Tín dụng tăng mạnh có thể là dấu hiệu tích cực, góp phần kích thích tăng trưởng kinh tế, song cũng tiềm ẩn rủi ro về lạm phát, nợ xấu và bất ổn tài chính nếu dòng vốn không được phân bổ đúng hướng, không chảy vào các hoạt động sản xuất – kinh doanh thực chất.
Cảnh báo rủi ro song hành cùng đà phục hồi thị trường
Tính đến cuối tháng 9, tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế đạt mức 13,37% so với đầu năm. Dự kiến cả năm 2025, tín dụng có thể tăng tới 19 - 20%, mức cao nhất trong vòng 15 năm qua.
Ngân hàng Nhà nước khẳng định đang thường xuyên rà soát, điều hành để vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa kiểm soát lạm phát, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng thận trọng với các khoản vay thuộc lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro nhằm hạn chế phát sinh nợ xấu.
Căn cứ mục tiêu tăng trưởng kinh tế và diễn biến các chỉ số vĩ mô, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2025 ở mức 16%. Tuy nhiên, đến ngày 29/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt 17,41 triệu tỷ đồng, tăng 13,4% so với cuối năm 2024 – con số cho thấy tốc độ giải ngân vốn đang rất mạnh.
Theo thống kê, tính đến hết tháng 8, khoảng 78% tổng dư nợ tín dụng được phân bổ cho hoạt động sản xuất và kinh doanh, phần còn lại chủ yếu phục vụ tiêu dùng. Trong đó, nhóm thương mại và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất, gần 70% tổng vốn vay; tiếp theo là công nghiệp và xây dựng với gần 24%; còn nông, lâm, ngư nghiệp chiếm khoảng 6,23%.
Lãnh đạo NHNN cho rằng với tốc độ giải ngân hiện nay và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp, tăng trưởng tín dụng cả năm hoàn toàn có thể đạt từ 19 - 20%. Đây là mức tăng trưởng rất cao nếu so với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Tuy nhiên, việc tín dụng tăng mạnh cũng làm dấy lên lo ngại rằng dòng tiền có thể đang chảy vào những lĩnh vực rủi ro như bất động sản đầu cơ, chứng khoán hoặc chịu ảnh hưởng của sở hữu chéo, gây hệ lụy cho thị trường tài chính.
Số liệu của NHNN cho thấy, tính đến cuối tháng 8, khoảng 4 triệu tỷ đồng tín dụng đang “chảy” vào bất động sản, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. NHNN nhận định mức tăng này là “phù hợp” với bối cảnh Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách tháo gỡ khó khăn cho thị trường nhà đất.
Thực tế, hàng loạt dự án từng bị đình trệ trong giai đoạn trước nay đã được khởi động trở lại, kéo theo nhu cầu vốn gia tăng. Cùng với đó, các chính sách pháp lý, cơ chế hỗ trợ và gói tín dụng đặc thù đã giúp doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn cung dự án. Những động thái này góp phần cải thiện niềm tin của thị trường và tạo nền tảng cho sự phục hồi rõ nét hơn trong thời gian tới.
Lãnh đạo NHNN cho biết, từ năm 2026, khi nhiều dự án quy mô lớn được khởi công và tái khởi động mạnh mẽ, nhu cầu tín dụng bất động sản sẽ còn tiếp tục tăng. Đây có thể là giai đoạn bứt phá nếu các chính sách hỗ trợ được duy trì ổn định và giám sát chặt chẽ.
Dù vậy, việc tín dụng bất động sản tăng mạnh không phải là hiện tượng mới. Nền kinh tế đã từng chứng kiến những giai đoạn tương tự, khi tín dụng đổ mạnh vào địa ốc trong chu kỳ hồi phục. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng trong bối cảnh giá nhà đã ở mức quá cao so với thu nhập bình quân, dòng vốn hiện nay có thể không đến từ nhu cầu ở thực mà chủ yếu từ hoạt động đầu cơ.
PGS.TS Phạm Thế Anh (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định, phần lớn tín dụng bất động sản hiện nay đang phục vụ cho mục đích đầu tư và đầu cơ. Ông dẫn chứng, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2024 đạt khoảng 4.700 USD, tương đương 120 triệu đồng, trong khi giá một căn hộ một phòng ngủ tại Hà Nội đã lên tới khoảng 4 tỷ đồng, tức gấp 30 lần thu nhập trung bình một năm. Với chênh lệch quá lớn như vậy, nhu cầu vay mua nhà để ở thực gần như rất ít, đặc biệt ở phân khúc cao cấp. Thay vào đó, người mua chủ yếu sử dụng đòn bẩy tín dụng ngân hàng để đầu cơ.
Từ thực tế này, ông Thế Anh đánh giá chỉ đạo mới đây của Thủ tướng Chính phủ về việc kiểm soát chặt tín dụng, ngăn dòng tiền chảy vào đầu cơ bất động sản là hoàn toàn đúng hướng và kịp thời. Ông nhấn mạnh cần sớm kiềm chế xu hướng đầu cơ này trước khi tạo ra những hệ quả khó kiểm soát đối với nền kinh tế.
Tín dụng tăng mạnh có thể là dấu hiệu tích cực, góp phần kích thích tăng trưởng kinh tế, song cũng tiềm ẩn rủi ro về lạm phát, nợ xấu và bất ổn tài chính.
Hướng giải tỏa áp lực rủi ro trong tăng trưởng tín dụng
Bên cạnh những ý kiến đề xuất cần quản lý chặt dòng tiền chảy vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, không ít chuyên gia cảnh báo việc cung tiền tăng nhanh có thể tạo áp lực lạm phát trong trung và dài hạn.
Theo báo cáo chiến lược đầu tư tháng 9 của Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư SSI (SSI Research), tín dụng tăng 20,19% so với cùng kỳ đã góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song đồng thời làm gia tăng nguy cơ lạm phát.
Một chuyên gia kinh tế cho rằng đồng Việt Nam đang chịu áp lực mất giá khá rõ so với USD và nhiều đồng tiền khác. Trong bối cảnh nền sản xuất vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, việc tỷ giá tăng sẽ khiến chi phí đầu vào đội lên, gây bất lợi cho hàng hóa Việt Nam. “Khi áp lực giảm giá của đồng nội tệ vượt ngưỡng chịu đựng, nó sẽ lan sang mặt bằng giá cả, đẩy chi phí hàng hóa tăng và tạo áp lực lạm phát,” vị chuyên gia phân tích.
Tại buổi họp báo thường kỳ quý III, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ khẳng định Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn liên tục cung ứng vốn cho nền kinh tế, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý lạm phát. NHNN sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá sát diễn biến kinh tế để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát chặt lạm phát. Đồng thời, cơ quan này chỉ đạo các tổ chức tín dụng thận trọng với các khoản vay ở lĩnh vực rủi ro nhằm ngăn chặn nợ xấu phát sinh.
Trên thực tế, NHNN đã nhiều lần ban hành văn bản yêu cầu hệ thống ngân hàng đảm bảo tăng trưởng tín dụng theo hướng an toàn, hiệu quả, ưu tiên vốn cho sản xuất và kinh doanh. Trong chỉ đạo mới đây, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhấn mạnh rằng tín dụng phải được định hướng vào các lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp và các động lực tăng trưởng kinh tế, đồng thời kiểm soát chặt hoạt động cho vay ở các lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro.
Cùng với công tác điều hành, NHNN cũng từng bước củng cố nền tảng an toàn cho hệ thống thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý. Một điểm đáng chú ý là Thông tư 14/2025, có hiệu lực từ ngày 15/9, quy định các chuẩn mực an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Văn bản này hướng dẫn cụ thể phương pháp tính tài sản có rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn quốc tế và hệ thống xếp hạng nội bộ, đồng thời định hướng tín dụng ưu tiên cho khu vực sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông nghiệp, nhà ở xã hội, và hạn chế dòng vốn chảy vào lĩnh vực bất động sản đầu cơ.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, việc áp dụng Thông tư 14 sẽ giúp nâng cao năng lực quản trị rủi ro của các ngân hàng, qua đó điều tiết dòng tín dụng theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững hơn. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hệ thống ngân hàng đạt được mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao mà vẫn duy trì được sự ổn định và lành mạnh trong dài hạn.
Thanh Cao