Thị trường hàng hoá tiêu dùng trong nước đang duy trì đà tăng trưởng ổn định, trong khi xu hướng “hàng hoá xanh” ngày càng trở nên rõ nét. Người tiêu dùng quan tâm hơn đến các sản phẩm thân thiện với môi trường, tạo động lực mới cho doanh nghiệp Việt Nam đổi mới và phát triển bền vững.
Thị trường bán lẻ và tiêu dùng trong nước tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Tính chung chín tháng năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục tăng khá, đạt mức 9,5% so với cùng kỳ năm trước; nếu loại trừ yếu tố giá thì tăng 7,2%. Những con số này cho thấy sức mua nội địa đang phục hồi vững chắc, trở thành điểm sáng trong bức tranh kinh tế chung.
Du lịch cũng sôi động trở lại, với hơn 15,4 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam, tăng mạnh so với cùng kỳ. Doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống và lữ hành đều tăng ở mức hai chữ số, trong khi chính sách giảm thuế giá trị gia tăng xuống 8% tiếp tục phát huy tác dụng, kích cầu tiêu dùng và lan tỏa tích cực sang hoạt động sản xuất hàng hoá trong nước.
Sức mua được duy trì ổn định dù chi phí đầu vào còn cao, cho thấy thu nhập và chi tiêu của người dân đang phục hồi, đặc biệt ở các lĩnh vực dịch vụ như du lịch, ăn uống và giải trí. Cùng với đó, cơ cấu tiêu dùng cũng đang có sự chuyển dịch rõ nét: người Việt Nam không còn chỉ quan tâm đến giá rẻ mà ngày càng coi trọng chất lượng, độ an toàn và nguồn gốc sản phẩm. Xu hướng này mở ra dư địa lớn cho các phân khúc hàng hoá cao cấp và sản phẩm thân thiện với môi trường, làm nền tảng cho sự phát triển của thị trường hàng hoá xanh.
Nhu cầu “hàng hoá xanh”: nhận thức tăng nhưng hành vi còn khoảng cách
Nhận thức về môi trường và sức khoẻ đang trở thành yếu tố quan trọng trong hành vi tiêu dùng. Theo Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, nhu cầu đối với các sản phẩm xanh tại Việt Nam tăng trưởng trung bình khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2023. Các mặt hàng được ưa chuộng gồm thực phẩm hữu cơ, sản phẩm tẩy rửa sinh học, bao bì phân huỷ sinh học và thiết bị tiết kiệm năng lượng.
Theo khảo sát của NielsenIQ và Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam, khoảng 72% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Con số này phản ánh rõ rệt nhận thức và mức độ quan tâm của người dân đối với bảo vệ môi trường và tiêu dùng bền vững.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa nhận thức và hành vi tiêu dùng xanh. Tỷ lệ người thực sự thường xuyên mua sản phẩm xanh còn khiêm tốn - chỉ khoảng 12-18% người tiêu dùng tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh có thói quen lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường trong giỏ hàng hằng ngày.
Sản phẩm thân thiện với môi trường, bao bì tái chế và thực phẩm hữu cơ ngày càng được người tiêu dùng Việt Nam lựa chọn nhiều hơn. (Ảnh: Internet)
Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính nằm ở giá thành sản phẩm xanh còn cao, thiếu tiêu chuẩn và nhãn mác rõ ràng, cùng với tình trạng “greenwashing” (tuyên bố xanh sai sự thật) khiến một bộ phận người tiêu dùng mất niềm tin. Ngoài ra, sự hạn chế trong truyền thông và chính sách khuyến khích cũng khiến thị trường này phát triển chưa tương xứng với tiềm năng.
Do đó, để thúc đẩy tiêu dùng xanh thực chất, cần có chính sách đồng bộ, hệ thống chứng nhận minh bạch và truyền thông định hướng nhằm chuyển đổi hành vi mua sắm từ nhận thức sang hành động cụ thể.
Người tiêu dùng – động lực xanh cho hàng Việt
Khi người tiêu dùng ngày càng coi trọng yếu tố môi trường và sức khỏe, họ đang trở thành “người dẫn đường” cho quá trình xanh hoá sản xuất. Mỗi lựa chọn mua sắm, dù là sản phẩm hữu cơ, túi vải thay túi ni-lông hay hàng hóa có bao bì tái chế, đều gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ đến thị trường về nhu cầu tiêu dùng bền vững.
Theo bạn Vũ Thùy Linh (20 tuổi, phường Thanh Xuân, Hà Nội), thói quen tiêu dùng xanh bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ mỗi ngày. “Trước đây mình ít quan tâm đến bao bì hay nhãn mác sản phẩm, nhưng giờ mình ưu tiên hàng có nguồn gốc rõ ràng, bao bì tái chế hoặc thân thiện môi trường. Dù giá có thể cao hơn một chút, nhưng mình thấy xứng đáng vì vừa tốt cho sức khỏe, vừa góp phần bảo vệ môi trường,” Linh chia sẻ.
Doanh nghiệp Việt Nam vì vậy không chỉ cần “xanh” trong sản xuất mà còn phải “xanh” trong cách tiếp cận khách hàng, từ minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc đến cam kết chất lượng thật. Khi người tiêu dùng cảm thấy được tôn trọng và tin tưởng, họ sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình phát triển bền vững.
Để hành vi tiêu dùng xanh trở nên phổ biến hơn, cần nhiều hơn nữa các chương trình hướng dẫn, truyền thông và khuyến khích cộng đồng. Các chính sách hỗ trợ giá cho sản phẩm xanh, ưu đãi khi tái sử dụng bao bì hoặc các chiến dịch “người tiêu dùng xanh” nên được nhân rộng, giúp người dân dễ dàng lựa chọn và thực hành tiêu dùng bền vững trong đời sống hàng ngày.
Xây dựng “văn hóa tiêu dùng xanh” không chỉ là nhiệm vụ của doanh nghiệp hay Nhà nước, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó mỗi người tiêu dùng đóng vai trò trung tâm, góp phần định hình tương lai của thị trường hàng hóa Việt Nam.
Khi người tiêu dùng thay đổi thói quen, doanh nghiệp thay đổi cách sản xuất, và chính sách thay đổi cách hỗ trợ, đó sẽ là lúc “hàng Việt xanh” trở thành lựa chọn tự nhiên trong mỗi giỏ hàng của người dân Việt Nam.
Mai Chi