Trong những trường hợp không xác định được xe gây tai nạn, xe không tham gia bảo hiểm bắt buộc hoặc bị từ chối bồi thường, nạn nhân tai nạn giao thông vẫn có cơ hội nhận hỗ trợ nhân đạo từ Quỹ bảo hiểm xe cơ giới với mức từ 15 đến 45 triệu đồng, theo quy định của Chính phủ.
Tai nạn giao thông không chỉ cướp đi sinh mạng, sức khỏe của người dân mà còn đẩy nhiều gia đình vào hoàn cảnh khốn khó khi không có khả năng bồi thường, không xác định được bên gây tai nạn hoặc vướng các điều kiện loại trừ trách nhiệm bảo hiểm. Trong bối cảnh đó, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới được thiết kế như một “lưới an sinh” đặc thù, nhằm hỗ trợ kịp thời cho nạn nhân và thân nhân người bị nạn.
Ảnh minh họa
Theo Nghị định số 03/2021/NĐ-CP của Chính phủ về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới là quỹ tài chính ngoài ngân sách, được thành lập để thực hiện các hoạt động chi hỗ trợ nhân đạo; đề phòng, hạn chế tổn thất, tai nạn giao thông; tuyên truyền, giáo dục an toàn giao thông và các hoạt động liên quan nhằm bảo vệ lợi ích công cộng, bảo đảm an toàn xã hội.
Quỹ này được hình thành từ việc trích tối đa 1% tổng phí bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới mà các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ thực thu trong năm tài chính trước liền kề, cùng với lãi tiền gửi và các nguồn tài trợ hợp pháp khác. Việc quản lý và sử dụng Quỹ được giao cho Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, dưới sự giám sát của Hội đồng quản lý, Ban điều hành và Ban kiểm soát theo quy định pháp luật.
Điểm đáng chú ý là Quỹ bảo hiểm xe cơ giới không chỉ hỗ trợ trong những trường hợp tai nạn thông thường có hợp đồng bảo hiểm, mà còn chi hỗ trợ nhân đạo cho nạn nhân trong các tình huống “khoảng trống trách nhiệm”, bao gồm: không xác định được xe gây tai nạn; xe gây tai nạn không tham gia bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự; hoặc trường hợp thuộc diện loại trừ trách nhiệm bảo hiểm theo quy định. Việc hỗ trợ này không áp dụng đối với các hành vi cố ý gây thiệt hại của chủ xe, người lái xe hoặc của chính nạn nhân.
Theo Điều 27 Nghị định 03/2021/NĐ-CP, mức hỗ trợ nhân đạo được xác định theo tỷ lệ phần trăm của mức trách nhiệm bảo hiểm. Cụ thể, đối với trường hợp nạn nhân tử vong, Quỹ chi hỗ trợ bằng 30% mức trách nhiệm bảo hiểm trên mỗi người trong một vụ tai nạn. Với mức trách nhiệm bảo hiểm hiện hành là 150 triệu đồng/người/vụ, số tiền hỗ trợ tối đa tương ứng là 45 triệu đồng. Đối với trường hợp nạn nhân bị thương, tổn thương bộ phận phải cấp cứu, mức hỗ trợ là 10% mức trách nhiệm bảo hiểm, tương đương tối đa 15 triệu đồng/người/vụ.
Mức hỗ trợ này mang ý nghĩa nhân đạo rõ nét, đặc biệt trong bối cảnh nhiều vụ tai nạn giao thông không thể giải quyết bồi thường theo cơ chế dân sự hoặc bảo hiểm thông thường. Tuy nhiên, đây không phải là khoản bồi thường thay thế trách nhiệm dân sự, mà là sự hỗ trợ kịp thời nhằm chia sẻ khó khăn ban đầu với người bị nạn và gia đình.
Về thủ tục, Thông tư số 04/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính đã quy định cụ thể quy trình, hồ sơ chi hỗ trợ nhân đạo từ Quỹ bảo hiểm xe cơ giới. Theo đó, người bị thiệt hại hoặc thân nhân, người đại diện hợp pháp có thể trực tiếp liên hệ với Quỹ để được hướng dẫn lập hồ sơ. Trong thời hạn 1 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận đề nghị, Quỹ có trách nhiệm hướng dẫn đầy đủ hồ sơ cần thiết. Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, trong vòng 2 ngày làm việc, Quỹ phải thực hiện chi trả hoặc có văn bản trả lời, nêu rõ lý do nếu từ chối hỗ trợ.
Hồ sơ chi hỗ trợ nhân đạo được thiết kế theo từng tình huống cụ thể, song về cơ bản bao gồm đơn đề nghị theo mẫu, hồ sơ y tế hoặc giấy tờ chứng minh thiệt hại về người, cùng thông báo giải quyết tai nạn giao thông của cơ quan công an. Trong trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm từ chối bồi thường, người đề nghị phải nộp kèm văn bản từ chối bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm.
Trên thực tế, không ít người dân vẫn chưa nắm rõ sự tồn tại và vai trò của Quỹ bảo hiểm xe cơ giới, dẫn đến việc bỏ lỡ quyền được hỗ trợ trong những thời điểm khó khăn nhất. Trong khi đó, đây là một chính sách mang tính nhân văn sâu sắc, được xây dựng từ chính nguồn đóng góp của người tham gia bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự, nhằm chia sẻ rủi ro cho cộng đồng.
Việc hiểu đúng, sử dụng đúng Quỹ bảo hiểm xe cơ giới không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của nạn nhân tai nạn giao thông, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội đối với chính sách bảo hiểm bắt buộc, một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh và trật tự an toàn giao thông hiện nay.
Đình Sáng