Tại văn bản số 1297/VPCP-CN, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính giao Bộ Tài chính nghiên cứu kiến nghị của Bộ Xây dựng về việc giảm thuế xuất khẩu đối với mặt hàng clanhke xi măng.
Trước đó, Bộ Xây dựng có Văn bản số 351/BXD-VLXD ngày 21/1/2025 gửi Thủ tướng Chính phủ về việc thông tin báo nêu về nội dung "các nhà máy xi măng thua lỗ, có nguy cơ dừng sản xuất".
Theo Báo cáo của Bộ Xây dựng, hiện nay, tổng số dây chuyền sản xuất xi măng đã đầu tư trên toàn quốc là 92 dây chuyền, với tổng công suất 122,34 triệu tấn/năm. Năm 2024, tổng sản lượng xi măng, clanhke tiêu thụ khoảng 95 triệu tấn, tăng khoảng 1% so với năm 2023; trong đó, xi măng tiêu thụ trong nước khoảng 65,3 triệu tấn, tăng khoảng 3% so với năm 2023; xuất khẩu đạt khoảng 29,7 triệu tấn, giảm khoảng 5% về khối lượng so với cùng kỳ năm 2023, giá trị xuất khẩu ước đạt 1,136 tỷ USD, giảm 14,2% về giá trị so với năm 2023.
Hiện nay, các dây chuyền sản xuất xi măng chỉ hoạt động trung bình khoảng 77% tổng công suất thiết kế. Có 34 dây chuyền phải dừng hoạt động sản xuất từ 1 đến 6 tháng, trong đó một số dây chuyền phải dừng cả năm, nhiều doanh nghiệp sản xuất xi măng thua lỗ...
Về việc này, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính giao các Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục thực hiện theo đúng Chỉ thị số 28/CT-TTg ngày 26/8/2024 về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ xi măng, sắt thép và vật liệu xây dựng.
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu kiến nghị của Bộ Xây dựng về việc giảm thuế xuất khẩu đối với mặt hàng clanhke xi măng; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/02/2025.
Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Hà Nam rà soát Quy hoạch thăm dò khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định 1626/QĐ-TTg ngày 15/12/2023 và Quy hoạch tỉnh Hà Nam tại Quyết định số 1686/QĐ-TTg ngày 26/12/2023 để thống nhất xử lý các vấn đề giao thoa, chồng lấn giữa các quy hoạch; đề xuất, báo cáo Thủ tướng Chính phủ những vấn đề vượt thẩm quyền.
Thị trường xi măng đang đối mặt nhiều thách thức
Theo Bộ Xây dựng, nguồn cung xi măng toàn quốc năm 2024 đạt khoảng 122 triệu tấn, trong khi nhu cầu tiêu thụ trong nước chỉ đạt khoảng 60 triệu tấn, xuất khẩu giảm so với năm trước, dẫn đến dư thừa nguồn cung và cạnh tranh gay gắt, giá bán giảm... Bộ Xây dựng tính toán, nhu cầu tiêu thụ xi măng toàn ngành năm 2025 khoảng 95-100 triệu tấn, tăng 2-3% so với năm 2024. Trong đó, tiêu thụ nội địa 60-65 triệu tấn, xuất khẩu 30-35 triệu tấn.
Như vậy, vấn đề lớn nhất của ngành xi măng lúc này là mất cân đối lớn giữa cầu và cung. Lo ngại năng lực sản xuất xi măng dư thừa, trong khi nguồn cung đã vượt cầu vài chục triệu tấn, trong năm qua. Theo đánh giá của các doanh nghiệp sản xuất xi măng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, việc tiêu thụ gặp khó khăn còn do những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, đặc biệt là cuộc xung đột Nga-Ukraine và khủng hoảng bất động sản tại Trung Quốc, đã tạo ra áp lực lớn lên ngành xi măng Việt Nam.
Ngoài những yếu tố trên, giá nguyên liệu đầu vào tăng cao như điện, than, nguyên liệu sản xuất duy trì ở mức cao khiến chi phí sản xuất ngày càng tăng mạnh. Thị trường bất động sản trầm lắng, các dự án xây dựng từ nguồn đầu tư công chậm giải ngân, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ của xi măng trong nước. Thị trường xuất khẩu xi măng giảm mạnh, cùng với việc thuế suất xuất khẩu clinker tăng từ 5% lên 10%, tạo áp lực lớn về giá bán và sản lượng tiêu thụ.
Để gỡ khó cho các doanh nghiệp sản xuất xi măng, Hiệp hội Xi măng Việt Nam kiến nghị Thủ tướng và các bộ, ngành có giải pháp tăng tiêu thụ nội địa xi măng. Đồng thời, kiến nghị sửa đổi Nghị định 26/2023/NĐ-CP về việc áp dụng mức thuế suất thuế xuất khẩu clinker xi măng là 0%.
Năm 2025, các doanh nghiệp kỳ vọng vào việc thúc đẩy các dự án đầu tư công vào kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông, nhà ở, dự án đường cao tốc, sân bay... Ngoài ra, xu hướng xây dựng công trình xanh và phát triển năng lượng tái tạo sẽ là yếu tố hỗ trợ tiêu thụ xi măng để có tăng trưởng.
Trung Anh