Về xã Sông Khoai, thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh vào một ngày nắng, chúng tôi cảm thấy hoang mang bởi lượng xe tải lớn nhỏ ùn ùn kéo nhau vào rồi ì ạch chở đất ra và tỏa đi khắp mọi hướng. Điều vô cùng nguy hiểm khi đan xen với những chiếc xe tải này là những học sinh tiểu học vẫn vô tư nô đùa, tự đạp xe tới trường cùng bụi bay mù mịt, trước những hiểm họa luôn rình rập…
Chưa đủ tiêu chí giao thông để cán đích Nông thôn mới
Theo quan sát của nhóm PV, trên địa bàn xã Sông Khoai có nhiều vị trí bị đào đất nham nhở, đào vẹt núi như: Khu vực thuộc Dự án khai thác mỏ sét Núi Na của Cty TNHH MTV xi măng Vicem Hải Phòng; khu vực Dự án nâng cấp và mở rộng nghĩa trang nhân dân; khu vực “Dự án” khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 (23 ô đất dân cư); khu Núi Tròn; khu Khe Ren.
Trong các khu vực đào đất nêu trên thì khu vực “Dự án” khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 là địa điểm sát cạnh UBND xã Sông Khoai. Ngay tại thời điểm nhóm PV tác nghiệp, lượng xe tải lớn nhỏ ra vào liên tục, công khai chở đất đi nhưng không bị kiểm soát bởi lực lượng chức năng.
![]()
Nhiều xe tải lớn nhỏ ùn ùn kéo nhau vào rồi ì ạch chở đất ra và tỏa đi khắp mọi hướng
Trước thực trạng khai thác đất có thể nói là ồ ạt tại địa phương, nhóm PV đã có buổi làm việc với lãnh đạo UBND xã Sông Khoai. Tại buổi làm việc, ông Vũ Sơn Lâm – Chủ tịch UBND xã cho biết: "Phía sau UBND xã vẫn là đất thuộc mỏ sét Núi Na của Cty TNHH MTV xi măng Vicem Hải Phòng. Từ năm 2013, chúng tôi chỉ “ké” vào một phần để quy hoạch khu dân cư do Xã làm chủ đầu tư và chỉ định cho Cty Công Minh thực hiện. Xã lập đề án trình Thị xã và Tỉnh phê duyệt. Xã đã bán đất cho dân ở và 23 hộ dân trúng đấu giá và các hộ đã nộp tiền. Trước đây, đơn vị khai thác đất là Công ty Công Minh, hiện nay, năng lực của Cty Công Minh không đủ để thực hiện nên đã giao việc khai thác, vận chuyển cho đơn vị khác thực hiện".
Khi nhóm PV đề nghị ông Lâm cung cấp hồ sơ liên quan, ông Lâm cho biết ông mới về làm Chủ tịch xã từ năm 2015, ông sẽ giao cho cán bộ phụ trách lục lại. Hiện tại, Phó Chủ tịch phụ trách và cán bộ địa chính đi vắng nên chưa thể cung cấp cho nhóm PV. Ông Lâm cũng thừa nhận, hiện nay, tiêu chí về đường giao thông chưa đạt nên xã Sông Khoai chưa thể cán đích Nông thôn mới.
Người mua đất tự GBMB và hạ cốt
Trong buổi làm việc với UBND thị xã Quảng Yên, ông Vũ Đức Hưởng – Phó Chủ tịch UBND thị xã Quảng Yên cung cấp cho nhóm PV một văn bản gửi Sở Thông tin và Truyền thông Quảng Ninh nhưng ở dạng bản thảo, chưa được ký tên, đóng dấu và lấy số. Ông Hưởng nói rằng: "UBND thị xã đã gửi văn bản này cho Sở Thông tin và Truyền thông". Mặc dù “Dự án” này đã được ghi trong bản thảo nhưng ông Hưởng không thừa nhận “Dự án” khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 là Dự án. Ông cho rằng, đây là Khu quy hoạch dân cư.
Khi PV đề nghị ông Hưởng cung cấp văn bản chính thống, đã ký tên và đóng dấu, trong đó có xác định “Dự án” khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 là dự án như bản thảo đã cung cấp cho nhóm PV thì ông Hưởng từ chối bởi lí do: "Để văn phòng hoàn thiện câu từ. Việc chúng tôi gửi văn bản này cho Sở Thông tin và Truyền thông Quảng Ninh chỉ là chia sẻ thông tin".
“Dự án” Khu quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 xã Sông Khoai (Quảng Yên, Quảng Ninh), người mua đất tự giải phóng mặt bằng và hạ cốt?
Cũng theo ông Hưởng, khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 được UBND thị xã phê duyệt. Đây là khu dân cư chỉ ở mức làm quy hoạch. Trong quy hoạch đó sẽ tổ chức bán đấu giá cho người mua đất. Ai là người mua đất sẽ cam kết tự chịu trách nhiệm giải phóng mặt bằng và hạ cốt.
Giải thích về hiện tượng xe tải vào ra chở đất khỏi “dự án”, ông Hưởng cho hay: "Đơn vị chở đất chỉ thực hiện công tác hạ cốt và tận dụng đất để san lấp một số mặt bằng của một số dự án như: Dự án nâng cấp tuyến đê biển Yên Giang – Quảng Yên. Đây là đất san nền chứ không phải tài nguyên nên không phải xin giấy phép. Việc chở đất đi san lấp mặt bằng đã được UBND huyện đồng ý. Số tiền bán đất đã được nộp vào ngân sách Nhà nước".
Tuy nhiên, khi nhóm PV đề nghị được cung cấp các hồ sơ, giấy tờ liên quan đến việc phê duyệt “Dự án” khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5, việc đấu giá 23 khu đất, việc tự cam kết tự giải phóng mặt bằng và hạ cốt, tiến độ thi công, văn bản chấp thuận cho tận thu đất san nền, hóa đơn tài chính, giấy phép vận chuyển,… thì ông Hưởng luôn cáo bận đi họp và đề nghị nhóm PV liện hệ với Trưởng phòng Tài nguyên môi trường để được cung cấp.
Đặc biệt, ông Hưởng và ông Lâm đều thừa nhận: “Dự án” khu Quy hoạch dân cư tự xây thôn 4+5 có chồng lấn “một ít” (không đưa ra con số cụ thể- PV) vào khu vực được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép cho Dự án khai thác mỏ sét Núi Na của Cty TNHH MTV xi măng Vicem Hải Phòng (nguyên liệu làm xi măng). Việc chồng lấn đã được các đơn vị báo cáo UBND tỉnh Quảng Ninh và thống nhất vì mục tiêu phát triển của địa phương nên dành đất cho khu dân cư.
Ngoài ra, người dân xã Sông Khoai cũng có đơn tố cáo UBND xã Sông Khoai buông lỏng quản lý, để nhiều hộ dân tự lấy đất ruộng làm nhà. Hiện có trên dưới 200 hộ xây nhà trái phép trên đất nông nghiệp. Các thôn: 2, 5 và thôn 7 có đến 150 hộ vượt thổ trên ruộng cấy lúa, làm nhà ở kiên cố. Việc buông lỏng quản lý dẫn đến việc xây nhà kiên cố trên đất ruộng có nhiều dấu hiệu mập mờ, uẩn khúc về tài chính.
Như vậy, nếu như việc tố cáo của công dân là có cơ sở thì việc người dân lấp ruộng để xây nhà kiên cố có liên quan gì đến tình trạng xẻ đồi ở các khu vực nêu trên? Việc xẻ đồi dưới các hình thức “hạ cốt”, tận thu san lấp dự án,… có được quản lý? Tình trạng này sẽ tiếp diễn đến bao giờ? Hậu quả là từng quả đồi lần lượt bị “thổi bay”. Liệu rằng, với một dự án khu dân cư mà thị xã Quảng Yên không cần quy lập hồ sơ quy hoạch, giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng nhưng lại bán cho các đối tượng có nhu cầu tự thi công như câu trả lời của ông Hưởng có đúng với quy trình quy định? Chúng tôi có hỏi ông Hưởng là căn cứ vào viện dẫn vào văn bản hướng dẫn nào nhưng không nhận được câu trả lời về vấn đề này.
Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin đến độc giả./.
Nguyễn Duy Trung