PNJ phải trích lập gần 2.300 tỷ đồng mua lại trang sức

Sau biến cố liên quan vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương, PNJ triển khai chính sách thu đổi sản phẩm đã bán và phải trích lập hơn 2.267 tỷ đồng dự phòng tổn thất. Áp lực tài chính còn thể hiện khi tồn kho lên gần 15.200 tỷ đồng, lợi nhuận sau soát xét giảm 456 tỷ đồng và doanh nghiệp phải rút trước hạn 3.100 tỷ đồng tiền gửi để bổ sung thanh khoản.

CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) là một trong những doanh nghiệp bán lẻ trang sức lớn trên thị trường. Nửa đầu năm 2026, hoạt động của PNJ chịu ảnh hưởng đáng kể sau khi xuất hiện thông tin liên quan vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương có liên quan đến Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), công ty con do PNJ sở hữu 100%. Sau sự việc, doanh nghiệp triển khai chính sách thu đổi đối với các sản phẩm đã bán qua kênh bán lẻ và bắt đầu ghi nhận những tác động lớn lên báo cáo tài chính.

PNJ trích lập hơn 2.267 tỷ đồng dự phòng sau chính sách thu đổi trang sức

Khoản dự phòng phát sinh từ chính sách thu đổi đang trở thành một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trên bảng cân đối kế toán của PNJ. Tại ngày 30/6/2026, doanh nghiệp ghi nhận gần 2.294 tỷ đồng dự phòng phải trả ngắn hạn, trong khi đầu năm khoản mục này không đáng kể.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính bán niên đã soát xét, hơn 2.267 tỷ đồng trong số này là dự phòng tổn thất phát sinh từ chính sách thu đổi được PNJ triển khai sau khi xuất hiện thông tin liên quan vụ án buôn lậu kim cương. Theo chính sách này, doanh nghiệp ước tính tỷ lệ sản phẩm đã bán có thể được khách hàng bán lại dựa trên giá trị thu đổi quy định cho từng dòng hàng.

Khách hàng có thể chuyển toàn bộ hoặc một phần giá trị sản phẩm bán lại sang sản phẩm mới, hoặc nhận tiền theo lộ trình thanh toán tối đa 120 ngày. Riêng với kim cương rời, khách hàng có thể đổi sang kim cương rời khác hoặc nhận tiền. Chính sách này khiến PNJ vừa phát sinh nghĩa vụ thanh toán cho khách hàng, vừa phải tiếp nhận trở lại một lượng lớn hàng hóa đã bán ra.

Quy mô thu đổi thực tế sau thời điểm kết thúc kỳ kế toán cho thấy áp lực không nhỏ. Từ ngày 1/7 đến ngày 3/9/2026, PNJ đã thực hiện mua lại lượng hàng hóa có tổng giá trị gần 4.997 tỷ đồng, đi kèm giá trị tổn thất hơn 1.446 tỷ đồng. Như vậy, mức tổn thất tương đương khoảng 29% giá trị hàng mua lại trong giai đoạn này.

Khoản dự phòng gần 2.300 tỷ đồng cũng góp phần đẩy tổng nợ phải trả của PNJ lên hơn 8.139 tỷ đồng vào cuối tháng 6, tăng hơn 18% so với đầu năm và chiếm khoảng 38% tổng nguồn vốn. Riêng dự phòng phải trả ngắn hạn tương đương hơn 28% tổng nợ phải trả, cho thấy chính sách thu đổi đã tạo ra một nghĩa vụ tài chính đáng kể đối với doanh nghiệp.

Tồn kho gần 15.200 tỷ đồng, lợi nhuận giảm 456 tỷ sau soát xét

Việc mua lại hàng hóa không chỉ làm tăng nghĩa vụ phải trả mà còn tác động trực tiếp đến lượng hàng tồn kho và lợi nhuận của PNJ. Tại ngày 30/6/2026, giá trị hàng tồn kho đạt gần 15.187 tỷ đồng, chiếm khoảng 70% tổng tài sản gần 21.596 tỷ đồng của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, PNJ đã phải trích lập gần 1.417 tỷ đồng dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tương đương hơn 9% giá trị tồn kho. Trong danh mục hàng hóa được lập dự phòng, trang sức mua lại có giá trị hơn 1.560 tỷ đồng, trang sức kim cương và kim cương rời hơn 1.411 tỷ đồng, trong khi các danh mục khác khoảng 1.393 tỷ đồng.

Tác động của hoạt động thu đổi cũng thể hiện rõ sau khi báo cáo tài chính bán niên được soát xét. Giá vốn hàng bán được điều chỉnh tăng gần 11%, lên 22.935 tỷ đồng. Dù chi phí bán hàng giảm 25% xuống 1.579 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế vẫn giảm từ 1.184 tỷ đồng trên báo cáo tự lập xuống còn 728 tỷ đồng, tức giảm 456 tỷ đồng.

PNJ cho biết chênh lệch lợi nhuận chủ yếu đến từ việc điều chỉnh dự phòng chi phí xử lý lượng hàng mua lại tồn kho tại ngày 30/6. Doanh nghiệp cũng bổ sung dự phòng tổn thất cho lượng hàng khách hàng tiếp tục bán lại trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến ngày 3/9, đồng thời ghi nhận thêm khoản dự phòng đối với tổn thất ước tính có thể phát sinh trong tương lai từ chính sách thu đổi.

Như vậy, ngoài khoản dự phòng phải trả hơn 2.267 tỷ đồng, PNJ còn phải xử lý lượng hàng mua lại đang quay trở về tồn kho. Việc hàng tồn kho chiếm tới 70% tổng tài sản khiến khả năng xử lý và tiêu thụ lượng hàng này trở thành yếu tố quan trọng đối với dòng tiền của doanh nghiệp trong những tháng còn lại của năm.

Rút trước hạn 3.100 tỷ đồng tiền gửi, vay ngắn hạn gần 4.000 tỷ đồng

Áp lực từ hoạt động thu đổi nhanh chóng lan sang dòng tiền và nhu cầu vốn lưu động. Tại cuối tháng 6, PNJ có gần 3.903 tỷ đồng tiền và tiền gửi, tăng 57% so với đầu năm. Tuy nhiên, ngay trong tháng 7, doanh nghiệp đã tất toán trước hạn 3.100 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản.

Số tiền rút trước hạn tương đương khoảng 94% số dư tiền gửi có kỳ hạn tại ngày 30/6. Các khoản tiền gửi này có lãi suất danh nghĩa từ 7% đến 8,8%/năm và theo điều khoản hợp đồng, PNJ không được hưởng phần lãi tích lũy theo mức lãi suất có kỳ hạn nếu tất toán trước hạn. Trên báo cáo tự lập quý II, doanh nghiệp từng ghi nhận doanh thu tài chính âm hơn 28 tỷ đồng, trong đó có khoản hoàn nhập 30,5 tỷ đồng lãi tiền gửi dự thu do tất toán trước hạn.

Trong khi lượng tiền gửi được sử dụng để bổ sung thanh khoản, dư nợ vay của PNJ vẫn ở mức gần 3.989 tỷ đồng và toàn bộ là vay ngắn hạn. Dư nợ này giảm 5,5% so với đầu năm nhưng đã tăng gần 38% so với cuối quý I. So với vốn chủ sở hữu gần 13.457 tỷ đồng, nợ vay tương đương khoảng 30%, chưa phải mức đòn bẩy quá lớn nhưng sự gia tăng mạnh trong quý II phản ánh nhu cầu vốn ngắn hạn đã tăng lên đáng kể.

PNJ sau đó còn đạt thỏa thuận với gia đình Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung về việc cung cấp một khoản vay nhằm bổ sung vốn lưu động và tăng cường nguồn lực tài chính. Các thành viên gia đình Chủ tịch dự kiến bán tổng cộng 25 triệu cổ phiếu PNJ để thu xếp nguồn vốn cho khoản vay. Doanh nghiệp cũng dự kiến trình cổ đông điều chỉnh các chỉ tiêu kinh doanh năm 2026 tại Đại hội đồng cổ đông bất thường vào tháng 10.

Trong ngắn hạn, việc rút tiền gửi cùng nguồn vay mới có thể giúp PNJ đáp ứng nghĩa vụ thanh khoản phát sinh từ chính sách thu đổi. Tuy nhiên, gần 15.200 tỷ đồng hàng tồn kho cùng khoản dự phòng tổn thất hơn 2.267 tỷ đồng cho thấy biến cố mua lại trang sức đã tạo ra ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với một khoản chi phí kế toán đơn thuần. Khả năng xử lý lượng hàng mua lại và hạn chế phát sinh thêm nghĩa vụ thu đổi sẽ quyết định mức độ cải thiện dòng tiền cũng như kết quả kinh doanh của PNJ trong phần còn lại của năm 2026.

Thế Anh