Hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trên nền tảng thương mại điện tử đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Dù các sàn đã áp dụng nhiều giải pháp công nghệ, song việc ngăn chặn triệt để tình trạng này vẫn là một thách thức không nhỏ...
Hình minh họa
Theo thống kê của Bộ Công thương, doanh thu thương mại điện tử Việt Nam năm 2021 đạt 13,7 tỷ USD, tăng 16% so với năm 2020. Việt Nam thuộc nhóm 3 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thị phần bán lẻ trực tuyến cao nhất khu vực Đông Nam Á. Năm 2022 vừa qua, quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam ước đạt 16,4 tỷ USD, chiếm 7,5% doanh thu hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng của cả nước.
Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển vượt bậc của thương mại điện tử tại Việt Nam thì tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng được bán tràn lan trên mạng internet, trên các nền tảng giao dịch trực tuyến đang là những tiêu cực của thị trường.
Theo các chuyên gia, hiện mỗi sàn giao dịch thương mại điện tử có trên 5.000 thương hiệu và hàng nghìn đối tác kinh doanh đa dạng các mặt hàng. Về nguyên tắc hoạt động, các sàn giao dịch này chủ yếu cho thuê "gian hàng” online. Do đó, sản phẩm không về kho chứa của bất kỳ sàn giao dịch nào nên không phát hiện được hàng hoá vi phạm.
Trong khi đó, lợi dụng các mạng xã hội xuyên biên giới, các hoạt động tiếp thị quảng cáo qua nhiều hình thức khác nhau của nhiều cơ sở, cá nhân để tiếp cận người mua hàng mà lực lượng chức năng chưa thể kiếm soát. Chưa kể, việc kiểm soát, định danh tài khoản người bán, đăng tải chào bán, chào mua chưa thật sự chặt chẽ, chưa thường xuyên, liên tục của các sàn thương mại điện tử cũng được cho là một trong những “kẽ hở” để các đối tượng lợi dụng đưa hàng hóa vi phạm lên bày bán công khai trên trên không gian mạng.
Đáng quan ngại, còn có hiện tượng một số người nổi tiếng tiếp tay cho các đối tượng quảng bá những sản phẩm kém chất lượng trên các mạng xã hội làm cho công tác thực thi pháp luật, kiểm tra càng khó khăn hơn…
Bà Cao Thị Bích Hà - Phó Cục trưởng phụ trách Cục Quản lý Chất lượng Sản phẩm Hàng hóa - Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhận định: “Chống hàng giả, hàng nhái là cuộc chiến không dễ dàng, cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng”.
Thực tế hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ, việc buôn bán hàng giả, hàng nhái không chỉ tồn tại ở thị trường truyền thống mà còn phổ biến trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng video trực tuyến... đặt ra những khó khăn thách thức cho cơ quan quản lý nhà nước trong cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái.
Mặc dù cơ quan chức năng đã tăng cường ngăn chặn, triệt phá nhiều vụ việc nhưng các đối tượng vẫn tuồn hàng nhập lậu, hàng giả, hàng nhái... ra thị trường, lên mạng xã hội để tiêu thụ. Khách hàng chỉ cần đặt số lượng và báo địa chỉ là hàng sẽ được chuyển tới tận nơi.
Theo dự báo của Tổng cục Quản lý thị trường, trong 2 - 3 năm tới, tỉ lệ gian lận trên thương mại điện tử sẽ chiếm từ 50 - 60% so với tổng thể các hình thức gian lận thương mại nói chung. Vì vậy, phải triệt tận gốc và xử lý nghiêm những trường hợp bán hàng kém chất lượng tràn lan trên các chợ online hiện nay.
Theo bà Nguyễn Thị Minh Huyền - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), chúng ta phải kiểm soát được nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; hàng hóa được làm giả ngay tại Việt Nam hay nhập khẩu,… điều này cần có sự vào cuộc đồng bộ giữa các cơ quan như công an, bộ đội biên phòng, hải quan, Bộ Thông tin và Truyền thông, cũng các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành.
Ngoài ra, các sàn thương mại điện tử cần chủ động nâng cao chất lượng kiểm soát hàng hóa đăng bán trên sàn, đồng thời có sự hợp tác, phối hợp với các đơn vị truy xuất nguồn gốc, hoặc các tổ chức tiêu chuẩn chất lượng… để xác minh đúng tiêu chuẩn và nguồn gốc hàng hóa.
Thái Đạt