Sức ép hàng giá rẻ xuyên biên giới gia tăng

Giá hàng hóa cực thấp và giao hàng nhanh là những yếu tố chính thúc đẩy sự gia tăng bùng nổ của việc mua hàng giá rẻ trên các sàn thương mại điện tử. Những tác động của vấn đề này đang đặt ra cấp bách trong việc kiểm soát và tăng cường công tác quản lý.

Theo dữ liệu cập nhật từ các tổ chức nghiên cứu thị trường, trong 9 tháng đầu năm 2024, người Việt đã chi 8,9 tỷ USD để mua hàng trên các sàn thương mại điện tử, tức là mỗi tháng người Việt Nam chi tới gần 1 tỷ USD để mua sắm trực tuyến. Thị trường thương mại điện tử Việt Nam hiện có quy mô lớn thứ 3 tại khu vực Đông Nam Á và cũng vì thế đây là miền đất hứa đầy hấp dẫn đối với các trang thương mại điện tử xuyên biên giới.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử trung bình khoảng 25%/năm, thuộc top đầu khu vực Đông Nam Á. Số lượng người tiêu dùng mua sắm trực tuyến hiện tại đã vượt ngưỡng 61 triệu người với giá trị mua sắm trực tuyến vào khoảng 336 USD/người. Đó cũng là lý do khiến Việt Nam trở thành điểm đến của các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Và cũng đang đặt ra hàng loạt các vấn đề trong công tác quản lý cùng thách thức cạnh tranh đối với thị trường thương mại điện tử tại nước ta.

Từ đầu tháng này, sàn thương mại điện tử Temu từ Trung Quốc đã bắt đầu quảng bá rầm rộ tại Việt Nam, với những lời mời gọi mua sắm giá siêu rẻ, giảm tới 90%. Sàn thương mại này đang nối gót các "đàn anh" như Taobao, 1688, Shein trong cuộc đổ bộ vào thị trường Việt Nam.

50%, 70%, thậm chí 90% là những tỷ lệ giảm giá gây shock trong chiến lược thâm nhập thị trường Việt Nam của một sàn thương mại điện tử có nguồn gốc từ Trung Quốc. Đây có lẽ là yếu tố chính gây sự chú ý của người dùng. Nhưng trên đó lại là những mặt hàng được sản xuất ở bên kia biên giới được giao thẳng từ nhà máy tới người mua.

Rất nhiều những quảng cáo, giới thiệu về sàn bán hàng online giá rẻ xuyên biên giới đang đồng loạt có mặt tại thị trường Việt Nam. Thậm chí quảng cáo chéo qua các nền tảng xã hội khác để tiếp cận người dùng Việt Nam. Cùng với đó là hàng loạt thông báo ưu đãi như gói giảm giá lớn cho người tiêu dùng. Thậm chí giảm 2-3 lần so với giá thành hoặc được khuyến mại tới 90%.

Không chỉ sàn thương mại điện tử mới này, nhiều sàn thương mại điện tử khác cũng có những chiến lược tương tự. Sức ép cạnh tranh không hề nhỏ đang đè lên vai những người kinh doanh trực tuyến Việt Nam.

Trước vấn đề này, để ổn định thị trường và bảo đảm sự cạnh tranh lành mạnh, Bộ Công Thương đã chỉ đạo Tổng cục Quản lý thị trường phối hợp với Tổng cục Hải quan tăng cường giám sát, kiểm soát các hàng hoá, sản phẩm từ các nền tảng xuyên biên giới.

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên không gian mạng, có những biện pháp tuyên truyền kịp thời đến người tiêu dùng, nâng cao nhận thức về những rủi ro khi mua hàng trên các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Trong trường hợp phát sinh những vi phạm, phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông để có biện pháp kỹ thuật ngăn chặn phù hợp.

Việt Nam khuyến khích thương mại điện tử, không bài trừ hay tẩy chay bất cứ sàn thương mại điện tử nước ngoài nào. Nhưng sẽ phải kiểm soát chặt chẽ để chống gian lận thương mại, trốn thuế, đảm bảo công bằng, minh bạch cho doanh nghiệp nội địa cũng như quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng. Bản thân các doanh nghiệp trong nước cũng sẽ phải nỗ lực hơn nữa trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt hiện nay.

Theo các chuyên gia, các sàn thương mại điện tử bán hàng siêu rẻ xuyên biên giới đang là thách thức cạnh tranh lớn với các sàn thương mại điện tử Việt Nam. Vấn đề là khi các sàn thương mại điện tử đó chưa được cấp phép hoạt động, quảng cáo không đúng thực tế thì ai sẽ là người bảo vệ người tiêu dùng? Làm thế nào để thu thuế và quản lý hoạt động kinh doanh? Và cũng sẽ là thách thức lớn khi chưa có các cơ chế quản lý, áp dụng các biện pháp bảo hộ cho sản xuất của doanh nghiệp trong nước.

Rõ ràng, thêm một cái tên mới xuất hiện là thêm sự cạnh tranh về giá. Và người tiêu dùng là người được hưởng lợi. Tuy nhiên cũng cần làm rõ là cạnh tranh đó phải là sự cạnh tranh lành mạnh, đảm bảo tuân thủ các quy định về thuế, hay chống hàng giả.

Trên thế giới, sự tấn công ồ ạt của hàng hoá giá rẻ khiến giới chức nhiều nước đau đầu, nhiều quốc gia đã chủ động thiết lập hàng rào bảo vệ, đặc biệt là những mặt hàng được bán thông qua các nền tảng thương mại điện tử để bảo vệ hàng hóa trong nước cũng như các doanh nghiệp trong nước.

Chính phủ Hàn Quốc tuyên bố sẽ áp dụng các quy định đối với các nền tảng của nước ngoài như đối với các nền tảng trong nước, đồng thời, sẽ có các biện pháp giúp các doanh nghiệp nền tảng địa phương và các nhà cung cấp nhỏ tăng cường khả năng cạnh tranh.

Trong khi đó, Indonesia mới đây đã yêu cầu Apple và Google chặn một số nền tảng thương mại điện tử bán hàng giá rẻ để bảo vệ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.

Hồi đầu năm 2024, Malaysia cũng đã áp dụng thuế 10% đối với hàng hóa nước ngoài trực tuyến với giá dưới 108 USD, trong khi đó, trước đây, chỉ những sản phẩm đắt tiền mới bị quốc gia này áp thuế. Và mới đây, Thái Lan cũng đã mở rộng mức thuế giá trị gia tăng (VAT) 7% đối với các mặt hàng quốc tế có giá trị dưới 42 USD.

Minh Đức