Ngân sách nhà nước sáu tháng đầu năm nay đã đảo chiều so với cùng kỳ năm 2016

Tốc độ tăng trưởng kinh tế quý II-2017 đạt 6,17% - cao hơn so với tốc độ tăng trưởng quý I-2017 (chỉ có 5,15%), đưa GDP nửa đầu năm 2017 tăng 5,73% so với cùng kỳ năm 2016. Bên cạnh đó, ổn định kinh tế vĩ mô cơ bản vẫn được duy trì, đặc biệt, CPI sau sáu tháng bình quân tăng 4,15% so cùng kỳ năm 2016.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách nhà nước đạt 500,9 nghìn tỷ đồng, tăng 17,7% so với cùng kì năm trước. Trong đó, thu nội địa đạt 399,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 79,6% tổng thu.

Mặc dù tỷ trọng thu nội địa có tăng lên tuy nhiên cơ cấu thu ngân sách nửa đầu năm 2017 đang chứa đựng những điểm đáng lo ngại.

Đầu tiên là sự sụt giảm mạnh của nguồn thu từ khu vực nhà nước. So với cùng kỳ năm 2015, tỷ trọng nguồn thu từ doanh nghiệp nhà nước đã giảm từ 22,4% xuống chỉ còn 16,4%. Trong khi đó, tỷ trọng nguồn thu từ khối doanh nghiệp tư nhân đã tăng từ 14,2% lên 15,8%.

Điều này một mặt cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, nhưng mặt khác cũng phản ánh sự suy giảm trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước trong vòng 3 năm qua.

Công bố số liệu kinh tế - xa hội 6 tháng đầu năm

Bức tranh cơ cấu thu NSNN sáu tháng đầu năm nay cũng đã đảo chiều so với cùng kỳ năm 2016 do điều kiện thị trường quốc tế đã được cải thiện nhanh hơn so với điều kiện thị trường trong nước đi đôi với nỗ lực khắc phục những hạn chế trong thu NSNN bộc lộ từ năm 2016. Trong thu nội địa, thu tiền sử dụng đất vẫn dẫn đầu về mức độ thực hiện với 44,5 nghìn tỷ đồng, đạt tới 69,8% dự toán năm và thu thuế thu nhập cá nhân được 39 nghìn tỷ đồng, bằng 48,2% dự toán.

Cơ cấu thu ngân sách - so sánh 2 năm 2015 và 2017

Ngược lại, thu thuế công, thương nghiệp và dịch vụ ngoài Nhà nước được 79,3 nghìn tỷ đồng, chỉ đạt 40,8% dự toán - thấp hơn mức đạt 49,2% cùng kỳ năm trước và thu từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (không kể dầu thô) được 74,1 nghìn tỷ đồng, cũng chỉ đạt 36,9% dự toán (nửa đầu năm 2016 đạt 43,2%); thu thuế bảo vệ môi trường được 16,6 nghìn tỷ đồng, bằng 36,8% dự toán, cũng thấp hơn hẳn mức đạt dự toán 47,4% nửa đầu năm 2016. Đặc biệt, thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) chỉ có 82,5 nghìn tỷ đồng, đạt vỏn vẹn 28,8% dự toán năm.

Như vậy, khả năng tăng thu NSNN nói chung, tăng thu nội địa nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào triển vọng phát triển sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và tốc độ cũng như hiệu quả cơ cấu lại khu vực DNNN. Nhờ nỗ lực thu NSNN nên mặc dù tổng chi NSNN đến 15-6-2017 bằng 38,4% dự toán năm (cùng kỳ năm 2016 là 39,9% dự toán) song thâm hụt NSNN sau sáu tháng qua chỉ là 32,5 nghìn tỷ đồng - thấp hơn so với mức thâm hụt tương ứng tới 82,9 nghìn tỷ đồng năm 2016.

Chính vì vậy, ngành tài chính một mặt cần nỗ lực hơn nữa trong chống thất thu NSNN, mặt khác có thêm nhiều cơ chế chính sách tài chính phát triển sản xuất kinh doanh trong nước để bảo đảm hoàn thành đạt và vượt dự toán thu NSNN, góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngọc Ninh