Tên tuổi Shark Nguyễn Hòa Bình bất ngờ bị cuốn vào vụ điều tra dự án tiền ảo AntEx, dù chưa có kết luận nào về sai phạm. Nhưng câu chuyện vượt xa một sự hiểu nhầm, đó là lời cảnh tỉnh về trách nhiệm của người có ảnh hưởng trong thời đại mà một phát ngôn có thể tạo ra niềm tin… hoặc đánh sập nó.
Những ngày qua, dư luận không ngừng xôn xao trước thông tin Công an Hà Nội đang xác minh đơn tố cáo liên quan đến dự án tiền ảo AntEx, trong đó có nhắc đến tên Shark Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch Tập đoàn NextTech. Dù ông Bình chưa bị khởi tố hay triệu tập, song việc tên tuổi của một doanh nhân nổi tiếng gắn liền với dự án đang bị nghi ngờ lừa đảo đã khiến công chúng đặt ra câu hỏi: Trách nhiệm của người có ảnh hưởng nằm ở đâu trong kỷ nguyên truyền thông số?
Ảnh minh họa
Shark Bình không chỉ là một doanh nhân công nghệ thành đạt, mà còn là một “người của công chúng” biểu tượng của tinh thần khởi nghiệp và tư duy đổi mới sáng tạo. Mỗi phát ngôn, mỗi hình ảnh của ông đều có sức lan tỏa mạnh mẽ. Chính vì thế, khi ông từng xuất hiện tại một sự kiện có liên quan đến AntEx, dự án blockchain được quảng bá rầm rộ là “hệ sinh thái tài chính số do người Việt sáng tạo” nhiều nhà đầu tư đã tin tưởng, rót tiền vào mà không kiểm chứng kỹ thông tin.
Dù Shark Bình khẳng định mình không tham gia điều hành hay sở hữu AntEx, việc ông xuất hiện cùng ban tổ chức và chia sẻ về tiềm năng blockchain vẫn tạo ra “hiệu ứng tín nhiệm” cho dự án. Trong truyền thông, đây được gọi là “hiệu ứng gắn thương hiệu” khi uy tín cá nhân vô tình tiếp sức cho một sản phẩm hay tổ chức khác, dù không có mối quan hệ pháp lý trực tiếp.
Blockchain, tiền mã hóa, hay DeFi đều là những lĩnh vực tiềm năng nhưng đầy rủi ro. Nhiều dự án lợi dụng danh nghĩa “công nghệ đột phá” để huy động vốn trái phép, phát hành token không được cấp phép, hoặc cam kết lợi nhuận ảo nhằm lôi kéo nhà đầu tư.
Trong bối cảnh đó, mỗi lời phát biểu của người nổi tiếng, đặc biệt là người được xem là chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ đều có thể trở thành “bảo chứng niềm tin” khiến đám đông mất cảnh giác.
Một câu nói có thể lan truyền hàng triệu lượt xem, nhưng cũng có thể khiến hàng trăm người mất trắng. Một sự kiện tưởng chừng là “chia sẻ kinh nghiệm” có thể bị diễn giải thành “hợp tác chiến lược”. Và ranh giới ấy, khi đã bị xóa mờ, chỉ cần một biến động thị trường là đủ để biến “người truyền cảm hứng” thành “tâm bão tranh cãi”.
Trong thời đại mạng xã hội, khái niệm “phát ngôn cá nhân” gần như không còn tồn tại với những người có ảnh hưởng. Khi bạn có hàng triệu người theo dõi, mỗi lời nói đều mang sức mạnh định hướng dư luận.
Với trường hợp Shark Bình, ngay cả khi ông không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, vẫn còn một trách nhiệm đạo đức công chúng, đó là sự cẩn trọng với niềm tin của người nghe, và ý thức về hậu quả truyền thông từ phát biểu của mình.
Người nổi tiếng, dù ở lĩnh vực nào, cũng cần hiểu rằng: một lời nói có thể khởi tạo niềm tin, nhưng cũng có thể đánh mất cả uy tín. Và trong bối cảnh “sốt tiền ảo” lan rộng, niềm tin chính là tài sản dễ bị tổn thương nhất.
Theo Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị định 80/2016/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, tiền ảo và tài sản ảo không được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam.
Các hành vi phát hành, cung ứng, hoặc sử dụng tiền ảo để huy động vốn đều có thể bị xử lý theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) về “Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để chiếm đoạt tài sản” hoặc Điều 174, Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Nếu dự án có hành vi huy động vốn trái phép, có thể bị xử lý theo Điều 213 Luật Chứng khoán 2019, hoặc các quy định về tội danh kinh doanh đa cấp trái phép.
Như vậy, dù người tham gia quảng bá không trực tiếp điều hành dự án, nhưng nếu lời phát biểu có yếu tố quảng cáo sai sự thật, gây thiệt hại cho nhà đầu tư, vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm dân sự hoặc hình sự tùy mức độ liên quan.
Từ CoolCat, Ifan, MyAladdinz đến AntEx hàng loạt vụ sụp đổ của các dự án tiền số đã cho thấy: niềm tin công chúng có thể bị thao túng chỉ bằng vài câu nói, vài hình ảnh có tính biểu tượng. Khi người ta đầu tư vì “niềm tin vào người nổi tiếng” thay vì hiểu sản phẩm, thua lỗ là điều tất yếu.
Vụ việc của Shark Bình, dù chưa có kết luận điều tra đã trở thành bài học đắt giá về trách nhiệm công chúng của người nổi tiếng trong thời đại số.
Khi uy tín trở thành sức mạnh, mỗi lời nói cần được đặt dưới ánh sáng của sự trung thực, hiểu biết và tôn trọng niềm tin xã hội.
Một dân tộc năng động, một nền kinh tế số đang vươn lên không cần thêm những “cơn sốt ảo”, mà cần những người truyền cảm hứng biết cảnh tỉnh thay vì cổ vũ mù quáng.
Trong kỷ nguyên dữ liệu và lòng tin, sự tỉnh táo chính là đồng tiền quý giá nhất.
Đình Sáng