Dù đã hoàn tất khóa đào tạo và được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn, nhưng nhiều môi giới bất động sản vẫn phải chờ đợi trong thời gian dài để được thi cấp chứng chỉ hành nghề. Việc chậm trễ này không chỉ khiến công việc bị gián đoạn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý trong quá trình hành nghề.
Môi giới bất động sản "kẹt" vì thiếu chứng chỉ hành nghề
Anh Trần Minh Phúc, một môi giới bất động sản tự do ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam – đã có gần 7 năm kinh nghiệm trong nghề, từng tham gia hàng chục thương vụ lớn nhỏ.
Thế nhưng, kể từ khi Luật Kinh doanh bất động sản 2023 chính thức có hiệu lực, mọi công việc của anh như bị “đóng băng”. Lý do: anh chưa có chứng chỉ hành nghề môi giới theo quy định mới.
Theo luật, kể từ năm 2023, tất cả cá nhân hành nghề môi giới bất động sản bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp. Đây là điều kiện tiên quyết để được phép giao dịch, mở văn phòng hoặc công ty môi giới. Không có chứng chỉ, đồng nghĩa với việc hoạt động bị coi là trái phép, có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí đình chỉ.
Ngay khi nắm bắt thông tin này, anh Phúc chủ động đăng ký một khóa đào tạo cấp chứng chỉ tại một trung tâm ở TP. Phủ Lý. Khóa học kéo dài hơn một tuần, kết thúc bằng giấy xác nhận đã hoàn thành chương trình.
Tuy nhiên, đây chỉ là bước đệm. Để có chứng chỉ hành nghề hợp pháp, anh buộc phải dự kỳ thi sát hạch do Bộ Xây dựng hoặc Sở Xây dựng tổ chức.
"Giấy chứng nhận học xong thì có rồi, nhưng kỳ thi chính thức vẫn bặt vô âm tín. Tôi lên mạng tìm lịch thi, gọi điện hỏi các trung tâm liên kết, nhưng chỉ nhận được câu trả lời: ‘chờ thông báo’", anh Phúc chia sẻ trong sự sốt ruột.
Không riêng gì anh Phúc, chị Nguyễn Thị Bích Hằng – một người làm môi giới tại quận Hà Đông, Hà Nội cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Chị từng là nhân viên kinh doanh cho một sàn giao dịch bất động sản lớn, nay muốn tách ra làm riêng và thành lập công ty. Nhưng mọi kế hoạch đều phải hoãn lại vì không thể hoàn tất thủ tục pháp lý do thiếu chứng chỉ hành nghề.
Chị Hằng cho biết đã chi hơn 8 triệu đồng cho khóa đào tạo và các chi phí liên quan. “Mình đã học xong, chuẩn bị kỹ hồ sơ, tài chính cũng sẵn sàng, chỉ chờ thi lấy chứng chỉ. Nhưng chờ mãi không thấy lịch thi, chẳng biết phải làm sao. Nếu tiếp tục làm thì sợ sai luật, còn dừng lại thì mất khách, mất thu nhập”, chị bức xúc.
Tình trạng "học xong mà không được thi" hiện đang diễn ra phổ biến tại nhiều tỉnh, thành như Thái Bình, Hoà Bình, Phú Thọ,…Một số môi giới cho biết, họ phải chủ động liên hệ với các tổ chức ở Hà Nội hoặc Hà Nội để “ké” kỳ thi, chấp nhận đi xa, tốn kém thêm chi phí ăn ở, đi lại, mà chưa chắc đã đăng ký được suất.
Anh Đặng Quang Thái, một môi giới trẻ tại quận Long Biên (TP. Hà Nội), chia sẻ: “Thị trường đang chững lại, cạnh tranh khốc liệt, môi giới như chúng tôi đã khó sống, giờ còn vướng thêm quy định về chứng chỉ mà không có lối ra. Nhiều người đành làm ‘chui’, vừa làm vừa nơm nớp lo bị phạt.”
Theo thống kê từ Hiệp hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, hiện cả nước có hàng trăm ngàn người đang làm môi giới bất động sản tự do, nhưng số người có chứng chỉ hành nghề chiếm chưa đến 20%. Việc chậm tổ chức kỳ thi khiến một lực lượng lao động lớn rơi vào cảnh "mập mờ" về pháp lý, ảnh hưởng đến thu nhập và cơ hội lập nghiệp chính đáng.
Rõ ràng, chủ trương siết chặt quản lý, nâng cao chất lượng hoạt động môi giới là cần thiết và đúng hướng. Tuy nhiên, để luật đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, các bộ, ngành, địa phương cũng cần chủ động hơn trong khâu triển khai – đặc biệt là tổ chức kỳ thi sát hạch một cách minh bạch, định kỳ và đồng đều giữa các khu vực. Chỉ khi đó, những người làm nghề chân chính mới yên tâm bám trụ với nghề, đóng góp tích cực cho thị trường bất động sản.
Dù đã hoàn tất khóa đào tạo và được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn, nhưng nhiều môi giới bất động sản vẫn phải chờ đợi trong thời gian dài để được thi cấp chứng chỉ hành nghề.
Cần sớm tháo gỡ những “nút thắt”
Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2024. Tuy nhiên, sau 9 tháng triển khai trên thực tế, một thực trạng đáng lo ngại đã bộc lộ: hàng chục nghìn môi giới bất động sản vẫn đang hành nghề mà chưa có chứng chỉ hoặc chứng chỉ đã hết hạn.
Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản (VARS IRE), trong số gần 30.000 người đang hoạt động trong lĩnh vực này, mới chỉ hơn 6.000 người hoàn thành chương trình đào tạo theo Thông tư 04/2024/TT-BXD – văn bản hướng dẫn khung chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới và điều hành sàn giao dịch bất động sản. Tuy nhiên, họ vẫn chưa thể tham dự kỳ thi sát hạch do nhiều vướng mắc trong việc triển khai thi cử tại các địa phương.
Cũng theo VARS IRE, hiện có tới 89% lực lượng môi giới bất động sản chưa có chứng chỉ hành nghề hợp lệ. Cụ thể: 51,8% chưa từng qua đào tạo; 24,1% đã học nhưng chưa được cấp chứng chỉ; và 12,8% có chứng chỉ nhưng đã hết hiệu lực. Chỉ có 11,3% đang sở hữu chứng chỉ còn giá trị pháp lý.
Tình trạng này khiến nhiều doanh nghiệp không thể tuyển đủ nhân lực đạt chuẩn, làm gián đoạn hoạt động giao dịch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến trình phục hồi của thị trường bất động sản.
Những con số trên phản ánh rõ ràng sự bất cập trong khâu triển khai và quản lý hành nghề môi giới. Chúng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuẩn hóa lực lượng này, nâng cao chất lượng đào tạo và đặc biệt là minh bạch hóa quy trình tổ chức thi sát hạch.
Theo ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), việc siết chặt hoạt động môi giới thời gian qua đã bộc lộ ba vấn đề lớn. Thứ nhất, chất lượng đào tạo còn hạn chế do thiếu kiểm soát đối với các đơn vị tổ chức khóa học.
Thứ hai, việc chưa tổ chức thi sát hạch đại trà khiến hàng chục nghìn người hành nghề không đúng luật. Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động môi giới vẫn còn buông lỏng, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý thị trường minh bạch, hiệu quả.
Ông Đính nhấn mạnh: "Việc chậm triển khai các quy định mới đã vô hình trung cản trở quá trình chuyên nghiệp hóa lực lượng môi giới bất động sản, đồng thời tiềm ẩn rủi ro pháp lý trong giao dịch, từ đó tác động tiêu cực đến sự phát triển lành mạnh của thị trường."
Hiện nay, chỉ Bộ Xây dựng có thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề môi giới. Để tháo gỡ “nút thắt” này, các chuyên gia đề xuất Bộ cần sớm ban hành hướng dẫn chi tiết, giúp UBND các tỉnh, thành phố có căn cứ pháp lý rõ ràng để tổ chức kỳ thi sát hạch đúng quy định.
Bên cạnh đó, cần xem xét mở rộng quyền phối hợp tổ chức kỳ thi cho các cơ sở đào tạo đủ điều kiện; đồng thời, khẩn trương xây dựng hệ thống thi trực tuyến hoặc liên tỉnh nhằm giảm tải cho các địa phương và đảm bảo công khai, minh bạch.
Việc thiết lập một cơ chế phối hợp liên ngành, linh hoạt và đồng bộ giữa Bộ Xây dựng, địa phương và các đơn vị đào tạo là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu chuẩn hóa lực lượng môi giới bất động sản – một yếu tố then chốt để xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, chuyên nghiệp và phát triển bền vững trong thời gian tới.
Quang Anh