Nhiều công chứng viên từ chối công chứng do không đủ trình độ ngoại ngữ

Ủy ban Pháp luật tán thành với quy định này của dự thảo Luật bởi thực tế nhiều công chứng viên từ chối thực hiện công chứng bản dịch do "không đủ trình độ về ngoại ngữ để chứng nhận tính chính xác, hợp pháp của văn bản". Tổ chức hành nghề công chứng cũng không xây dựng được đội ngũ cộng tác viên phiên dịch, gây ra sự "quá tải" về chứng nhận bản dịch tại Phòng Tư pháp một số địa phương.

Xác định lộ trình mở rộng phạm vi giao dịch được công chứng điện tử

Chiều 17/6, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 7, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Công chứng (sửa đổi). Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho biết, qua triển khai thi hành Luật Công chứng năm 2014, hoạt động công chứng có nhiều bước tiến mới.

Bên cạnh kết quả đã đạt được, thực tiễn triển khai thực hiện Luật Công chứng năm 2014 cũng đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập như thiếu các quy định thể hiện rõ mô hình công chứng nước ta là công chứng nội dung; việc xác định phạm vi công chứng chưa thực sự phù hợp; chất lượng đội ngũ công chứng viên chưa đồng đều, một bộ phận công chứng viên còn hạn chế về trình độ chuyên môn, tính chuyên nghiệp chưa cao, còn tình trạng vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức hành nghề...

Dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi) gồm 10 chương, 78 Điều, được xây dựng trên cơ sở giữ nguyên 9 điều, sửa đổi 61 điều, giảm bớt 12 điều và bổ sung 9 điều mới trong tổng số 81 điều của Luật Công chứng năm 2014.

So với Luật Công chứng năm 2014, dự thảo Luật đã được sửa đổi, bổ sung: Xác định công chứng là việc công chứng viên chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch dân sự bằng văn bản; việc chứng nhận bản dịch không còn thuộc phạm vi công chứng mà là hoạt động chứng thực chữ ký người dịch theo quy định của pháp luật về chứng thực. Như vậy, trong trường hợp công chứng viên chỉ thực hiện việc chứng thực thì không được xem là hành nghề công chứng.

Bổ sung quy định về một số hành vi bị nghiêm cấm đối với công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng, cá nhân, tổ chức có liên quan nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công chứng viên, góp phần phát triển các tổ chức hành nghề công chứng ổn định, bền vững, tăng cường trách nhiệm, ý thức của cá nhân, tổ chức có liên quan đến việc công chứng.

Về thủ tục công chứng giao dịch, ông Lê Thành Long cho hay với mục tiêu xây dựng quy trình công chứng khoa học, tạo cơ sở pháp lý để triển khai việc chuyển đổi số trong hoạt động công chứng theo lộ trình phù hợp, so với Luật Công chứng năm 2014, dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung như sau:

Bỏ phiếu yêu cầu công chứng trong thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng nhằm đơn giản hóa hồ sơ này; cho phép xuất trình bản sao từ sổ gốc hoặc bản sao có chứng thực nếu không có bản chính giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng trong một số trường hợp cụ thể; quy định rõ các trường hợp được công chứng ngoài trụ sở; quy định chi tiết hơn về lời chứng nhằm làm rõ hơn trách nhiệm của công chứng viên đối với việc công chứng...

Đối với thủ tục công chứng một số giao dịch cụ thể, dự thảo Luật đã quy định rõ nguyên tắc tuân thủ trình tự, thủ tục chung, đồng thời phải thực hiện thêm một số quy định đặc thù tương ứng đối với từng loại giao dịch, như việc công chứng hợp đồng ủy quyền trong trường hợp hai bên không thể cùng đến một tổ chức hành nghề công chứng, việc công chứng văn bản phân chia di sản, từ chối nhận di sản...

Dự thảo Luật đã bổ sung 4 điều mới để quy định về công chứng điện tử là việc công chứng được thực hiện bằng phương tiện điện tử để tạo lập văn bản công chứng điện tử; việc công chứng điện tử phải bảo đảm các nguyên tắc cụ thể; việc cung cấp dịch vụ công chứng điện tử chỉ được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện cụ thể.

Đồng thời, cũng quy định về khái niệm, thời điểm có hiệu lực, giá trị của văn bản công chứng điện tử và việc chuyển đổi hình thức giữa văn bản công chứng điện tử và văn bản công chứng giấy; quy định về quy trình công chứng điện tử nhằm tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số hoạt động công chứng, là cơ sở để Chính phủ quy định các vấn đề cụ thể về công chứng điện tử và triển khai thực hiện quá trình chuyển đổi số hoạt động công chứng trên thực tế.

Nhiều công chứng viên từ chối công chứng do không đủ trình độ ngoại ngữ

Trình bày báo cáo thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Uỷ ban pháp luật Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật không quy định việc chứng nhận tính chính xác, hợp pháp của bản dịch thuộc phạm vi hoạt động công chứng như Luật Công chứng hiện hành mà chỉ quy định việc công chứng viên chứng thực chữ ký người dịch theo quy định của pháp luật về chứng thực.

Nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật tán thành với quy định này của dự thảo Luật bởi thực tế nhiều công chứng viên từ chối thực hiện công chứng bản dịch do "không đủ trình độ về ngoại ngữ để chứng nhận tính chính xác, hợp pháp của văn bản". Tổ chức hành nghề công chứng cũng không xây dựng được đội ngũ cộng tác viên phiên dịch, gây ra sự "quá tải" về chứng nhận bản dịch tại Phòng Tư pháp một số địa phương. 

"Quy định này hạn chế rủi ro và trách nhiệm của công chứng viên đối với việc công chứng bản dịch, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với tình hình thực tiễn", ông Tùng cho hay.

Về tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập Văn phòng công chứng, cơ quan thẩm tra nhận thấy, quy định này chưa bảo đảm tính thống nhất với Luật Đầu tư, Luật Quy hoạch và với các quy định có liên quan của dự thảo Luật.

"Việc dự thảo Luật giao UBND cấp tỉnh ban hành Đề án quản lý, phát triển tổ chức hành nghề công chứng tại địa phương, các tiêu chí xét duyệt hồ sơ thành lập Văn phòng công chứng dẫn đến thực trạng  hình thành một loại "quy hoạch con", ông Tùng nêu.

Bên cạnh đó, theo cơ quan thẩm tra, đã là điều kiện đầu tư kinh doanh đối với một chủ thể nhất định thì cần quy định thống nhất, đồng bộ, tập trung để bảo đảm tường minh, dễ theo dõi và thực hiện. Do đó, đề nghị bổ sung điều kiện thành lập Văn phòng công chứng là phải đáp ứng tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định của Chính phủ.

Một số ý kiến cho rằng quy định chuyển giao thẩm quyền chứng thực giao dịch từ Phòng Tư pháp cấp huyện, UBND cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng có tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân và doanh nghiệp, có thể gây khó khăn, phiền hà cho người dân khi có nhu cầu chứng thực, đặc biệt đối với vùng sâu, vùng xa, miền núi có điều kiện đi lại khó khăn. 

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá tác động kỹ lưỡng, trên cơ sở đó nghiên cứu, chỉnh lý quy định này nhằm thực hiện chủ trương tiếp tục xã hội hóa hoạt động công chứng nhưng đồng thời phải bảo đảm tốt nhất lợi ích của người dân và doanh nghiệp.

Hồng Quang