Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra 3439/TB-TTCP ngày 26/12/2025 liên quan đến các dự án có khó khăn, vướng mắc thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công Thương. Trong đó, cơ quan thanh tra chỉ ra hàng loạt vi phạm tại dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang (tỉnh Bắc Giang cũ).
Chỉ định chủ đầu tư thiếu năng lực, dự án nghìn tỷ rơi vào thế bế tắc vốn
Dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh- Bắc Giang (Dự án An Khánh) là dự án nhóm A, công trình công nghiệp cấp I do CTCP nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang (Công ty An Khánh) là Chủ đầu tư; địa điểm Dự án tại thôn Dăm, xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh (trước đây là xã Vũ Xá, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang).
Dự án được phê duyệt với tổng mức đầu tư (TMĐT) là hơn 23.601 tỷ đồng; quy mô đầu tư: Nhà máy nhiệt điện đốt than, thông số hơi nước dưới tới hạn, tổng công suất lắp đặt 650 MW trên diện tích đất 89,7 ha. Dự án được đầu tư theo hình thức IPP (Dự án điện độc lập, không sử dụng vốn NSNN, chủ yếu sử dụng vốn tư nhân) bằng nguồn vốn tự có, vốn vay thương mại và nguồn huy động khác.
Thời gian thực hiện Dự án (hoàn thành và phát điện thương mại) vào năm 2023 theo Quyết định số 06/QÐ-UBND ngày 3/1/2017 của UBND tỉnh Bắc Giang; được gia hạn đến tháng 12/2025 tại Quyết định số 648/QĐ-UBND ngày 21/6/2023 của UBND tỉnh Bắc Giang.
Phối cảnh Dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang
Kết luận Thanh tra xác định UBND tỉnh Bắc Giang, Bộ Công Thương đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ giao Công ty An Khánh làm chủ đầu tư thực hiện Dự án theo hình thức nhà máy điện độc lập IPP khi Công ty mới đi vào hoạt động, chưa có kinh nghiệm, năng lực thực hiện Dự án nhà máy nhiệt điện, chưa có đủ cơ sở về năng lực tài chính để thực hiện Dự án.
Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc triển khai Dự án gặp khó khăn, trong đó có khó khăn về sắp xếp, bố trí nguồn vốn của nhà đầu tư.
Loạt vi phạm đất đai và quy hoạch gây “vướng mắc” cho dự án
Cũng tại dự án này, Bộ Công Thương tham mưu, trình Thủ tướng phê duyệt nâng quy mô công suất dự án từ 100MW lên 650MW trong khi không tiếp thu ý kiến của cơ quan liên quan và chưa đủ căn cứ xác định năng lực tài chính của chủ đầu tư. Ngoài ra, chủ đầu tư không có đủ nguồn vốn tự có, không đáp ứng điều kiện, tỉ lệ để được vay vốn có bảo lãnh Chính phủ theo quy định, dẫn đến việc phải điều chỉnh, thay đổi nguồn vốn vay cho dự án, do đó làm kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Đáng chú ý, Công ty An Khánh không thực hiện ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án đầu tư theo yêu cầu của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Giang (cũ). UBND tỉnh Bắc Giang và các cơ quan chuyên môn chưa kịp thời đôn đốc, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ ký quỹ theo quy định. Dự án nhà máy nhiệt điện không thuộc đối tượng được giao đất để thực hiện phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, UBND tỉnh Bắc Giang thành lập Cụm công nghiệp Vũ Xá để thu hồi đất cho dự án, vi phạm quy định tại Điều 62 Luật Đất đai.
Tỉnh Bắc Giang cũng phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Cụm công nghiệp Vũ Xá, trong đó các hạng mục nhà máy chính, kho cảng, bãi xỉ than, hạ tầng kỹ thuật, đường chính, đường nội bộ được bố trí nằm trong cụm công nghiệp. Ngoài ra, UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành quyết định giao đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng cho Công ty An Khánh có 65.451 m2/116.880 m2 thuộc khu vực ngoài bãi sông (khu vực thoát lũ, không gian chứa lũ), các quyết định và phê duyệt này đều đã vi phạm quy định của Thủ tướng Chính phủ.
Thanh tra Chính phủ nêu rõ, những khuyết điểm, vi phạm nêu trên trách nhiệm thuộc về Bộ Công Thương, một số đơn vị thuộc bộ này như Tổng cục Năng lượng (hiện nay là Cục Điện lực), Cục Công nghiệp địa phương (nay là Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công); UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương, Sở Xây dựng tỉnh Bắc Giang, UBND huyện Lục Nam, Cục Thuế tỉnh Bắc Giang (nay là Thuế tỉnh Bắc Ninh); chủ đầu tư dự án và các tổ chức, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan.
Từ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Công Thương, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với các tập thể, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan. Đồng thời, Bắc Ninh cần xử lý theo đúng quy định đối với vi phạm của Công ty An Khánh trong việc san lấp mặt bằng và lấn chiếm, xây dựng sai quy định trong quá trình thực hiện dự án.
Cơ quan thuế Bắc Ninh có trách nhiệm thu hồi Quyết định số 3683/2017 và Quyết định số 5894/2018 của Cục Thuế tỉnh Bắc Giang trước đây về miễn tiền thuê đất cho Công ty An Khánh; đồng thời xác định lại tiền thuê đất, yêu cầu doanh nghiệp hoàn trả ngân sách số tiền thuê đất đã được miễn cùng tiền chậm nộp theo quy định, đảm bảo thu đúng, thu đủ, không thất thoát ngân sách.
Cơ quan thanh tra cũng đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh chỉ đạo các cơ quan liên quan tập trung xử lý, khắc phục triệt để những khuyết điểm, vi phạm. Quá trình thực hiện, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng để xem xét, xử lý theo quy định.
Lê Phong