Đến thời điểm này có thể khẳng định, về cơ bản các mục tiêu đặt ra trong Đề án tái cơ cấu 5 năm qua ngành Ngân hàng hoàn thành, nhưng vẫn còn điều chưa được như mong muốn, đặc biệt là công tác xử lý nợ xấu.
Tái cơ cấu ngành ngân hàng: Nợ xấu tiếp tục là rào cản lớn.
Nhiều rủi ro
Nhìn lại khoảng thời gian hơn 3 năm triển khai Quyết định 1058 và Nghị quyết 42 của Quốc hội về cơ bản, hệ thống các (tổ chức tín dụng) TCTD đã lành mạnh hơn rất nhiều, cả về vấn đề tăng vốn điều lệ, an toàn vốn, quản lý rủi ro, chất lượng tài sản, thanh khoản… Qua đó đã góp phần tích cực trong đẩy nhanh tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế.
Cùng với đó, nhiều ngân hàng được công nhận đáp ứng chuẩn Basel II, trong đó có những ngân hàng đã đáp ứng được cả 3 trụ cột. Tiến trình xử lý nợ xấu cũng đã được thúc đẩy, qua đó giúp cho nợ xấu - cả nợ xấu gộp và nợ xấu nội bảng - đều giảm xuống.
Bên cạnh đó, đáng chú ý những vấn đề liên quan đến thể chế, khuôn khổ pháp luật cũng tiếp tục được hoàn thiện, như các hướng dẫn triển khai Nghị quyết 42 về cơ bản đã được ban hành; Luật Các TCTD sửa đổi cũng đã được Quốc hội thông qua (năm 2017); các văn bản, nghị định của Chính phủ hay Thông tư hướng dẫn của NHNN đã được ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế cho hệ thống ngân hàng phát triển lành mạnh hơn.
Một thành quả khác không thể không nói tới là quá trình quản trị, điều hành các TCTD cũng được củng cố, tăng cường.
Tuy nhiên bên những thành quả đạt được, theo đánh giá của nhiều chuyên gia trong ngành tình hình xử lý nợ xấu tại các TCTD đang đối mặt với không ít khó khăn, rủi ro.
Thời gian qua, do tác động của dịch Covid-19, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng đã không thể giữ thành quả mục tiêu dưới 2% đã được duy trì trong một thời gian dài. Thực tế, nếu không có Thông tư 01/2020-TT-NHNN cho phép NHTM được cơ cấu nợ, giữ nguyên nhóm nợ, tỷ lệ nợ xấu có thể sẽ vượt 3%. Điều này có nghĩa, rủi ro nợ xấu dồn lại cho những năm tới là khá lớn.
Bên cạnh đó, hiện việc xử lý nợ xấu tại các ngân hàng yếu kém vẫn bị kẹt do liên quan đến vụ án, hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh… Mặt khác, một số mục tiêu khác của Quyết định 1058 như tăng vốn cho VAMC lên 10.000 tỷ đồng vào năm 2020, tăng vốn cho các NHTM Nhà nước đến nay vẫn chưa hoàn tất.
Nêu ý kiến về vấn đề trên, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh cho hay, việc triển khai Quyết định 1058 và Nghị quyết 42 đến nay cơ bản mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng nêu lên những tồn tại một số vấn đề về pháp lý cần tập trung tháo gỡ.
“Xử lý nợ xấu đã không dễ dàng gì, giờ phát sinh thêm yếu tố mới là đại dịch Covid-19. Hiện nay, do chúng ta phải căng mình ra chống dịch, hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh, giúp DN cầm cự, phục hồi… Rõ ràng việc xử lý nợ xấu sẽ khiến tiến trình này khó khăn hơn”, ông Thành nhận định.
Tái cơ cấu ngành ngân hàng: Nợ xấu tiếp tục là rào cản lớn
NHNN tiếp tục giám sát chặt chẽ và chỉ đạo các TCTD
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành Ngân hàng năm 2021, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc từng đặc biệt lưu ý ngành Ngân hàng phải tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp đẩy mạnh cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu, bảo đảm hiệu quả, an toàn hệ thống, an ninh tiền tệ, tín dụng.
Đồng thời, thông qua tái cơ cấu để hỗ trợ thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội trước tác động của đại dịch Covid-19 ngày càng phức tạp. Bên cạnh đó, cần rà lại, hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan nhất là về thi hành án, xử lý tài sản bảo đảm, thu hồi tài sản, bảo đảm nhanh, thuận lợi, thúc đẩy XLNX và cơ cấu lại ngân hàng yếu kém.
Nói về những giải pháp vượt khó, lãnh đạo NHNN cũng từng nêu rõ, lộ trình tái cơ cấu giai đoạn tới đây NHNN tăng cường công tác thanh tra, giám sát hoạt động của các TCTD, đặc biệt là đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao. NHNN tiếp tục theo dõi, nắm bắt kịp thời các diễn biến bất thường có nguy cơ rủi ro để kiến nghị, khuyến nghị, cảnh báo TCTD xử lý kịp thời nhằm ngăn ngừa, hạn chế rủi ro trong hoạt động của TCTD; Chỉ đạo TCTD tăng cường kiểm soát chất lượng tín dụng; tích cực triển khai các biện pháp kiểm soát và hạn chế nợ xấu phát sinh; tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả.
Đặc biệt, NHNN tiếp tục giám sát chặt chẽ và chỉ đạo các TCTD triển khai quyết liệt, hiệu quả phương án cơ cấu lại gắn với XLNX đã được phê duyệt. Trong đó, tập trung chỉ đạo cơ cấu lại các TCTD yếu kém bằng các hình thức phù hợp với cơ chế thị trường trên nguyên tắc thận trọng, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và giữ vững sự ổn định, an toàn hệ thống các TCTD...
Minh Nguyễn