Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất có tác động đáng kể đến nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam là một quốc gia có độ mở lớn của nền kinh tế.
Sau cuộc họp thường kỳ tháng 9 (ngày 17-18/9/2024, theo giờ Mỹ), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định cắt giảm lãi suất cho vay qua đêm (FedFunds rate) 0,5 điểm %, đưa lãi suất này về mức 4,75-5%; và tuyên bố sẽ tiếp tục tiến trình hạ lãi suất (dự kiến giảm thêm 0,5 điểm % nữa từ nay đến hết năm 2024), giảm thêm 1 điểm % trong năm 2025 và thêm khoảng 0,5 điểm % năm 2026, đưa lãi suất điều hành về mức 3-3,5% cuối năm 2026.
Đây là lần đầu tiên Fed cắt giảm lãi suất kể từ tháng 3/2020, sau 11 lần tăng lãi suất liên tục từ tháng 3/2022, và giữ nguyên mức kỷ lục 5,25-5,5% kể từ tháng 7/2023 đến nay; đưa ra tín hiệu đảo chiều chính sách tiền tệ của Fed theo hướng nới lỏng, hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm song vẫn kiểm soát được rủi ro lạm phát.
Việc Fed cắt giảm lãi suất 0,5 điểm % được đánh giá phù hợp với kỳ vọng của thị trường trong một vài tuần gần đây. Do độ mở của nền kinh tế Việt Nam và với vị thế ảnh hưởng quan trọng của nền kinh tế Mỹ đối với kinh tế toàn cầu nói chung và quan hệ kinh tế Việt Mỹ nói riêng, các hành động cụ thể từ chính sách nới lỏng của Fed và kịch bản hạ cánh cứng hay hạ cánh mềm cho nền kinh tế Mỹ diễn ra sẽ có tác động không nhỏ đến Việt Nam.
Giảm áp lực lên tỷ giá, dư địa điều hành chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế
Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu đánh giá việc giảm lãi suất là động thái khá mạnh, thường ở mức 0,25% nhưng lần này Fed khá "mạnh tay" giảm 0,5% gấp đôi các đợt tăng trước đây. Lần đầu tiên sau 4 năm, Fed thể hiện động thái nới lỏng tiền tệ với một trong những mục tiêu là phát triển kinh tế Mỹ.
TS Nguyễn Trí Hiếu khẳng định: Việc giảm lãi suất sẽ tác động tới kinh tế Việt Nam. Có thể thấy rõ là việc giảm chênh lãi suất tiền VND và USD, từ đó, làm giảm áp lực lên tỉ giá. Nếu trước đây, lãi suất USD cao, trong khi lãi suất VND thấp thì có hiện tượng giá trị VND so với giá trị USD thấp (áp lực tỉ giá lên).
Ở chiều ngược lại chênh lệch lãi suất giảm đi, giảm áp lực lên tỉ giá. Do đó, vị chuyên gia tài chính dự báo, có thể từ nay đến cuối năm không chịu áp lực phá giá VND.
Điều đó có lợi cho ngoại thương và đầu tư ở mức hàng nhập khẩu của Việt Nam. Vì nếu tỉ giá ổn định thì ổn định giá nhập khẩu, từ đó không ảnh hưởng nhiều đến lạm phát. Ngược lại khi tỉ giá không tăng, về lí thuyết có thể bất lợi cho xuất khẩu, nhưng nhìn rộng ra thì xuất khẩu vẫn tăng từ đầu năm. Về tổng thể, việc Fed lãi suất giảm sẽ làm giảm áp lực tỉ giá, làm giá hàng nhập ổn định, giảm bớt áp lực lên lạm phát của VND.
Về hoạt động đầu tư trên thị trường, TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định: Việc tỉ giá VND ổn định sẽ bổ trợ khuyến khích hoạt động đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài.
Sau những phân tích trên, TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định: Việc Fed hạ lãi suất, giúp làm giảm áp lực tăng lãi suất VND, từ đó, Chính phủ, NHNN có điều kiện tiếp tục các chương trình lãi suất ổn định, thậm chí giảm lãi suất bổ sung hỗ trợ DN cũng như nền kinh tế.
"Nếu tính toán tác động việc áp lực tỉ giá và lãi suất USD giảm, có thể giảm lãi suất điều hành khoảng 0,5%, từ đó, giúp giảm các loại lãi suất huy động, hạ lãi suất cho vay, hỗ trợ các DN, nền kinh tế sớm hồi phục, ổn định", chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu nói.
Có cùng quan điểm, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV và nhóm nghiên cứu cũng cho rằng lãi suất toàn cầu có xu hướng giảm sẽ kích cầu tiêu dùng, đầu tư, sản xuất – kinh doanh của DN và người dân, giúp kinh tế thế giới giữ đà tăng trưởng và bền vững hơn, kích cầu hàng hóa - dịch vụ, từ đó thúc đẩy nhu cầu hàng xuất khẩu của Việt Nam. Cùng với đó, kỳ vọng dòng vốn FDI vào thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam cũng sẽ tăng lên.
Việc Fed giảm lãi suất cũng góp phần ổn định mặt bằng lãi suất, giảm chi phí vốn nợ và đầu tư bằng ngoại tệ của DN tại Việt Nam. Tại Việt Nam, lãi suất ngoại tệ (nhất là bằng đồng USD và EUR) giảm, góp phần ổn định mặt bằng lãi suất nói chung (trong bối cảnh lãi suất huy động đang tăng), giảm chi phí vốn vay bằng ngoại tệ đối với cả vốn vay cũ và mới (theo NHNN, mức độ đô la hóa hay vay nợ bằng USD của Việt Nam hiện chiếm khoảng 6,4% tổng dư nợ cho nền kinh tế). Ngoài ra, chi phí vốn vay của Chính phủ và DN FDI bằng ngoại tệ cũng giảm một phần. Điều này vừa góp phần giảm rủi ro nợ vay vừa kích cầu tín dụng, đầu tư trong thời gian tới.
Trước triển vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong tháng 9, NHNN đã thực hiện giảm lãi suất cho vay OMO lần đầu tiên kể từ cuối năm 2023 từ 4,5% về 4,25% ngày 5/8, và lần thứ 2 về 4,0% vào ngày 16/9. Việc giảm lãi suất OMO cho thấy định hướng hỗ trợ thanh khoản hệ thống ngân hàng của NHNN, qua đó thiết lập một mặt bằng lãi suất liên ngân hàng thấp hơn trong thời gian tới.
Ngoài ra, NHNN đang thực hiện nhiều giải pháp thúc đẩy tăng trưởng tín dụng để hỗ trợ nền kinh tế, bao gồm các biện pháp từng bước hạ lãi suất cho vay. Gói tín dụng cho nhà ở xã hội 140.000 tỷ đồng cũng sẽ tiếp tục tăng tính ưu đãi, lãi suất giảm bớt, trước đây là 2% thì nay giảm thêm 1% nữa thành 3%, thời hạn kéo dài từ 5 năm lên 10 năm để giúp người mua nhà có điều kiện tiếp cận cũng như giải ngân tích cực gói này. Mới đây nhất là chỉ đạo hỗ trợ khách hàng khắc phục hậu quả do bão số 3 gây ra, bao gồm cơ cấu lại thời hạn trả nợ, xem xét miễn giảm lãi vay, tiếp tục cho vay mới khôi phục sản xuất kinh doanh sau bão…
Cơ hội cho thị trường chứng khoán hút dòng vốn ngoại
Đối với thị trường chứng khoán, TS Nguyễn Duy Phương, Giám đốc đầu tư DG Capital nhận định, thị trường chứng khoán Việt Nam trong quý IV/2024 sẽ có tăng trưởng ngắn hạn nhờ dòng vốn ngoại. Khi Fed tiếp tục hạ lãi suất, thị trường có thể kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ quay trở lại Việt Nam.
Tuy nhiên, cần lưu ý đó là thông tin về Fed đã phản ánh vào mặt bằng giá cổ phiếu thời gian qua, nên có thể sẽ ít có tác động đến chỉ số chứng khoán trong ngắn hạn. Theo đó, tác động của thời điểm Fed hạ lãi suất sẽ không đáng chú ý bằng mức độ hạ lãi suất.
Còn theo ABS, việc hệ thống ngân hàng có thể đẩy mạnh tăng tín dụng luôn cải thiện thanh khoản của nền kinh tế nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng.
Lãi suất USD hạ giúp thu hút vốn đầu tư quốc tế vào các thị trường các nước đang phát triển, vốn có mức chênh lệch đáng kể của lãi suất đồng nội tệ đối với lãi suất USD. Điều này ngược lại với thực tế thời gian qua, khi lãi suất USD neo cao, dòng vốn đầu tư có xu hướng dịch chuyển từ các thị trường mới nổi/cận biên trở về Mỹ.
"Số liệu cho thấy trong 2 tuần vừa qua, khối ngoại đã có động thái mua ròng tại một số thị trường trong ASEAN như Indonesia, Malaysia… Mặc dù vẫn đang tiếp tục bán ròng tại Việt Nam, nhưng đà bán ròng đã giảm mạnh trong 2,5 tháng qua, đồng thời xuất hiện trở lại các phiên mua ròng", báo cáo nêu rõ.
Theo chứng khoán Rồng Việt (VDSC), trong chu kỳ cắt giảm lãi suất, cơ chế dẫn truyền tác động lên các thị trường cận biên và mới nổi đến từ việc đồng USD sẽ có xu hướng yếu hơn so với quá khứ, do hiệu ứng chênh lệch lãi suất với các cặp tiền khác thu hẹp lại và lãi suất thấp sẽ làm giảm bớt đi sự hấp dẫn của đồng USD.
Khi đó, dòng tiền neo trú bằng đồng USD có xu hướng tái phân bổ lại các tài sản có mức rủi ro và kỳ vọng sinh lợi cao hơn trong đó bao gồm tài sản chứng khoán ở các thị trường cận biên và mới nổi.
VDSC kỳ vọng sự luân chuyển dòng vốn này sẽ tác động tích cực thị trường chứng khoán Việt Nam và sẽ là xu hướng chung trong chu kỳ cắt giảm lãi suất của Fed cũng như các ngân hàng trung ương ở các nước phát triển khác.
Trong 8 tháng đầu năm, TTCK Việt Nam tiếp tục phục hồi dù còn nhiều thách thức. Khi Fed và NHTW các nước phát triển bắt đầu tiến trình hạ lãi suất, chênh lệch lãi suất sẽ giảm, xu hướng rút vốn từ các thị trường mới nổi (trong đó có Việt Nam) quay về đầu tư tại thị trường Mỹ và một số thị trường phát triển khác nhằm trú ẩn rủi ro, hưởng chênh lệch lãi suất, sẽ giảm dần.
Hơn nữa, giá chứng khoán Việt Nam3 đang tương đối hấp dẫn và kỳ vọng TTCK Việt Nam có thể được nâng hạng từ mới nổi lên cận biên bởi Tổ chức FTSE Russel trong năm 2025... Thực tế là từ đầu tháng 9/2024 đến nay, xu hướng mua ròng của NĐT ngoại đã bắt đầu tăng trở lại.
Trung Anh