CTCP Đầu tư Thương mại SMC (HoSE: SMC) dự kiến hoán đổi tối đa 272 tỷ đồng nợ thành cổ phiếu trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn còn hơn 2.550 tỷ đồng nợ phải trả. Phương án có thể giúp giảm áp lực tài chính, nhưng đổi lại, lượng cổ phiếu mới phát hành có thể khiến tỷ lệ sở hữu của các cổ đông hiện hữu bị pha loãng đáng kể.
Sau một thời gian bán tài sản, thu hồi công nợ và giảm quy mô vay, CTCP Đầu tư Thương mại SMC (HoSE: SMC) đang tính thêm phương án đưa một phần nợ ra khỏi bảng cân đối bằng cách phát hành cổ phiếu cho chủ nợ.
Trong tài liệu chuẩn bị cho Đại hội đồng cổ đông bất thường năm 2026, HĐQT SMC đưa nội dung tái cấu trúc nợ, trái phiếu và phát hành cổ phiếu để hoán đổi nợ ra xin ý kiến cổ đông. Đại hội dự kiến tổ chức ngày 11/9 tại TP.HCM.
SMC muốn đổi tối đa 272 tỷ đồng nợ lấy cổ phiếu
Theo phương án dự kiến, SMC có thể phát hành cổ phiếu phổ thông để hoán đổi một phần hoặc toàn bộ các khoản nợ đủ điều kiện, với tổng giá trị tối đa 272 tỷ đồng. Đối tượng nhận cổ phiếu là các chủ nợ đồng ý sử dụng cổ phiếu SMC để thay thế nghĩa vụ thanh toán của doanh nghiệp.
SMC hoán đổi 272 tỷ nợ thành cổ phiếu, cổ đông liệu có chịu thiệt?
Giá phát hành dự kiến không thấp hơn giá trị sổ sách tại báo cáo tài chính được kiểm toán hoặc soát xét gần nhất trước thời điểm thực hiện. Theo báo cáo bán niên 2026 tự lập, giá trị sổ sách của SMC đạt 14.551 đồng/cổ phiếu trên báo cáo hợp nhất và 15.616 đồng/cổ phiếu trên báo cáo riêng. Giá và tỷ lệ hoán đổi cụ thể sẽ phụ thuộc vào từng khoản nợ cũng như kết quả đàm phán với chủ nợ.
Phương án này nằm trong kế hoạch tái cấu trúc SMC giai đoạn 2026 - 2031, tập trung vào sắp xếp lại hoạt động kinh doanh, cơ cấu tài sản và xử lý công nợ. Việc chuyển một phần nghĩa vụ nợ thành vốn chủ sở hữu sẽ giúp doanh nghiệp không phải sử dụng ngay tiền mặt để thanh toán, đồng thời giảm quy mô nợ trên bảng cân đối.
Tại ngày 30/6/2026, SMC có hơn 2.550 tỷ đồng nợ phải trả, trong đó nợ vay tài chính trên 1.300 tỷ đồng. Nếu toàn bộ 272 tỷ đồng được hoán đổi, số nợ được xử lý tương đương hơn 10% tổng nợ phải trả và khoảng 20% nợ vay tài chính hiện tại.
Cùng với kế hoạch đổi nợ lấy cổ phiếu, SMC cũng dự kiến hủy phương án phát hành tối đa gần 3,68 triệu cổ phiếu ESOP, tương đương khoảng 5% số cổ phiếu đang lưu hành. Tuy nhiên, lượng cổ phiếu có thể phải phát hành để đổi nợ vẫn lớn hơn đáng kể nếu phương án được triển khai ở mức tối đa.
Doanh thu giảm 37%, SMC chuyển từ lỗ sang lãi gần 42 tỷ đồng
Kế hoạch xử lý nợ được đưa ra trong thời điểm kết quả kinh doanh của SMC bắt đầu cải thiện về lợi nhuận, dù doanh thu vẫn giảm mạnh. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần đạt 2.381 tỷ đồng, giảm 37,3% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt gần 42 tỷ đồng, so với khoản lỗ 43,2 tỷ đồng một năm trước.
Với kế hoạch năm gồm 7.000 tỷ đồng doanh thu và 30 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, SMC mới hoàn thành khoảng 34% mục tiêu doanh thu nhưng đã vượt khoảng 40% kế hoạch lợi nhuận. Riêng quý II, doanh thu đạt hơn 1.309 tỷ đồng, giảm 33% so với cùng kỳ, còn lợi nhuận sau thuế đạt gần 24,8 tỷ đồng, tăng khoảng 44% so với quý trước.
Quy mô doanh thu thu hẹp trong bối cảnh SMC tiếp tục sắp xếp lại hoạt động. Sản lượng thép tiêu thụ 6 tháng còn khoảng 144.000 tấn, giảm 43%. Doanh nghiệp cắt giảm một số hoạt động sản xuất kém hiệu quả, tập trung hơn vào kinh doanh thương mại và mảng Coil Center, đồng thời thanh lý một số tài sản để bổ sung nguồn vốn.
Dù đã có lãi trở lại, kết quả này vẫn có những yếu tố cần lưu ý. Trong quý II, lợi nhuận gộp đạt khoảng 39,1 tỷ đồng, trong khi chi phí tài chính hơn 30,3 tỷ đồng. Chi phí quản lý doanh nghiệp ghi nhận âm gần 39 tỷ đồng cũng đóng góp đáng kể vào lợi nhuận. Trên bảng cân đối, nợ phải trả đã giảm 26% còn hơn 2.550 tỷ đồng, nhưng tiền và tương đương tiền chỉ còn hơn 21 tỷ đồng.
Cổ đông SMC có thể bị pha loãng hơn 20%?
Vấn đề đáng chú ý với cổ đông nằm ở lượng cổ phiếu SMC có thể phải phát hành thêm. Con số chính thức chưa được xác định, bởi còn phụ thuộc giá hoán đổi và thỏa thuận với từng chủ nợ, nhưng có thể ước tính mức độ tác động nếu toàn bộ 272 tỷ đồng được chuyển thành cổ phần.
Nếu lấy mức giá trị sổ sách hợp nhất 14.551 đồng/cổ phiếu làm giá hoán đổi, SMC có thể phải phát hành khoảng 18,7 triệu cổ phiếu mới. So với khoảng 73,6 triệu cổ phiếu đang lưu hành, lượng phát hành thêm tương đương hơn 25%. Khi đó, tổng số cổ phiếu có thể tăng lên khoảng 92,3 triệu đơn vị và một cổ đông đang nắm 1% vốn sẽ giảm tỷ lệ sở hữu xuống còn khoảng 0,8%.
Sự pha loãng không chỉ thể hiện ở tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết. Trong trường hợp lợi nhuận không tăng tương ứng với số cổ phiếu mới, lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu cũng sẽ giảm. Đây là yếu tố các cổ đông hiện hữu cần cân nhắc khi doanh nghiệp dùng cổ phần để xử lý nghĩa vụ với chủ nợ.
Theo ông Ngô Trọng Nghĩa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tư vấn Chính sách Đầu tư, xét về nguyên tắc, hoán đổi nợ thành cổ phiếu giúp doanh nghiệp giảm nghĩa vụ nợ, tiết kiệm một phần chi phí lãi vay và làm nhẹ áp lực tài chính. Tuy nhiên, với cổ đông hiện hữu, việc phát hành thêm một lượng lớn cổ phiếu đồng nghĩa tỷ lệ sở hữu bị thu hẹp. Tác động này chỉ được bù đắp khi hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cải thiện đủ để lợi nhuận tăng nhanh hơn mức tăng của số cổ phiếu lưu hành.
Việc giảm được 272 tỷ đồng nợ có thể giúp giảm áp lực cho SMC, nhưng đồng thời doanh nghiệp cũng phải chia sẻ thêm quyền sở hữu cho các chủ nợ trở thành cổ đông. Với cổ đông hiện tại, mối quan tâm sẽ không chỉ dừng lại ở việc cổ phần của mình bị pha loãng bao nhiêu mà còn ở SMC sẽ sử dụng nguồn lực ra sao để cải thiện kết quả kinh doanh thời gian tới?
Thế Anh