Đã đến lúc nghệ sĩ và người nổi tiếng cần nhìn nhận lại: quảng cáo không chỉ là hợp đồng thương mại - mà là một cam kết đạo đức với xã hội. Và một khi đã là người của công chúng, thì không thể sống ngoài trách nhiệm với công chúng.
Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, nghệ sĩ và người nổi tiếng không chỉ là những người làm nghệ thuật, mà còn trở thành những “người dẫn dắt xu hướng” với ảnh hưởng sâu rộng đến nhận thức và hành vi tiêu dùng của hàng triệu người theo dõi. Uy tín của họ trở thành công cụ mạnh mẽ trong hoạt động quảng bá sản phẩm. Nhưng cũng chính từ đây, đã xuất hiện "những lằn ranh nguy hiểm giữa quảng cáo và tiếp tay cho lừa đảo".
Những vụ việc gần đây - từ hot TikToker, hoa hậu đến MC nổi tiếng - quảng cáo thực phẩm chức năng, thuốc giảm cân, kẹo tăng chiều cao không đúng sự thật đã gây bức xúc trong dư luận. Đáng nói, nhiều trong số các sản phẩm này chưa được kiểm chứng khoa học, thậm chí bị cơ quan chức năng kết luận là có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng.
Điều khiến dư luận phẫn nộ không chỉ là thông tin sai lệch, mà còn là niềm tin bị phản bội. Công chúng không tin vào sản phẩm - họ tin vào người giới thiệu sản phẩm. Niềm tin ấy không đến từ những đoạn quảng cáo bắt mắt, mà từ hình ảnh nghệ sĩ gắn liền với đạo đức, tri thức và sự tử tế. Khi người nổi tiếng lên tiếng, công chúng mặc nhiên tin rằng đó là sự thật - và chính sự tin tưởng đó đã bị lợi dụng để phục vụ lợi ích cá nhân.
Theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP, hành vi quảng cáo sai sự thật có thể bị phạt từ 60 đến 80 triệu đồng đối với cá nhân, và từ 80 đến 100 triệu đồng đối với tổ chức. Tuy nhiên, mức phạt này chưa tương xứng với thu nhập từ các hợp đồng quảng cáo - có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi chiến dịch.
Trước thực trạng đó, ngày 17/5/2025, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu, đề xuất bổ sung chế tài xử lý hành vi quảng cáo sai sự thật - trong đó đặc biệt lưu ý trường hợp nghệ sĩ và người nổi tiếng sử dụng danh tiếng cá nhân để tiếp thị sản phẩm không đúng bản chất, đặc biệt là trên môi trường mạng.
Triển khai yêu cầu này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có chỉ đạo gửi các đơn vị trực thuộc, yêu cầu đề xuất bổ sung chế tài và tăng mức xử phạt hành chính đối với nghệ sĩ quảng cáo sai sự thật. Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đã giao nhiệm vụ cụ thể cho Vụ Pháp chế cùng các đơn vị như Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Cục Điện ảnh, Cục Bản quyền Tác giả, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Cục Báo chí, Cục Xuất bản, Vụ Văn hóa cơ sở, Vụ Gia đình, Vụ Thư viện...
Việc xây dựng và đề xuất chế tài mới sẽ tập trung vào các hành vi vi phạm trên mạng xã hội - nơi hoạt động quảng cáo diễn ra sôi động nhưng thiếu kiểm soát. Đồng thời, Bộ cũng chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm minh các vi phạm trong hoạt động quảng cáo, nhất là đối với những cá nhân có sức ảnh hưởng lớn.
Nhiều chuyên gia cũng đề xuất các hướng xử lý mạnh tay hơn, như:
Ảnh minh họa
Tăng mức phạt tối đa lên 500 triệu đồng với cá nhân, 1 tỷ đồng với tổ chức.
Tịch thu toàn bộ thu nhập từ hợp đồng quảng cáo sai sự thật.
Cấm nghệ sĩ vi phạm tham gia quảng cáo trong 6-24 tháng, buộc công khai xin lỗi.
Bổ sung nghĩa vụ kiểm chứng thông tin trước khi quảng bá sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào lời doanh nghiệp.
Cần khẳng định: nghệ sĩ có quyền kiếm thu nhập từ quảng cáo, nhưng không có quyền đánh đổi lòng tin công chúng để thu lợi cá nhân, nhất là khi sản phẩm liên quan đến sức khỏe.
Danh tiếng là tài sản được công chúng trao tặng, nhưng nếu dùng danh tiếng ấy để truyền bá thông tin sai lệch, nghệ sĩ không chỉ làm tổn hại hình ảnh cá nhân mà còn gián tiếp gây hại cho xã hội. Trong một xã hội văn minh, sự nổi tiếng không thể là đặc quyền miễn trừ trách nhiệm. Trái lại, càng nổi tiếng, càng cần gắn liền với chuẩn mực đạo đức cao hơn.
Niềm tin công chúng là thứ xây bằng thời gian, nhưng có thể sụp đổ chỉ sau một đoạn video quảng cáo sai sự thật. Khi niềm tin mất đi, thì dù nghệ sĩ có tài năng hay danh tiếng đến đâu, cũng khó lấy lại được vị trí trong lòng khán giả.
Đã đến lúc nghệ sĩ và người nổi tiếng cần nhìn nhận lại: quảng cáo không chỉ là hợp đồng thương mại - mà là một cam kết đạo đức với xã hội. Và một khi đã là người của công chúng, thì không thể sống ngoài trách nhiệm với công chúng.
Đình Sáng