lũy kế đến cuối tháng 11, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt gần 9,2 tỷ USD, tăng 11,5% so với năm trước. Với đà tăng trưởng hiện tại, ngành thủy sản Việt Nam có thể hoàn thành mục tiêu đạt 10 tỷ USD xuất khẩu, tăng trưởng 11,5% so với năm 2023.
Triển vọng vượt kế hoạch xuất khẩu 10 tỷ USD
Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ngành thủy sản đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2024 đạt 9,5 tỷ USD, tăng 3% so với năm 2023. Với những tín hiệu tích cực trong những tháng cuối năm, mục tiêu này có thể được điều chỉnh lên 10 tỷ USD.
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết sau khi đạt mức đỉnh 1 tỷ USD trong tháng 10, xuất khẩu thủy sản tháng 11 tuy chững lại nhẹ nhưng vẫn duy trì tăng trưởng ấn tượng, với giá trị đạt 924 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2023. Tính lũy kế đến cuối tháng 11, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt gần 9,2 tỷ USD, tăng 11,5% so với năm trước.
Xuất khẩu tôm vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, đạt mức tăng 22% trong tháng 11, và dự báo sẽ cán mốc 4 tỷ USD vào cuối năm. Các sản phẩm khác như cá tra, cá ngừ cũng ghi nhận sự tăng trưởng khả quan. Cá tra đạt 1,84 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm, và dự báo sẽ chạm mốc 2 tỷ USD vào cuối năm 2024.
Cá ngừ, mặc dù tăng trưởng chậm lại, vẫn tăng 8% so với tháng 11/2023, và có thể đạt 1 tỷ USD như kỷ lục năm 2022. Ngoài ra, một số sản phẩm như cua ghẹ, nhuyễn thể có vỏ và mực bạch tuộc cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao, trong đó nhuyễn thể có vỏ có mức tăng trưởng ấn tượng tới 180%.
Không chỉ có các sản phẩm chủ lực, ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam còn phát triển mạnh các sản phẩm phụ như bột cá. Xuất khẩu bột cá đạt 220,4 triệu USD trong 10 tháng đầu năm, và dự báo cả năm sẽ đạt 264,6 triệu USD, với thị trường Trung Quốc chiếm gần 90% kim ngạch xuất khẩu bột cá.
Về thị trường, Trung Quốc – Hồng Kông đã vượt lên dẫn đầu trong các thị trường nhập khẩu thủy sản Việt Nam, với mức tăng trưởng 61% trong tháng 11, nâng tổng kim ngạch lũy kế lên hơn 1,7 tỷ USD, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường Mỹ cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực 21% trong tháng 11, đạt 1,67 tỷ USD sau 11 tháng, và dự báo sẽ tiếp tục khả quan trong tháng cuối năm trước khi chính quyền Mỹ có thể áp dụng các mức thuế mới.
Mặc dù thị trường Nhật Bản, EU và Hàn Quốc không có sự bứt phá lớn trong tháng 11, nhưng vẫn đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.
Với đà tăng trưởng hiện tại, ngành thủy sản Việt Nam có thể hoàn thành mục tiêu đạt 10 tỷ USD xuất khẩu, tăng trưởng 11,5% so với năm 2023. Trong đó, tôm và cá tra sẽ tiếp tục là hai trụ cột chính đóng góp vào thành công này, với tôm dự báo đạt 4 tỷ USD và cá tra có thể cán mốc 2 tỷ USD.
"Nhìn chung, năm 2024 là một năm đầy hứa hẹn đối với ngành thủy sản Việt Nam, khi xuất khẩu tiếp tục đạt được những thành tựu ấn tượng, không chỉ về giá trị mà còn về sự đa dạng và ổn định của các thị trường và sản phẩm xuất khẩu." bà Lê Hằng - Giám đốc Truyền thông VASEP nhận định.
Nền tảng vững chắc cho năm 2025
Ngành thủy sản là ngành nhận được sự quan tâm lớn của Chính phủ, bằng chứng là một loạt chính sách phát triển bao gồm Nghị quyết 36/NĐ-TW và Quyết định 339/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Những nghị quyết mang tính bước ngoặt này đặt ra ngành thủy sản là vùng kinh tế trọng điểm được ưu tiên phát triển và đặt ra các mục tiêu cụ thể về sản lượng, giá trị xuất khẩu và tỷ lệ chế biến sâu của ngành thủy sản.
Dựa trên những tín hiệu tích cực từ cuối năm 2024, ngành thủy sản Việt Nam có cơ sở để kỳ vọng vào sự tăng trưởng mạnh mẽ hơn trong năm 2025.
Nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản đang được hưởng nhiều chính sách ưu đãi. Chính phủ đã chỉ đạo nghiên cứu nâng quy mô chương trình tín dụng ưu đãi đối với lĩnh vực lâm sản và thủy sản lên khoảng 50.000 - 60.000 tỷ đồng, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong ngành tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi. Chính phủ cũng phê duyệt Chương trình quốc gia Bảo vệ và Phát triển nguồn lợi thủy sản đến năm 2030, nhằm bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản, đảm bảo phát triển bền vững ngành thủy sản.
Tuy nhiên, bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký VASEP cũng lưu ý cần có sự liên kết chặt chẽ giữa người nuôi và doanh nghiệp để quản lý nguồn cung, tránh tình trạng dư thừa. Các doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội, đồng thời liên kết chặt chẽ với người nuôi để quản lý nguồn cung và cải thiện giá trị gia tăng sản phẩm.
Thêm vào đó, ngành thủy sản đang được hưởng lợi từ nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) mà nước ta đã ký kết. Có thể kể đến Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA); Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP); Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA); Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA) hay Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)... Việc tham gia và thực thi hiệu quả các hiệp định thương mại này giúp ngành thủy sản Việt Nam mở rộng thị trường, tận dụng ưu đãi thuế quan.
Chính phủ và các Bộ ngành đã và đang nỗ lực tháo gỡ các vấn đề về IUU (Illegal, Unreported, and Unregulated Fishing), hỗ trợ sản xuất nguyên liệu cho xuất khẩu và giải quyết khó khăn tại thị trường xuất khẩu.
Hiện nay, các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cũng đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào quy trình nuôi trồng và chế biến, không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn góp phần mở rộng thị trường xuất khẩu. Những bước tiến này đã và đang khẳng định vị thế của ngành thủy sản Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.
Kinh tế xanh và tăng trưởng xanh đang trở thành xu thế tiêu dùng toàn cầu, đồng thời là mục tiêu chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. Do đó, Bộ NN&PTNT đã ban hành quyết định 1693/QĐ-BNN-KHCN về Kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong ngành Nông nghiệp, hướng đến phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược sản xuất xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm tài nguyên và phát triển công nghệ xanh.
Doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua các đề án phát triển ngành, liên kết chặt chẽ trong chuỗi cung ứng, và áp dụng khoa học tiên tiến vào sản xuất. Tìm kiếm và phát triển các thị trường mới có nhiều tiềm năng và dư địa.
Hiệp hội thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp, giải quyết khó khăn, cung cấp thông tin và tăng cường mối liên kết trong toàn chuỗi cung ứng.
Tóm lại, cơ hội xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong giai đoạn 2024 - 2025 rất lớn, nhưng cũng đi kèm với nhiều thách thức. Ngành thủy sản cần tận dụng tối đa các lợi thế từ hiệp định thương mại tự do, nắm bắt xu hướng tiêu dùng xanh, và chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh để đạt được mục tiêu xuất khẩu và phát triển bền vững.
Trung Anh