Trong bối cảnh áp lực đòn bẩy tài chính ngày càng gia tăng, Công ty Cổ phần Năng lượng Tái tạo Trung Nam (TREC) tiếp tục huy động thêm 1.930 tỷ đồng trái phiếu. Động thái này cho thấy doanh nghiệp vẫn đang phụ thuộc lớn vào kênh vốn nợ để duy trì hoạt động đầu tư và mở rộng các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn.
Liên tục huy động vốn trái phiếu giữa áp lực nợ vay gia tăng
Theo thông tin công bố, TREC đã phát hành thành công lô trái phiếu mã TRE32601 với khối lượng 19.300 trái phiếu, mệnh giá 100 triệu đồng/trái phiếu, tương ứng tổng giá trị phát hành 1.930 tỷ đồng.
Lô trái phiếu được chào bán vào ngày 18/5/2026 và hoàn tất phát hành chỉ sau một ngày, với kỳ hạn 4 năm, dự kiến đáo hạn vào ngày 18/5/2030. Đây là trái phiếu chào bán trong nước, có điều khoản cho phép doanh nghiệp mua lại theo thỏa thuận hoặc mua lại bắt buộc theo các điều kiện nêu tại bản công bố thông tin.
Đây không phải lần đầu TREC tăng cường huy động vốn qua trái phiếu trong thời gian ngắn. Trước đó, vào tháng 12/2025, doanh nghiệp đã phát hành lô trái phiếu mã TRE32501 trị giá 640 tỷ đồng với kỳ hạn 5 năm và lãi suất lên tới 10,8%/năm. Lô trái phiếu này có tài sản bảo đảm, không kèm chứng quyền và được phép mua lại trước hạn.
Đáng chú ý, việc phát hành mới diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp từng phải hai lần xin gia hạn thanh toán đối với lô trái phiếu TRECH2224002 trị giá 500 tỷ đồng từ đầu tháng 12/2025 sang cuối tháng cùng năm.
Theo dữ liệu công bố trên HNX, ngoài lô trái phiếu vừa phát hành, TREC còn có hai lô trái phiếu phát hành từ năm 2022 gồm TRECH2224002 trị giá 500 tỷ đồng và TRECB2223001 trị giá 1.500 tỷ đồng đã hết hạn lưu hành.
Các số liệu tài chính bán niên năm 2025 cho thấy quy mô nợ của doanh nghiệp đã tăng rất nhanh. Tính đến ngày 30/6/2025, dư nợ trái phiếu của TREC đạt hơn 15.196 tỷ đồng, tăng gấp hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.
Trong khi đó, vốn chủ sở hữu đạt khoảng 11.207 tỷ đồng. Điều này khiến hệ số nợ trái phiếu trên vốn chủ sở hữu tăng mạnh từ 0,64 lần lên 1,36 lần. Đồng thời, hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu cũng tăng từ 2,26 lần lên 2,8 lần.
Không chỉ dư nợ trái phiếu tăng mạnh, tổng nợ phải trả của doanh nghiệp cũng lên tới hơn 31.358 tỷ đồng tại thời điểm cuối quý II/2025, chiếm phần lớn tổng tài sản khoảng 42.565 tỷ đồng.
Trong cơ cấu nợ, dư nợ vay ngân hàng ghi nhận khoảng 13.271 tỷ đồng, trong khi nợ trái phiếu đã vượt xa mức này. Việc chuyển dịch mạnh sang kênh trái phiếu cho thấy doanh nghiệp đang ngày càng phụ thuộc vào huy động vốn từ thị trường nợ thay vì tín dụng ngân hàng truyền thống.
Áp lực tài chính cũng thể hiện qua khả năng thanh toán lãi vay khi hệ số này chỉ đạt khoảng 1,4 lần vào cuối tháng 6/2025, giảm nhẹ so với mức 1,52 lần cùng kỳ trước đó. Dù các chỉ số thanh toán hiện hành và thanh toán nhanh đã cải thiện lên quanh mức 0,88-0,89 lần, song vẫn thấp hơn ngưỡng an toàn thông thường.
Hiệu quả sinh lời chưa tương xứng với quy mô đầu tư
Theo báo cáo xếp hạng tín nhiệm công bố cuối năm 2025, nguyên nhân chính khiến nợ vay của TREC tăng mạnh đến từ chiến lược mở rộng đầu tư các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn trong nhiều năm qua. Giai đoạn 2023-2024, tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp duy trì quanh mức 2,5-2,6 lần, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung ngành điện. Sau khi hợp nhất Công ty Cổ phần Điện gió Trung Nam Đắk Lắk 1, chỉ số nợ vay trên EBITDA năm 2024 của TREC lên tới khoảng 8,4 lần.
Dù sở hữu danh mục dự án quy mô lớn gồm điện gió, điện mặt trời và thủy điện với tổng công suất khoảng 1.360 MW tính đến cuối tháng 9/2025, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp vẫn chưa thật sự nổi bật.
Phần lớn sản lượng điện của TREC đang được hưởng cơ chế giá FIT ưu đãi, tuy nhiên khả năng sinh lời vẫn ở mức thấp hơn trung bình ngành. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) năm 2024 chỉ đạt khoảng 7%, trong khi vòng quay tài sản cố định ở mức 12,9%.
Một điểm đáng chú ý khác là áp lực từ các khoản phải thu liên quan đến dự án Trung Nam Thuận Nam. Doanh nghiệp đã phải trích lập dự phòng hơn 819 tỷ đồng cho khoản mục này, khiến TREC ghi nhận khoản lỗ thuần gần 1.083 tỷ đồng trong năm tài chính 2023.
Dù vậy, báo cáo tài chính bán niên 2025 cho thấy tình hình kinh doanh của doanh nghiệp đã có sự cải thiện nhất định. TREC ghi nhận lợi nhuận sau thuế gần 469 tỷ đồng, đồng thời chính thức xóa hết khoản lỗ lũy kế gần 710 tỷ đồng trước đó. Tính đến cuối tháng 6/2025, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của doanh nghiệp đã chuyển sang trạng thái dương hơn 22,7 tỷ đồng.
Không chỉ riêng TREC, áp lực nợ vay hiện cũng xuất hiện trên toàn bộ hệ sinh thái Trung Nam trong giai đoạn bùng nổ đầu tư năng lượng tái tạo. Theo thống kê, từ năm 2019 đến nay, các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Trung Nam đã huy động hơn 27.800 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất dao động khoảng 9,5-12%/năm.
Trong đó, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam (TNGC) đã phát hành 10 lô trái phiếu với tổng giá trị 5.830 tỷ đồng giai đoạn 2021-2024. Công ty TNHH Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam (TNSC) huy động hơn 8.273 tỷ đồng qua 12 lô trái phiếu, trong khi Công ty Cổ phần Điện mặt trời Trung Nam (TBSC) phát hành 13 lô với tổng giá trị khoảng 3.600 tỷ đồng.
Ngoài ra, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Năng lượng Trung Nam (EDIC) hiện vẫn còn lưu hành toàn bộ lô trái phiếu trị giá 2.230 tỷ đồng phát hành giữa năm 2023 và dự kiến đáo hạn vào giữa năm 2026.
Phần lớn các lô trái phiếu trong hệ sinh thái này đều được bảo đảm bằng các dự án điện gió, điện mặt trời hoặc cổ phần tại các doanh nghiệp nội bộ. Điều này cho thấy bài toán cân đối dòng tiền và áp lực trả nợ vẫn sẽ là thách thức lớn đối với Trung Nam trong giai đoạn tới, đặc biệt khi thị trường vốn và môi trường tín dụng chưa thực sự thuận lợi.
Trung Anh