Có lẽ đâu đó ở nhiều vùng quê trên khắp cả nước, những ca từ, giai điệu từ các bài hát về quê hương đất nước có âm hưởng sâu đậm từ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh vẫn được ngân vàng… Hồn cốt Ví, Giăm vẫn đang được lưu truyền và được nhiều người dân đón nhận.
Dân ca Ví, Giặm ra đời ngay trong môi trường lao động, sinh hoạt hàng ngày tự bao đời của người dân xứ Nghệ
Cách đây 10 năm, vào ngày 27/11/2014, Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh chính thức được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Cũng từ ngày đó, Ví, Giặm đã vượt khỏi phạm vi không gian một vùng văn hóa mang tên Xứ Nghệ (Nghệ An và Hà Tĩnh) để trở thành một di sản được cả thế giới biết đến và công nhận.
10 năm là một dấu mốc quan trọng, và cũng là dịp để cả Nghệ An và Hà Tĩnh nhìn lại hành trình gìn giữ, phát huy giá trị di sản quý giá này. Xứ Nghệ, cái danh xưng thật thân thương và gần gũi ấy cũng chính là vùng địa linh nhân kiệt, có truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời, và rất giàu bản sắc.
Ví, Giặm sinh ra từ mảnh đấy ấy, và ngay trong môi trường lao động, sinh hoạt hàng ngày tự bao đời của người dân. Trong tâm thức người Nghệ Tĩnh, Ví, Giặm luôn giữ một vị trí quan trọng, trở thành một biểu tượng của đất và người nơi đây. Ở đâu trên mảnh đất này cũng chất chứa dáng hình những câu hò, điệu Ví để làm nên mạch nguồn nuôi dưỡng cốt cách, tâm hồn mỗi thế hệ người dân xứ Nghệ.
Trong hành trình 10 năm Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh, chính quyền, nhân dân 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh đã chung tay, góp phần làm cho di sản của quê hương ngày càng lan tỏa cả trong nước và quốc tế. Nhiều cơ chế, chính sách quan trọng được ban hành và triển khai thực hiện làm cơ sở cho việc bảo vệ và phát huy giá trị, khẳng định được vị thế và sức lan tỏa của các làn điệu Ví, Giặm trong cộng đồng. Ví, Giặm vượt ra khỏi không gian của vùng văn hóa xứ Nghệ để đến với cả nước và vượt biên giới quốc gia, lan tỏa ra thế giới.
Tối 23/11, tại TP Vinh, UBND tỉnh Nghệ An đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 10 năm Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO ghi danh di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (2014 -2024). Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Bùi Đình Long đã gửi lời tri ân đến các nghệ nhân, nghệ sĩ - những người “giữ hồn” di sản, cảm ơn sâu sắc đến Bộ VHTT&DL, các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu, nhân dân 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh và cộng đồng người Nghệ trong nước và nước ngoài trong việc bảo vệ và phát triển Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
Và để Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh xứng tầm di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Phó Chủ tịch Nghệ An, cho biết chính quyền và nhân dân 2 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh sẽ tiếp tục triển khai Chương trình hành động bảo vệ và phát huy giá trị Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh, tạo điều kiện cho nghệ nhân và cộng đồng gìn giữ, trao truyền, lan tỏa tình yêu với di sản; tăng cường đầu tư các nguồn lực, từng bước xây dựng Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của xứ Nghệ, đầu tư xây dựng thương hiệu cho Ví, Giặm và thương hiệu du lịch địa phương gắn với Ví, Giặm.
Tỉnh Nghệ An cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, đồng hành của Bộ VHTT&DL, các Bộ, ban ngành trung ương. Chính quyền và nhân dân 2 tỉnh Nghệ An - Hà Tĩnh sẽ tiếp tục phát huy tốt vai trò, trách nhiệm, với tinh thần tự hào mang di sản của quê hương lan tỏa, ngân xa, để Ví, Giặm Nghệ Tĩnh đến với nhiều vùng đất mới, hòa nhập, hội tụ cùng tinh hoa văn hóa dân tộc. Và trên mảnh đất xứ Nghệ yêu thương này, hồn quê Ví, Giặm sẽ mãi tỏa sáng. Để mỗi người khi về với xứ Nghệ sẽ lắng đọng hồn mình trong câu dân ca vơi đầy, vun đắp, lớn dần thêm những yêu thương với mảnh đất ấm tình đất, nặng tình người.
Ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực, tâm huyết của chính quyền cùng nhân dân 2 tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh, Thứ trưởng Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhiệt liệt chúc mừng những kết quả mà các địa phương đã đạt được trong suốt thời gian qua.
Thứ trưởng Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch cũng đề nghị chính quyền tỉnh Nghệ An chủ động, tích cực, phối hợp tốt hơn nữa với tỉnh Hà Tĩnh và các Ban, Bộ, ngành Trung ương, UBND các cấp, các cơ quan hữu quan, các cộng đồng là chủ thể của di sản Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh và nhân dân cả nước, với tất cả tinh thần trách nhiệm, tâm huyết, tình yêu với di sản văn hóa truyền thống dân tộc để thực hiện có hiệu quả Chương trình hành động quốc gia nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể này. Trong đó, cần tập trung đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ đối với việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
Tăng cường đầu tư các nguồn lực cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, trong đó có di sản Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh. Ban hành và triển khai có hiệu quả các chính sách về bảo tồn, phát huy giá trị Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh, trong đó ưu tiên hỗ trợ cộng đồng, câu lạc bộ và nghệ nhân tổ chức truyền dạy, quảng bá Dân ca Ví, Giặm; phục hồi, lưu truyền các làn điệu và hình thức diễn xướng truyền thống; mở rộng các hình thức và môi trường sinh hoạt mới, phù hợp với mục tiêu bảo vệ và phát huy giá trị Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh trong cuộc sống đương đại. Tăng cường giới thiệu, quảng bá giá trị Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh ở trong và ngoài nước thông qua các chương trình đối ngoại, các hoạt động giao lưu văn hóa, hợp tác quốc tế để Ví, Giặm được lan tỏa sâu hơn, rộng hơn đến bạn bè trên thế giới. Xây dựng Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh thành sản phẩm du lịch đặc trưng của xứ Nghệ. Lựa chọn, đầu tư xây dựng thương hiệu cho Ví, Giặm và thương hiệu du lịch địa phương gắn với Ví, Giặm, thông qua các tour du lịch về miền di sản để khách du lịch biết đến nhiều hơn về Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
Trong hành trình để Ví, Giặm luôn tỏa sáng, ngân xa, lãnh đạo Bộ VHTT&DL cam kết sẽ đồng hành, phối hợp với các Ban, Bộ, ngành, cơ quan Trung ương để có những giải pháp đồng bộ, tích cực, cùng chính quyền, cộng đồng địa phương hai tỉnh Nghệ An - Hà Tĩnh thực hiện tốt Chương trình hành động quốc gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh xứng tầm là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Minh Đức