Ngành logistics tăng trưởng chậm lại nhưng bền vững hơn trong giai đoạn bình thường mới

Sau giai đoạn tăng trưởng nóng bởi đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động địa chính trị, ngành logistics Việt Nam bước vào năm 2026 với trạng thái ổn định hơn. Theo MBS Research, động lực tăng trưởng vẫn hiện hữu, song sự phân hóa giữa các phân khúc và doanh nghiệp sẽ ngày càng rõ nét, phản ánh quá trình tái cân bằng của thị trường.

Thương mại toàn cầu hạ nhiệt, giá cước bước vào vùng cân bằng mới

Báo cáo của MBS cho thấy năm 2026 đánh dấu sự chuyển pha quan trọng của thị trường logistics toàn cầu. Tính đến hết tháng 11/2025, giá cước vận chuyển container đã giảm 54% so với vùng đỉnh tháng 1/2025, trở về mức tương tự như trước khủng hoảng Biển Đỏ, sau khi các yếu tố hỗ trợ như front-loading đã kéo tăng giá cước vận chuyển container đến giữa năm 2025. MBS kỳ vọng giá cước vận chuyển container sẽ tiếp tục hạ nhiệt và duy trì ổn định trong năm 2026 quanh 1.630 USD/40ft container.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc hoạt động thương mại toàn cầu sẽ duy trì tăng trưởng nhờ xu hướng US+1, khi các quốc gia mở rộng thị trường xuất khẩu trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào Mỹ, đặc biệt là Trung Quốc. Triển vọng phục hồi thương mại tốt hơn dự báo trước đó, cũng được kỳ vọng góp phần duy trì nhịp độ giao thương trong năm 2026.

Trong khi đó, nguồn cung tàu mới vẫn tăng nhanh hơn nhu cầu vận chuyển, dù tốc độ bàn giao trong năm 2026 ở mức thấp giúp giá cước container giao ngay sẽ tiếp tục hạ nhiệt trước khi duy trì ổn định với vùng cân bằng ở quanh vùng đáy trước biến động khu vực Biển Đỏ.

Đáng chú ý, thị trường cho thuê tàu container lại đi theo quỹ đạo khác. Giá cước cho thuê tàu container trong năm vừa qua tiếp tục phục hồi mạnh mẽ, tính đến hết tháng 11/2025, giá cước cho thuê tàu kích cỡ 1700-1800 TEU đã tăng 18,2% so với đầu năm.

MBS nhận định giá cước thuê tàu trung bình toàn cầu sẽ tiếp tục tăng nhẹ và duy trì ở mức cao trong năm 2026. Các hãng tàu có xu hướng ưu tiên sự ổn định, mức độ tin cậy của dịch vụ và khả năng hoạt động bền vững của đội tàu, đặc biệt trong bối cảnh tình hình thế giới biến động phức tạp, khó lường, thách thức nhiều hơn cơ hội. Do những rủi ro về bất ổn địa chính trị và căng thẳng thương mại gia tăng trở lại, các hãng tàu lớn có tần suất lựa chọn các hợp đồng thuê tàu thời hạn dài hơn, như một biện pháp phòng ngừa những rủi ro trong ngắn hạn, và chấp nhận chốt giá thuê cao hơn giá cước vận chuyển giao ngay trên thị trường.

Trong khi việc dịch chuyển các tuyến dịch vụ qua Mũi Hảo Vọng đã làm giảm hiệu suất khai thác và gia tăng sự thiếu ổn định khi khai thác các tuyến dài hơn đã buộc các hãng phải đẩy mạnh thuê tàu để kịp thời đáp ứng nhu cầu vận chuyển, cũng như xu hướng gia tăng kích cỡ tàu để chạy tuyến dài khiến nhu cầu cho thuê các tàu nhỏ (bé hơn 3.000 TEU), có thể chạy các tuyến gần trong khu vực gia tăng.

Cảng nước sâu và hạ tầng tiếp tục là trụ cột tăng trưởng

Ở thị trường nội địa, ngành logistics Việt Nam được dự báo duy trì tăng trưởng nhưng với tốc độ chậm hơn so với giai đoạn cao điểm 2024–2025. MBS ước tính sản lượng container thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam trong năm 2026 đạt khoảng 36,7 triệu TEU, tăng xấp xỉ 10% so với cùng kỳ. Đà tăng này phản ánh sự điều chỉnh cần thiết sau giai đoạn front-loading mạnh, đồng thời cho thấy nền tảng thương mại vẫn duy trì tích cực.

Trong bức tranh chung, các cảng nước sâu tiếp tục nổi lên là điểm sáng. Các cảng nước sâu sẽ có hiệu suất cao hơn nhờ xu hướng gia tăng kích cỡ tàu, đẩy mạnh phát triển hạ tầng hỗ trợ giúp nâng cao vị thế cạnh tranh kết hợp với đề xuất nâng phí dịch vụ cảng biển nước sâu (dự kiến áp dụng trong Q1/2026) sẽ giúp gia tăng sản lượng khai thác và lợi nhuận các cảng này

Tại Hải Phòng, áp lực cạnh tranh được dự báo hạ nhiệt trong giai đoạn 2026–2027 khi không có nguồn cung mới đáng kể, trong khi khu vực Lạch Huyện được kỳ vọng tăng trưởng mạnh nhờ sự tham gia của các hãng tàu lớn và mở rộng tuyến dịch vụ sang các thị trường ngoài Mỹ. Ở phía Nam, khu vực Cái Mép – Thị Vải dù chịu ảnh hưởng ngắn hạn từ nhu cầu nhập khẩu Mỹ hạ nhiệt, song về trung và dài hạn vẫn giữ vai trò cửa ngõ quốc tế quan trọng của Việt Nam.

Để nâng cao năng lực khai thác và đưa Việt Nam trở thành điểm đến logistics chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, phát triển hệ thống cảng biển và hạ tầng hỗ trợ được xác định là yếu tố then chốt. Theo quy hoạch mới, đến năm 2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho hệ thống cảng biển Việt Nam ước khoảng 359.500 tỷ đồng, trong đó 72.800 tỷ đồng dành cho hạ tầng hàng hải công cộng, phần còn lại đầu tư vào các bến cảng kinh doanh dịch vụ.

Tại khu vực Hải Phòng, cảng biển được quy hoạch là cảng đặc biệt, giữ vai trò cửa ngõ ra biển của miền Bắc. Thành phố dự kiến hoàn thiện các bến cảng quốc tế Lạch Huyện, triển khai cảng Nam Đồ Sơn và hình thành Khu kinh tế phía Bắc Hải Phòng, hướng tới mục tiêu thông lượng 215 triệu tấn vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép 12,4% giai đoạn 2025–2030.

Ở phía Nam, TP.HCM hiện sở hữu hệ thống cảng biển lớn nhất cả nước với 99 bến cảng. Theo quy hoạch, đến năm 2030, lượng hàng hóa thông qua khu vực dự kiến đạt khoảng 253 triệu tấn, trong đó hàng container đạt 16,25–18,25 triệu TEU, tương ứng CAGR 6,1%. Các dự án trọng điểm như mở rộng luồng Cái Mép – Thị Vải và đầu tư bến Cái Mép Hạ sẽ tiếp tục nâng cao năng lực khai thác, củng cố vai trò cảng cửa ngõ quốc tế của Việt Nam.

Bưu chính – chuyển phát hưởng lợi từ thương mại điện tử

Bên cạnh cảng biển và vận tải, lĩnh vực bưu chính – chuyển phát tiếp tục là động lực tăng trưởng nổi bật của ngành logistics, gắn liền với sự phát triển của thương mại điện tử.

Trong 2025, tốc độ tăng trưởng quy mô thị trường TMĐT có dấu hiệu chậm lại do ảnh hưởng từ yếu tố bão lũ khiến nhu cầu suy giảm, cùng với quy định siết chặt thuế TMĐT và các khoản phí mới trên sàn TMĐT, làm tăng chi phí kinh doanh của người bán, khiến hơn 80.000 cửa hàng rời thị trường trong nửa đầu năm 2025, theo Metrics. Tuy nhiên doanh số của 4 sàn TMĐT lớn giữ vững mức tăng mạnh nhờ chi tiêu tiêu dùng phục hồi (động lực tới từ các mặt hàng thiết yếu như nhà cửa đời sống, bách hóa-thực phẩm) cũng như việc tập trung vào chất lượng sản phẩm, thúc đẩy bởi xu hướng “brand-led growth” - người tiêu dung thay đổi hành vi mua sắm, từ tâm lý “săn deal” sang các sản phẩm chất lượng cao, nguồn gốc rõ ràng.

Theo MBS, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam có thể đạt khoảng 34 tỷ USD trong năm 2026, tăng hơn 20% so với năm trước, qua đó thúc đẩy doanh thu và sản lượng toàn ngành bưu chính tăng trưởng trên 25%. Tuy giá dịch vụ bình quân trong 2025 tiếp tục suy giảm do áp lực cạnh tranh neo cao, sang năm 2026, MBS đánh giá áp lực cạnh tranh tuy vẫn còn nhưng sẽ hạ nhiệt, qua đó giúp giá dịch vụ trung bình ngừng giảm và đi ngang so với cùng kỳ, trung bình đạt khoảng 21.200VND/bưu gửi.

Dù vậy, áp lực cạnh tranh trong ngành chưa biến mất mà đang dần thay đổi về bản chất. Thay vì cuộc đua giảm giá, các doanh nghiệp lớn chuyển hướng sang đầu tư công nghệ, tự động hóa, ứng dụng AI và mở rộng hạ tầng logistics nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả vận hành. Xu hướng này được kỳ vọng giúp giá dịch vụ bình quân ngừng giảm và đi ngang từ năm 2026, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững hơn trong trung và dài hạn.

Trên cơ sở đó, MBS đánh giá triển vọng ngành logistics Việt Nam năm 2026 theo hướng tích cực nhưng thận trọng. Giai đoạn tăng trưởng nóng đã qua, nhường chỗ cho một chu kỳ phát triển ổn định hơn, nơi lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp đầu ngành, sở hữu hạ tầng đồng bộ, khả năng thích ứng cao và chiến lược dài hạn rõ ràng trong “trạng thái bình thường mới” của thương mại toàn cầu.

Trong đó, Gemadept được đánh giá cao nhờ hệ thống cảng nước sâu chiến lược như Nam Đình Vũ và Gemalink, hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng gia tăng kích cỡ tàu và khả năng nâng phí dịch vụ cảng. Vận tải và Xếp dỡ Hải An nổi bật ở mảng vận tải biển, với lợi thế đội tàu trẻ, khả năng tái ký hợp đồng thuê tàu ở mức giá cao và chiến lược mở rộng các tuyến nội Á có biên lợi nhuận tốt. Ở mảng bưu chính – chuyển phát, Viettel Post được kỳ vọng tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, mở rộng hạ tầng logistics và hưởng lợi từ tăng trưởng bền vững của thương mại điện tử.

Trung Anh