Trong một năm qua, mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm đáng kể, khiến thu nhập lãi vay của nhiều ngân hàng sụt giảm so với cùng kỳ. Vậy, động lực nào đang kéo lợi nhuận các ngân hàng trong quý III/2025?
Tín dụng tiếp tục mở rộng nhờ môi trường lãi suất duy trì ở mức thấp
Theo báo cáo mới công bố của Công ty Chứng khoán MB (MBS), lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng niêm yết trong quý III/2025 dự kiến tăng khoảng 22% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức tăng 16,3% ghi nhận trong nửa đầu năm.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, tính đến ngày 29/8/2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã tăng 11,82% so với cuối năm 2024 và tăng 20% so với cùng kỳ. Các chuyên gia MBS dự báo, đà tăng trưởng tín dụng tiếp tục được duy trì trong quý III, với mức tăng ước đạt 14,8% so với đầu năm và 4,6% so với quý trước.
Môi trường lãi suất thấp được xem là động lực quan trọng thúc đẩy tín dụng trong quý III/2025. MBS cho rằng, từ nửa cuối năm nay, tín dụng bán lẻ sẽ bắt kịp tốc độ tăng trưởng của tín dụng doanh nghiệp nhờ sự phục hồi rõ nét ở mảng cho vay mua nhà và tiêu dùng. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng tư nhân vẫn được kỳ vọng có mức tăng trưởng tốt hơn so với khối quốc doanh, với tốc độ dự kiến lần lượt 18% và 12% so với đầu năm. Các ngân hàng như VPBank, HDBank, LPBank, Techcombank… vốn đã có kết quả tích cực trong nửa đầu năm, được đánh giá sẽ tiếp tục duy trì phong độ trong quý III.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM, nhận định mặt bằng lãi suất huy động đã ổn định, trong khi nhu cầu vốn đang dần cải thiện ở các tháng cuối năm. Hệ thống ngân hàng vẫn duy trì khả năng thanh khoản tốt để đáp ứng nhu cầu tín dụng, nhưng dư địa tăng lãi vay là khá hạn chế.
Thống kê từ NHNN cho thấy, đến ngày 10/9, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới của ngân hàng thương mại chỉ còn 6,52%/năm, giảm thêm 0,41 điểm % so với cuối năm 2024. TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, nhận xét: mặc dù lãi suất cho vay hiện đang ở mức thấp, nhưng để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8% trở lên, chính sách tín dụng sẽ tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất ưu đãi trong phần còn lại của năm 2025.
Tuy nhiên, ông Hiếu cảnh báo rằng lãi suất huy động có thể đứng trước áp lực tăng, nhất là khi nhu cầu tín dụng cuối năm gia tăng, trong khi tỷ giá VND/USD biến động và đồng tiền Việt Nam có nguy cơ suy yếu so với USD. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng buộc phải gia tăng sức hút đối với người gửi tiền bằng việc điều chỉnh lãi suất.
Dù vậy, số liệu cho thấy tiền gửi vào ngân hàng vẫn đang liên tục lập kỷ lục, minh chứng cho sức hấp dẫn của kênh này so với chứng khoán, vàng hay bất động sản. “Nếu lãi suất huy động tăng thêm vào cuối năm, việc giữ nguyên lãi suất cho vay sẽ trở nên khó khăn. Nhưng do có độ trễ, ngân hàng sẽ chưa thể ngay lập tức điều chỉnh tăng lãi vay trở lại”, ông Hiếu dự báo.
Trong một năm qua, mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm đáng kể, khiến thu nhập lãi vay của nhiều ngân hàng sụt giảm so với cùng kỳ.
Tín dụng thúc đẩy lợi nhuận ngân hàng bứt phá
Tín dụng tiếp tục tăng trưởng tích cực trong quý III/2025, trở thành bệ đỡ quan trọng để các ngân hàng tự tin với mục tiêu lợi nhuận cả năm. Nửa đầu năm ghi nhận kết quả kinh doanh khả quan, cùng với sự phục hồi của nền kinh tế và nhu cầu vốn bước vào mùa cao điểm, đã tạo nền tảng vững chắc để nhiều nhà băng đặt ra chỉ tiêu lợi nhuận tham vọng, thậm chí chạm ngưỡng tỷ USD. Các ngân hàng lớn như Vietcombank, VietinBank, VPBank, Techcombank đều công bố kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận ở mức cao, phản ánh kỳ vọng tích cực từ thị trường tín dụng.
Ông Võ Hoàng Hải, Phó tổng giám đốc Nam A Bank, cho biết tín dụng tăng mạnh trong quý III và còn dư địa cải thiện trong quý cuối năm, bởi đây là giai đoạn cao điểm kinh doanh của doanh nghiệp. Thêm vào đó, chính sách nới hạn mức tín dụng đã tháo gỡ một trong những rào cản quan trọng, cho phép các ngân hàng mở rộng cho vay. Nam A Bank dự kiến sẽ sử dụng hết room tín dụng trước khi kết thúc quý III, và đây sẽ là nền tảng để ngân hàng hoàn thành chỉ tiêu lợi nhuận năm 2025.
Một số chuyên gia cho rằng, trong năm nay biên lãi thuần (NIM) của các ngân hàng vẫn chịu áp lực khi cạnh tranh tín dụng ngày càng gay gắt và chi phí vốn có xu hướng tăng nhẹ do nhu cầu vay vốn cao. Tuy nhiên, áp lực này được bù đắp đáng kể nhờ sự phục hồi mạnh của tín dụng bán lẻ, đặc biệt ở các khoản vay mua nhà, tiêu dùng, cũng như dòng vốn trung và dài hạn được giải ngân nhiều hơn.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM, nhận định rằng dù NIM đã giảm so với giai đoạn trước, lợi nhuận ngân hàng vẫn tăng nhờ tăng trưởng tín dụng bền bỉ. Ông nhấn mạnh đây là nguồn thu chủ lực, đóng góp phần lớn vào lợi nhuận chung của hệ thống.
Theo dự báo của Công ty Chứng khoán MB (MBS), trong quý III/2025, một số ngân hàng đạt mức tăng trưởng lợi nhuận sau thuế vượt trội. VietinBank dự kiến tăng 44% so với cùng kỳ (20% cho cả năm), VPBank tăng 41% trong quý III (25% cả năm), OCB tăng 35% và VIB tăng 30% (14% cả năm). Đây là những con số cho thấy sức bật của nhóm ngân hàng thương mại cổ phần có định hướng tín dụng mạnh mẽ vào bán lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Nhóm ngân hàng đạt mức tăng trưởng lợi nhuận từ 20% đến dưới 30% gồm Eximbank, HDBank, BIDV, Sacombank, TPBank và LPBank. Trong khi đó, một số ngân hàng lớn ghi nhận kết quả có phần khiêm tốn hơn, như Vietcombank với mức tăng 11% trong quý III (6% cả năm), Techcombank tăng 14% trong quý III (16% cả năm), Sacombank tăng 25% (13% cả năm) và ACB chỉ tăng 14% trong quý III (2% cả năm).
Dữ liệu trên cho thấy bức tranh lợi nhuận của ngành ngân hàng trong năm 2025 có sự phân hóa rõ nét. Dù vậy, xu hướng chung là khả quan, với nhiều nhà băng có thể cán đích hoặc vượt mục tiêu lợi nhuận cả năm ngay từ quý III. Đây cũng là tín hiệu cho thấy tín dụng không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là yếu tố quyết định sức bứt phá của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh lãi suất thấp và nhu cầu vốn hồi phục.
Thanh Cao