Vừa qua, ông Trần Anh Tuấn - Giám đốc năng lượng tái tạo - Công ty CP Tập đoàn Điện Quang đã trình bày tham luận với chủ đề: “Kinh tế xanh - Chìa khóa cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập quốc tế” tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam lần thứ IV (2025 - 2030).
Áp lực từ biến đổi khí hậu và động lực chuyển đổi xanh
Khi biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt và áp lực hội nhập quốc tế gia tăng, “kinh tế xanh” không còn là xu hướng, mà đã trở thành điều kiện sống còn để doanh nghiệp Việt Nam tồn tại và phát triển.
Thực tế cho thấy, tác động của biến đổi khí hậu đang trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mọi nền kinh tế và Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Trước thực tế này, Chính phủ Việt Nam buộc phải thay đổi mô hình tăng trưởng, hướng đến phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
Kinh tế xanh là một xu thế tất yếu để vừa phát triển bền vững, vừa tạo lợi thế cạnh tranh toàn cầu.
Bên cạnh đó, sự cạn kiệt của các nguồn năng lượng truyền thống cùng với cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu giai đoạn 2022-2023 đã cho thấy rủi ro lớn của việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Từ đó, hàng loạt tập đoàn đa quốc gia ở Mỹ, Nhật Bản và châu Âu đã chủ động xây dựng chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo, đồng thời yêu cầu các nhà cung ứng ở châu Á đạt chứng chỉ ESG và sử dụng năng lượng xanh trong sản xuất.
Ở Việt Nam, tại Hội nghị COP 26, Chính phủ đã cam kết mạnh mẽ đạt Netzero vào năm 2050 và đặt mục tiêu 47% năng lượng tái tạo trong cơ cấu vào năm 2030. Đồng thời, từ năm 2026, 100% doanh nghiệp lớn sẽ phải công bố báo cáo ESG - Môi trường (Environmental), Xã hội (Social) và Quản trị (Governance). Theo tính toán, chuyển đổi xanh có thể giúp Việt Nam tiết kiệm 11 tỷ USD mỗi năm và tạo thêm 300.000 việc làm mới.
Theo đại diện Điện Quang, “kinh tế xanh” có thể được hiểu là mô hình phát triển bền vững, trong đó doanh nghiệp cân bằng giữa ba yếu tố: tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và tối ưu sử dụng tài nguyên, năng lượng.
Khi triển khai mô hình này, doanh nghiệp không chỉ cắt giảm được 20-30% chi phí vận hành, mà còn có cơ hội tiếp cận nguồn vốn đầu tư xanh từ các quỹ quốc tế. Đồng thời, doanh nghiệp nâng cao được hình ảnh thương hiệu và uy tín trong mắt người tiêu dùng - đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ và các đối tác quốc tế yêu cầu tiêu chuẩn ESG.
Thực tế, các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh thành công cũng mở ra cơ hội lớn hơn trong việc xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường có tiêu chuẩn cao như châu Âu và Mỹ, nơi mà quy định về phát thải, nguồn gốc sản phẩm hay năng lượng sử dụng đang ngày càng khắt khe.
Điện Quang - “xanh hóa” hoạt động sản xuất và kinh doanh
Trình bày tại Đại hội, đại diện Công ty CP Tập đoàn Điện Quang cho biết, công ty đã lựa chọn lộ trình phát triển theo ba hướng chính: sản phẩm tuần hoàn, tối ưu năng lượng và đầu tư năng lượng tái tạo.
Thứ nhất, Điện Quang phát triển sản phẩm dựa trên nguyên vật liệu bền vững. Hiện nay, 90% linh kiện trong các sản phẩm đèn LED của công ty có thể tái chế, giúp giảm hơn 3.000 tấn CO₂ mỗi năm.
Thứ hai, công ty đã xây dựng hệ thống quản lý năng lượng IMS Cloud, áp dụng cho các kho bãi và siêu thị, giúp doanh nghiệp đối tác giảm tới 40% lượng điện tiêu thụ. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc số hóa và tối ưu hóa năng lượng tại các điểm bán lẻ.
Thứ ba, Điện Quang đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực năng lượng mặt trời. Năm 2024, công ty đã triển khai các dự án năng lượng xanh với tổng công suất khoảng 50 MW, trong đó mỗi MW giúp tiết kiệm trung bình 2 tỷ đồng/năm cho đối tác.
Ông Trần Anh Tuấn - Giám đốc năng lượng tái tạo - Công ty CP Tập đoàn Điện Quang.
Hiện các giải pháp của Điện Quang đang được ứng dụng tại hơn 400 điểm bán lẻ trên toàn quốc, với tổng công suất khoảng 60 MW. Nhờ đó, các doanh nghiệp bán lẻ có thể tiết kiệm đến 18 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời giảm phát thải 7.200 tấn CO₂ ra môi trường.
Một dự án tiêu biểu khác là hệ thống điện mặt trời công suất 8,5 MW được Điện Quang triển khai cho một nhà máy thép tại Nghệ An. Công trình này đã giúp nhà máy đạt chứng chỉ ESG Factory theo tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu, mở rộng cơ hội xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu cao về tiêu chuẩn môi trường.
Những nỗ lực này cho thấy Điện Quang không chỉ theo đuổi mục tiêu tiết kiệm năng lượng, mà còn chủ động đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia, đồng thời giúp các doanh nghiệp đối tác gia tăng năng lực cạnh tranh trong thời đại mới.
Doanh nghiệp Việt cần gì để “xanh hóa” thành công?
Dù lợi ích đã rõ ràng, nhưng theo thống kê, hiện vẫn có tới 60% doanh nghiệp Việt Nam chưa xây dựng được chiến lược chuyển đổi xanh cụ thể. Trong khi đó, 70% các nhà cung ứng chưa đạt chuẩn ESG - điều này gây khó khăn cho việc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tại tham luận, ông Trần Anh Tuấn đã nêu rõ ba rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp Việt đang gặp phải bao gồm:
Trước hết là rào cản về vốn. Việc đầu tư vào công nghệ xanh, sử dụng năng lượng tái tạo hay triển khai hệ thống đo lường, giám sát và báo cáo theo tiêu chí ESG đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp bán lẻ nội địa vẫn đang tập trung duy trì hoạt động kinh doanh và mở rộng hệ thống, nên khó dành ngân sách riêng cho các dự án chuyển đổi xanh vốn có thời gian hoàn vốn dài.
Thứ hai, là rào cản về kiến thức và năng lực chuyên môn. ESG vẫn là một khái niệm mới đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực bán lẻ, chưa quen với việc đánh giá tác động môi trường, xã hội và quản trị theo chuẩn quốc tế. Thiếu công cụ, thiếu nhân sự am hiểu và thiếu hướng dẫn cụ thể khiến nhiều doanh nghiệp dù có ý chí chuyển đổi cũng gặp khó khi bắt đầu.
Cuối cùng là rào cản về đối tác. Việc tìm kiếm đơn vị tư vấn và triển khai có uy tín, đủ năng lực để xây dựng hệ thống ESG toàn diện hiện vẫn là thách thức. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không biết nên bắt đầu từ đâu, chọn tiêu chuẩn nào, hợp tác với ai để vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý, vừa đảm bảo hiệu quả thực tế.
Từ kinh nghiệm của mình, Điện Quang đề xuất một lộ trình 5 bước cho doanh nghiệp muốn bắt đầu hành trình xanh hóa: Trước tiên, cần đánh giá và đo lường mức tiêu thụ năng lượng, lượng phát thải hiện tại. Tiếp theo, xác định và thiết lập mục tiêu giảm phát thải trong 3-5 năm tới. Sau đó, triển khai các giải pháp thực tế như chiếu sáng thông minh, hệ thống quản lý năng lượng IMS Cloud hoặc điện mặt trời. Kế tiếp, tích hợp tiêu chí ESG vào chiến lược kinh doanh và văn hóa quản trị nội bộ. Cuối cùng, hợp tác với các đối tác uy tín, có kinh nghiệm trong lĩnh vực chuyển đổi xanh để bảo đảm hiệu quả và tính bền vững lâu dài.
Trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn khủng hoảng năng lượng và khủng hoảng khí hậu song hành, chuyển đổi xanh chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt Nam đứng vững và phát triển bền vững.
“Kinh tế xanh không chỉ giúp doanh nghiệp gia tăng năng lực cạnh tranh, mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, đây chính là thời điểm thuận lợi để hàng hóa và doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định vị thế bằng những giá trị bền vững.”, đại diện Điện Quang nhấn mạnh.
Mai Lan