Tại Hà Nội, nhiều người trẻ thu nhập trung bình rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan: không đủ tiền mua căn hộ thương mại giá 70–80 triệu đồng/m², nhưng cũng không đủ điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội.
Khi giấc mộng an cư hóa ác mộng tài chính
Trước đây, anh Minh Hùng (25 tuổi, nhân viên một công ty công nghệ) và vợ sống khá thoải mái trong căn hộ studio thuê 30m² tại quận Cầu Giấy, Hà Nội.
Tuy nhiên, từ khi con trai đầu lòng chào đời, không gian sống trở nên chật chội, khiến họ buộc phải tính đến chuyện mua nhà một nơi “an cư đúng nghĩa”. Suốt 3 tháng nay, hai vợ chồng cặm cụi tính toán, khảo sát giá nhà và tìm hiểu các gói vay ngân hàng. Nhưng càng tìm hiểu, giấc mơ an cư của họ lại càng trở nên xa vời.
Dạo quanh các dự án bất động sản, anh Hùng choáng váng khi thấy mức giá căn hộ mới tại Hà Nội đều dao động từ 70–80 triệu đồng/m². Dù chấp nhận làm việc xa trung tâm, tìm đến các khu vực như Gia Lâm hay Thanh Trì nơi có giá mềm hơn, khoảng 60 triệu đồng/m² thì một căn hộ 49m² (1 phòng ngủ + 1) vẫn ngốn hơn 3 tỷ đồng. Nếu vay 2,5 tỷ đồng trong 35 năm với lãi suất 8%/năm, số tiền gốc và lãi phải trả hàng tháng trong 16 năm đầu rơi vào khoảng 15–23 triệu đồng.
“Tổng thu nhập của vợ chồng tôi là 40 triệu đồng/tháng. Trừ chi phí sinh hoạt, chỉ còn dư tầm 14 triệu. Khoản đó còn chưa đủ trả ngân hàng, chưa kể còn phải tính đến lúc ốm đau, con cái đi học, hay khi vợ nghỉ thai sản. Nếu mua nhà lúc này, chúng tôi buộc phải sống như ‘tăng ni’ trong ít nhất 10 năm tới,” anh Hùng chia sẻ.
Với nhiều người trẻ, giấc mộng an cư đã trở thành ác mộng tài chính.
Không riêng gì anh Hùng, câu chuyện tương tự cũng xảy ra với chị Vũ Hải An (31 tuổi), nhân viên ngành tài chính. Dù đã dành dụm được gần 800 triệu đồng sau 6 năm đi làm, chị vẫn phải trì hoãn kế hoạch mua nhà.
"Tôi từng nhắm một căn hộ 2 phòng ngủ ở Hà Đông, giá 2,7 tỷ đồng. Nhưng tính ra nếu vay ngân hàng thì gần như toàn bộ thu nhập sẽ dồn vào trả nợ. Tôi sợ lãi suất thả nổi sẽ đội lên, nên đành tiếp tục thuê nhà", chị An nói.
Với nhiều người trẻ, hy vọng vào các dự án nhà ở xã hội cũng dần mờ nhạt. Theo quy định hiện hành, để mua được nhà ở xã hội, người độc thân phải có thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng, vợ chồng thì dưới 30 triệu, một mức sàn mà nhiều người trẻ thành thị đã vượt qua, nhưng lại vẫn chưa đủ để với tới nhà thương mại.
“Lương 18 triệu mà bị loại khỏi diện mua nhà xã hội, còn nhà thương mại thì đắt gấp 10 lần thu nhập hàng năm, chúng tôi biết tìm đâu ra một chốn về?”, anh Nguyễn Duy Tùng (28 tuổi, kỹ sư xây dựng) bày tỏ.
Khảo sát của Batdongsan.com.vn cho thấy, 62% người thuê nhà hiện nay thuộc độ tuổi dưới 35. Điều đáng chú ý là ngay cả nhóm có thu nhập 21–40 triệu đồng/tháng cũng vẫn lựa chọn đi thuê, chấp nhận ở tạm để tiết kiệm và "né nợ".
Chuyên gia tài chính Nguyễn Thị Lệ Chi cho rằng: “Vấn đề nằm ở khoảng trống chính sách cho nhóm người trẻ có thu nhập trung bình khá. Họ không nghèo đến mức được trợ cấp, cũng không giàu đến mức vay nợ dài hạn. Họ bị kẹt giữa hai dòng nước.”
Trong khi giấc mơ sở hữu nhà ở của người trẻ ngày càng xa vời, nhiều người phải lựa chọn sống chậm lại không mua nhà, không sinh thêm con, hoặc không dám thay đổi công việc chỉ để không rơi vào vòng xoáy nợ nần. Giấc mộng an cư, với họ, không còn là điểm tựa, mà đã biến thành áp lực kéo dài vô thời hạn.
Nguồn cung mới vẫn nằm ngoài tầm với của đa số người dân
Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, khoảng cách giữa thu nhập thực tế và giá nhà đang ngày một giãn rộng, khiến giấc mơ an cư của tầng lớp thu nhập trung bình trở nên ngày càng xa vời.
Theo phân tích của ông Đính, hiện nay giá trung bình của các căn hộ mở bán mới tại Hà Nội đã chạm ngưỡng 70 triệu đồng/m². Nếu áp dụng nguyên tắc tài chính cá nhân số tiền trả góp mỗi tháng không vượt quá 40% thu nhập thì để đủ khả năng mua một căn hộ có diện tích 70 m² tại các quận nội thành như Hai Bà Trưng, Đống Đa, Tây Hồ, người mua cần có thu nhập tối thiểu khoảng 83 triệu đồng/tháng.
Với những khu vực xa trung tâm như Hà Đông, Long Biên hay Bắc Từ Liêm, giá nhà “mềm” hơn, nhưng người mua vẫn cần thu nhập ổn định ở mức 40 - 60 triệu đồng/tháng để gánh khoản vay mua nhà.
Khi đối chiếu với thực tế thị trường lao động, bức tranh càng trở nên chênh lệch. Theo khảo sát từ TopCV, ngay cả trưởng phòng ngành ngân hàng – vốn được xem là nhóm ngành có thu nhập cao cũng chỉ nhận lương bình quân khoảng 39 triệu đồng/tháng.
Người trẻ kẹt giữa giấc mơ và thực tế mua nhà.
Trong khi đó, các vị trí quản lý cấp trung trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng hay logistics chỉ dao động ở mức 25 - 30 triệu đồng/tháng. Như vậy, ngay cả những nhân sự cấp cao trong nhiều ngành nghề trọng yếu cũng khó có khả năng mua căn hộ sơ cấp tại các thành phố lớn nếu không có sẵn tích lũy hoặc hỗ trợ tài chính từ gia đình.
Cũng theo VARS, nguồn cung căn hộ mới hiện nay chủ yếu nhắm vào nhóm người thu nhập cao hoặc nhà đầu tư, thay vì số đông người mua ở thực. Điều này khiến hàng triệu người lao động rơi vào “khoảng trống” chính sách về nhà ở. Đại diện một startup công nghệ bất động sản - Công ty HouseNow, chia sẻ tư rằng phần lớn gia đình thu nhập trung bình – khá hiện đang tiếp cận với mức giá căn hộ tiệm cận ngưỡng chịu đựng tài chính. Nếu không có chính sách giãn tiến độ thanh toán hoặc gói vay lãi suất ưu đãi dài hạn, giấc mơ mua nhà vẫn nằm ngoài tầm tay nhiều người.
Trong bối cảnh đó, xu hướng thuê nhà để “né” áp lực vay mua đang ngày càng phổ biến, nhất là ở nhóm dưới 35 tuổi. Tuy nhiên, đại diện HouseNow cũng lưu ý rằng, nếu mục tiêu thuê nhà là để tích lũy, chuẩn bị khoản thanh toán ban đầu tốt hơn, thì đó là chiến lược hợp lý. Nhưng nếu chỉ vì kỳ vọng thị trường “bắt đáy”, chờ giá giảm sâu mới xuống tiền, thì đây là một lựa chọn mạo hiểm.
“Thị trường căn hộ tại Hà Nội hay TP.HCM rất hiếm khi điều chỉnh giảm sâu trên diện rộng. Ngay cả giai đoạn trầm lắng năm 2023, giá cũng chỉ chững lại, chứ không hề giảm mạnh. Trong khi đó, chi phí đầu vào như giá đất, lãi vay, vật liệu xây dựng… vẫn tiếp tục leo thang”, đại diện HouseNow nhận định.
Quang Anh