất sinh lời ước tính khoảng 23,4%.

Thị trường bảo hiểm cũng đang đón nhận nhiều thay đổi tích cực về chính sách. Từ ngày 1 tháng 7, các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư sẽ được áp dụng cấu trúc mới theo Nghị định 46/2023 của Chính phủ và Thông tư 67/2023 của Bộ Tài chính. Những điều chỉnh này nhằm chuẩn hóa sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người mua và tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp.

Theo phân tích của ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, các quyền lợi chính trong hợp đồng bảo hiểm nay được tập trung vào bảo vệ tính mạng và thương tật toàn bộ vĩnh viễn.

Các quyền lợi bổ sung như bệnh hiểm nghèo, tai nạn hay viện phí được tách riêng thành những sản phẩm bổ trợ. Cách tiếp cận mới giúp khách hàng dễ hiểu hơn, đồng thời chủ động thiết kế gói bảo hiểm phù hợp với nhu cầu, điều kiện tài chính và mục tiêu cá nhân.

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, đây là cơ hội để sắp xếp lại danh mục sản phẩm theo hướng tinh gọn, chuẩn hóa và dễ dàng tư vấn hơn. Từ đầu năm nay, hầu hết các công ty bảo hiểm nhân thọ đều đã ra mắt sản phẩm theo tiêu chuẩn mới. Đồng thời, họ cũng chú trọng hơn vào việc cải thiện trải nghiệm khách hàng, đảm bảo các quyền lợi rõ ràng, minh bạch và thực chất.

Thanh Cao