Thị trường nội địa vẫn đang thể hiện tốt vai trò làm trụ đỡ cho các doanh nghiệp thép trong bối cảnh xuất khẩu những tháng đầu năm giảm mạnh. Nhưng liệu rằng đây có phải là chiến lược dài hơi hay chỉ tạm thời ứng phó với tình hình thương mại toàn cầu phức tạp?
Hàng rào bảo hộ “làm khó” xuất khẩu
Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Thế giới sản lượng thép thô toàn cầu của 69 quốc gia báo cáo đạt 166,1 triệu tấn trong tháng 3, tăng 2,9% so với tháng 3/2024. Tính chung sản lượng quý I đạt 486,6 triệu tấn, giảm 0,4% so với cùng kỳ năm trước.
Tình hình thương mại thép toàn cầu tiếp tục phức tạp sau khi Mỹ đưa ra chính sách thuế quan mới, ngày càng nhiều nước dựng lên hàng rào bảo hộ.
Đơn cử như Ấn Độ, nước sản xuất thép lớn thứ 2 thế giới, hôm 21/4 đã áp thuế tạm thời 12% đối với thép nhập khẩu trong một nỗ lực kiềm chế sự xâm nhập ồ ạt của thép nhập khẩu giá rẻ, là nguyên nhân gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất nội địa Ấn Độ.
Trong khi đó, EU lên kế hoạch siết chặt hoạt động nhập khẩu thép. Ngày 19/3, Ủy ban châu Âu (EC), đã công bố Kế hoạch hành động về thép và kim loại nhằm bảo vệ ngành công nghiệp thép trong khu vực.
Tỷ trọng tiêu thụ thép nội địa - xuất của quý I/2024 và quý I/2025
Giá thép HRC tại Mỹ tăng mạnh trong quý I sau khi ông Trump tuyên bố mức thuế thép 25% áp dụng chung cho các nước. Trong khi đó, giá thép HRC tại châu Á giảm do lo ngại việc xuất khẩu vào Mỹ sẽ khó khăn hơn sau khi bị áp thuế.
Kể từ ngày 2/4, khi Mỹ bắt đầu thông tin về các đợt áp thuế đầu tiên với hàng hóa nhập khẩu, giá sắt thép Trung Quốc diễn biến trong xu hướng giảm do lo ngại về triển vọng tiêu thụ.
Còn với Việt Nam, thị trường nội địa vẫn đang thể hiện tốt vai trò làm trụ đỡ cho các doanh nghiệp thép. Điều này thể hiện qua việc mặc dù xuất khẩu giảm mạnh tới 37% trong quý I nhưng kết quả bán hàng chung vẫn tăng trưởng mạnh. Trong đó, xuất khẩu thép cán nóng giảm tới 74% xuống còn hơn 198.000 tấn. Tỷ trọng xuất khẩu trong cơ cấu bán hàng ở mức 19%, giảm mạnh so với 34% của cùng kỳ năm ngoái.
Phía CTCP Tập đoàn Hòa Phát nhận định rằng thị trường nội địa năm nay vẫn đóng vai trò là trụ đỡ cho tăng trưởng của ngành thép trong bối cảnh thị trường xuất khẩu có nhiều biến động lớn. Tuy nhiên, bản thân thị trường nội địa hiện vẫn có nhiều biến số liên quan tới sắc lệnh thuế đối ứng của Mỹ.
“Nếu tăng trưởng kinh tế Việt Nam chậm lại nhu cầu thép trong nước giảm đi và bán hàng khó khăn hơn” – Đại diện của Hòa Phát nhấn mạnh.
Hòa Phát khả quan - Hoa Sen, Nam Kim ảm đạm
Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) nhận định những tháng đầu năm nay là một giai đoạn đầy thách thức với ngành thép khi có sự đối lập giữa tăng trưởng nội địa và những khó khăn ở thị trường xuất khẩu. Theo đó, các thị trường có xu hướng tăng cường bảo hộ, điển hình như vụ việc Mỹ tuyên bố áp thuế thép nhập khẩu 25%.
Trái lại thị trường nội địa quý I ghi nhận những tín hiệu tích cực khi tăng trưởng GDP đạt 6,93%, cao nhật xét trong cùng kỳ 5 năm qua. Chính phủ cũng đang thúc đẩy việc đầu tư các công trình hạ tầng, điển hình như cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, giúp hỗ trợ việc tiêu thụ thép.
Bên cạnh đó, việc Bộ Công Thương áp biện pháp phòng vệ thương mại tạm thời đối với thép HRC và tôn mạ nhập khẩu từ một số nước, đặc biệt là Trung Quốc đã và sẽ giúp thúc đẩy việc bán hàng của các doanh nghiệp thép Việt Nam.
Nhờ thị trường nội địa, ngành thép bất ngờ bứt tốc trong tháng 3, kéo theo kết quả chung trong quý I khởi sắc. Dù xuất khẩu giảm mạnh tới 37% trong quý I nhưng kết quả bán hàng chung vẫn tăng trưởng mạnh. Dù vậy, những ngày vui chưa thể trọn vẹn khi giá thép trong nước đang tăng chậm và có dấu hiệu chững lại trong thời gian gần đây.
Điều này cho thấy, tăng trưởng nội địa không thể mãi bù đắp cho sự sụt giảm tại thị trường xuất khẩu, cần phải có những điều chỉnh linh hoạt trong thời gian tới.
Sản xuất thép HRC tại Nhà máy thép Hòa Phát
Hai ông lớn ngành thép là Tôn Hoa Sen và Thép Nam Kim ghi nhận những tháng đầu năm kinh doanh kém khả quan do hoạt động xuất khẩu suy yếu. Dù sản lượng bán hàng nội địa tăng nhưng không đủ bù đắp cho sự sụt giảm mạnh từ xuất khẩu.
Tập đoàn Hòa Phát là doanh nghiệp hiếm hoi có kết quả kinh doanh quý I với doanh thu 37.900 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 3.300 tỷ đồng; tăng lần lượt 22 % và 16% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đại diện Hòa Phát cho hay, tập đoàn lên kế hoạch doanh thu 170.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 15.000 tỷ đồng, lần lượt tăng 21% và 25% so với thực hiện năm 2024. Như vậy, tập đoàn đã thực hiện được 22% chỉ tiêu lợi nhuận năm sau một quý.
Trước mắt, Hòa Phát cho biết vẫn tập trung hơn vào thị trường nội địa (đặc biệt là Dự án Nhà máy sản xuất ray thép và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất) và theo dõi diễn biến thương mại thế giới để có kế hoạch ứng phó.
Còn với Tôn Hoa Sen, hoạt động xuất khẩu sang Mỹ đã tạm gián đoạn từ tháng 9/2024 đến nay. Tuy nhiên, công ty cho biết vẫn tiếp tục tận dụng những lợi thế cạnh tranh cốt lõi để tìm kiếm, mở rộng sang các thị trường mới.
Anh Đức