Hệ thống ngân hàng bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, được tiếp sức bởi lãi suất thấp, đầu tư công tăng tốc và hàng loạt thay đổi pháp lý quan trọng.
Tín dụng tăng gần gấp đôi cùng kỳ, lợi nhuận toàn ngành dự báo tăng hai chữ số, trong khi nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đang dẫn dắt cuộc đua. Đây không chỉ là dấu hiệu hồi phục sau giai đoạn trầm lắng, mà còn cho thấy ngành ngân hàng đang đứng trước bước ngoặt mới – vừa mở rộng quy mô, vừa chịu sức ép nâng chuẩn vốn và quản trị rủi ro theo Basel III.
Tính đến ngày 8/8/2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đã đạt 10,28% so với đầu năm, cao gần gấp đôi so với mức 5,84% cùng kỳ 2024.
Dữ liệu từ nhóm ngân hàng niêm yết cho thấy sự phân hóa rõ nét: khối ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tăng trưởng tín dụng 11,9%, trong khi các ngân hàng quốc doanh (SOCBs) đạt 7,8%. Lợi thế vốn rẻ giúp các ngân hàng quốc doanh duy trì biên lãi ổn định, nhưng sức ép cạnh tranh lại nghiêng về phía NHTMCP – nhóm phải giảm lãi suất mạnh hơn để hút khách hàng.
Yếu tố được dự báo sẽ tiếp tục thúc đẩy tín dụng nửa cuối năm
Nhiều tổ chức phân tích dự báo, tín dụng cả năm có thể đạt 17–18%, vượt xa các mức tăng trưởng của ba năm trước. Động lực chủ yếu đến từ mặt bằng lãi suất cho vay thấp, nhu cầu vốn phục hồi mạnh ở khối doanh nghiệp và sự cải thiện trong giải ngân đầu tư công.
Cụ thể, giải ngân đầu tư công mới đạt khoảng 30% kế hoạch, hứa hẹn tăng tốc để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng GDP 8%. Nghị quyết 68 về hỗ trợ kinh tế tư nhân, cũng như khả năng bỏ trần “room tín dụng”, được kỳ vọng tạo điều kiện cho dòng vốn chảy đúng địa chỉ. Ngoài ra, việc tháo gỡ pháp lý cho thị trường bất động sản, đặc biệt cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền và chuyển sang hậu kiểm, sẽ giúp khơi thông nguồn cung tín dụng cho lĩnh vực này.
Ở chiều huy động, tăng trưởng tiền gửi đến giữa tháng 8 đạt 7,46%, cao hơn nhiều so với mức 2,24% cùng kỳ 2024 nhưng vẫn thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng hiện ở mức 4,8% tại ngân hàng lớn và khoảng 5,1% tại ngân hàng nhỏ, dự báo có thể giảm nhẹ xuống 4,7% vào cuối năm. Các ngân hàng có tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) cao ít chịu áp lực tăng lãi suất, trong khi nhóm CASA thấp phải nâng lãi suất để cân bằng thanh khoản.
Biên lãi ròng (NIM) toàn hệ thống trong quý II đạt 3,20%, tăng so với quý I nhưng vẫn giảm 39 điểm cơ bản so với cùng kỳ. Dù NIM năm 2025 khó quay lại mức đỉnh của 2024, xu hướng cải thiện từ nửa cuối năm là khả thi nhờ tín dụng bán lẻ phục hồi và chi phí vốn duy trì thấp. Các ngân hàng như VPB, MBB, TCB vốn đã chịu áp lực NIM từ trước được dự báo biến động ít hơn so với các ngân hàng khác.
Chất lượng tài sản có dấu hiệu cải thiện. Tỷ lệ nợ xấu cuối quý II giảm nhẹ còn 2,03%, nợ nhóm 2 giảm mạnh xuống 1,25%. Tuy vậy, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) hiện chỉ còn khoảng 80%, mức thấp nhất kể từ thời kỳ dịch bệnh. Chi phí dự phòng 6 tháng đầu năm tăng nhẹ 1,3% so với cùng kỳ, nhưng cả năm được dự báo giảm trở lại, nhờ tình hình nợ xấu ổn định hơn.
Thu nhập ngoài lãi cũng phục hồi với mức tăng 22,5% trong quý I, chủ yếu nhờ thu hồi nợ và dịch vụ phí. Tuy nhiên, bancassurance – mảng từng tăng trưởng nóng – vẫn chững lại. Lợi nhuận ròng toàn ngành ngân hàng năm 2025 được dự báo tăng khoảng 15% so với năm ngoái. Khối NHTMCP vượt trội với mức tăng 27,1%, trong khi SOCBs tăng khoảng 10,7%.
Động lực cho tăng trưởng bền vững dài hạn của ngành ngân hàng
Việc nới trần sở hữu nước ngoài lên 49% đối với ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc, luật hóa Nghị quyết 42 về xử lý nợ xấu và giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc sẽ cải thiện khả năng cho vay và thu hút vốn ngoại. Bên cạnh đó, Thông tư 14/2025 yêu cầu chuyển đổi từ Basel II sang Basel III, buộc các ngân hàng phải nâng cao chất lượng vốn trong trung hạn.
Tín dụng tiêu dùng cũng được dự báo tăng trưởng 20% mỗi năm giai đoạn 2025–2026, nhờ GDP tăng mạnh, thu nhập hộ gia đình cải thiện và khung pháp lý rõ ràng hơn. Các ngân hàng sở hữu công ty tài chính tiêu dùng như HDB, MBB, VPB được xem là nhóm hưởng lợi trực tiếp.
Vốn tự có của hệ thống nhìn chung vẫn ổn định trên mức an toàn, dù một số ngân hàng như VPB, OCB, STB, ACB ghi nhận hệ số an toàn vốn (CAR) giảm nhẹ. Từ quý I/2025, Techcombank đã vượt VPBank dẫn đầu hệ số CAR, còn BIDV nâng CAR lên 9,2% nhờ phát hành riêng lẻ.
Tổng thể, ngành ngân hàng Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc với triển vọng tích cực. Tín dụng bứt phá, chi phí vốn duy trì thấp, biên lãi dần phục hồi và lợi nhuận toàn ngành được dự báo tăng hai chữ số. Tuy nhiên, áp lực trung hạn vẫn hiện hữu khi tăng trưởng bán lẻ nhanh có thể đẩy nợ xấu tăng trở lại, trong khi yêu cầu Basel III đòi hỏi các ngân hàng phải nâng cao năng lực vốn, quản trị rủi ro và hiệu quả kinh doanh.
Trung Anh