Đặt mục tiêu có doanh nghiệp lọt top 500 toàn cầu, tạo hành lang chính sách đột phá để DNNN huy động vốn, đầu tư công nghệ, thu hút nhân lực chất lượng cao… là những định hướng then chốt trong dự thảo Nghị quyết phát triển kinh tế nhà nước đang được hoàn thiện.
Ngày 30/9, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã chủ trì cuộc họp về xây dựng Đề án và Dự thảo Nghị quyết phát triển kinh tế nhà nước, với trọng tâm là phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ cả trong và ngoài nước.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính Việt Nam, dự thảo Nghị quyết đặt ra một mục tiêu mang tính biểu tượng: phấn đấu có ít nhất 3 doanh nghiệp nhà nước lọt vào danh sách 500 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất thế giới (Fortune Global 500). Đây không chỉ là thước đo về quy mô, mà còn thể hiện vị thế, sức ảnh hưởng và năng lực cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp nhà nước trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Các doanh nghiệp nhà nước có đóng góp lớn vào GDP cả nước
Tại cuộc họp, các đại biểu cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần tập trung phát triển một số tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn đủ sức dẫn dắt trong các ngành chiến lược như năng lượng, hạ tầng, công nghệ, logistics… Những doanh nghiệp này không chỉ đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế mà còn là lực lượng tiên phong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến thảo luận là việc thiết kế cơ chế đột phá về vốn và tín dụng cho doanh nghiệp nhà nước. Cụ thể, dự thảo đề xuất cho phép doanh nghiệp sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước để tái đầu tư; tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế giữ lại nhằm mở rộng quy mô sản xuất - kinh doanh; đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi trong việc giao đất, cho thuê đất mà không phải qua đấu giá đối với các dự án trọng điểm quốc gia.
Song song đó, việc hỗ trợ lãi suất và cung cấp đủ tín dụng để đáp ứng nhu cầu vốn cho các dự án quy mô lớn cũng là một giải pháp then chốt, giúp doanh nghiệp nhà nước chủ động hơn trong hoạch định chiến lược đầu tư dài hạn.
Bên cạnh vốn, khoa học công nghệ được xác định là “chìa khóa” để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhà nước. Dự thảo khuyến khích các tập đoàn, tổng công ty lớn thành lập trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), xây dựng phòng thí nghiệm chuyên sâu, và thí điểm quỹ đầu tư mạo hiểm để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới, từ đó dẫn đầu quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Về nhân lực, các ý kiến cũng nhấn mạnh nhu cầu đổi mới cơ chế tiền lương, tiền thưởng, hướng tới việc hình thành quỹ cổ phiếu thưởng tại các công ty cổ phần nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ chuyên gia, nhân lực trình độ cao - yếu tố quyết định sức bật và tính bền vững của doanh nghiệp nhà nước trong dài hạn.
Cuộc họp cũng bàn sâu về việc tái cấu trúc vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tiếp tục sắp xếp, đổi mới mô hình tổ chứcđể DNNN hoạt động hiệu quả hơn. Một trong những định hướng lớn là củng cố mô hình của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ đầu tư Chính phủ.
Ngoài ra, việc tách bạch rõ ràng giữa nhiệm vụ chính trị - quốc phòng - an ninh và hoạt động kinh doanh cũng là yêu cầu quan trọng, giúp DNNN tập trung nguồn lực vào mục tiêu phát triển kinh tế, đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và đổi mới trong các ý kiến đóng góp. Ông nhấn mạnh, kinh tế nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, trong đó doanh nghiệp nhà nước phải tiên phong, dẫn dắt và định hình động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Phó Thủ tướng đề nghị các doanh nghiệp tiếp tục đóng góp ý kiến cho dự thảo nghị quyết, đồng thời yêu cầu Bộ Tài chính rà soát và tiếp thu để hoàn thiện chính sách theo hướng trao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn, tăng cường quy mô, nâng cao năng lực quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.
PV